ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ନାରୀତ୍ୟ ଗାଥାରେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଦେଖିଲେ — ଶରଦ୍ ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ କୁଶା ଘାସର ଏକ ତଣ୍ଡ ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ଏହା ପୂଜିତ ହୋଇଥାଏ; ଏଭଳି ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲମଳୀ ଗଛ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଏ। କ୍ରୌଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ — କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ — ଅନେକ ମଣି ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାର ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଏହାକୁ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି। ଗୋମନ୍ତ ପର୍ବତ ବଡ଼ ଏବଂ ଏହାରେ ଅନେକ ଧାତୁ ରହିଛି; ଏଠାରେ ଚିରଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି ରଜତ ନୟନୀ ଶ୍ରୀ ଲୋଟସ ନୟନ ନାରାୟଣ ହରି। ସେ ମୁକ୍ତି କାମୀ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଦା ଏକତ୍ର ରହନ୍ତି; କୁଶା ଦ୍ୱୀପରେ ପର୍ବତ କୋରାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତ ସୁନାମା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଜିତିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ତୃତୀୟ ପର୍ବତ କୁମୁଦା, ଏହା ନାମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବତ ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମ କୁଶେଶୟ, ଷଷ୍ଠ ହରିଗିରି; ଏହି ଛଟି ପର୍ବତ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜଗା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଅୌଦ୍ଭିଦା, ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଣୁମଣ୍ଡଳ। ତୃତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ସୁରଥା, ଚତୁର୍ଥ ଲମ୍ବନା; ପଞ୍ଚମ ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ପ୍ରଭାକର। ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ କାପିଲା; ଏହି ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଲ୍ଲାସ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି; କେହି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ କେହି ଚୋର ନାହିଁ, କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ଲୋକ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଧିକାଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ୍, ସୁମୂଳ୍ୟ ଚରିତ୍ରର। ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ବିବରଣୀ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଏବେ ଆରମ୍ଭ କରିବି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। କ୍ରୌଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ ଅତି ବଡ଼; କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ ପରେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଦେଇଥିବା ବାମନକ ପର୍ବତ। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ପରେ ମେନାକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମେନାକା ପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ପର୍ବତ, ଏହା ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ। ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ପର୍ବତ, ଏହା ଅତି ବଡ଼; ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଦୁଇ ଗୁଣା ଚଉଡ଼ା; ମୁଁ ଏଠାକୁ ବିବରଣା କରିବି। କ୍ରୌଞ୍ଚ ଅଞ୍ଚଳ କୁଶଳା, ବାମନକ ଅଞ୍ଚଳ ମନୋନୁଗା; ମନୋନୁଗା ପରେ ଉଷ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ। ଉଷ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ପ୍ରବରକ ଭୂମି, ପ୍ରବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାର ଅଞ୍ଚଳ; ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଭୂମି। ଋଷିମାନଙ୍କ ଭୂମି ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭି ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ; ଏଠା ଶିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ରହନ୍ତି, ଏହାକୁ ପ୍ରଯୋଜନ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ। ଏହି ଭୂମିମାନେ ଦେବତା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ପୁଷ୍କର ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ମଣି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ଦେବ ସ୍୵ୟଂ ନିରନ୍ତର ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ସେମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ଶୁଭ ମଣି ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ — ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ — ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସ୍୵ାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଆୟୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ଏବଂ ଚାରି ଗୁଣା; ସେମାନେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଲୋକ। ଏହି ଦ୍ୱୀପମାନେ ଏକ ଧର୍ମ ରହିଛି; ପ୍ରଜାପତି ସ୍୵ୟଂ ଶାସନ ଦେଇଥାଏ। ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ସେମାନେ ଦ୍ୱୀପମାନେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ସେ ପ୍ରଜାପତି ରାଜା, ସେ ଶିବ, ସେ ପିତା ଏବଂ ପିତାମହ। ସେ ଜନମାନେ ପ୍ରତି ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ; ଏଠାରେ ଜନମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍୵ୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ପୁଣି, ସେମାନେ ସଦା ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏହା ସଦା ଉପଲବ୍ଧ। ଏହାର ପରେ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆଧାର। ଏହା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ବୃତ୍ତାକାର; ଏଠାରେ ଚାରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦିଗ୍ଗଜ ଏଇରାବତଙ୍କ ପରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଭଙ୍ଗ ଦନ୍ତ ମୁହା ରହିଥିବା; ସେମାନେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଶୋଭିତ। ଏହାର ଆକାର ମୁଁ ଏଠାରେ ମାପିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ପର୍ବତ ଅପାର, ଚାରି ଦିଗରେ, ଉପରେ ଏବଂ ତଳେ ଅନନ୍ତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାୟୁ ବହିଥାଏ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ ବାୟୁକୁ ନିଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେ ବାୟୁ ଅସଂଯୁକ୍ତ। ତାଳପଦ୍ମ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବାୟୁକୁ ଆଣନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପୁଣିପୁଣି ଏହି ବାୟୁକୁ ଶତଗୁଣା ଗତିରେ ଛାଡ଼ନ୍ତି। ଦିଗ୍ଗଜଙ୍କ ମୁଖ ଏବଂ ନାସା ରୁ ବହୁଥିବା ବାୟୁ ପରି ଏହି ବାୟୁ ଆସେ; ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି। ଏଭଳି, ମୁଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆକୃତି ବିବରଣା କରିଲି; ଏହି ଶୁଣିଲେ, ଭୂମି ଏବଂ ଏହାର ମାପ ର ଜ୍ଞାନ ଲଭିବେ, ଯାହା ଫଳଦାୟକ ଏବଂ ଚିତ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବିବରଣୀ ଶୁଣିବା ଶୁଭ ଲୋକ ପ୍ରସ୍ପର କରେ; ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି ଏବଂ ଦୀପ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଯିଏ ଏହି ଗାଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ମହାଭାଗ, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଭୂମିର ଆକୃତି, ନଦୀ ଏବଂ ଅମୃତ ପାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ। ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଭୂମିରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର କରେ; ଦୟାକରି ସେଗୁଡିକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଫଳ ଏକାଏକି ଏମାନେ ଆମକୁ କହିଦିଅ। ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। ତାପରେ ସୂତ କହିଲେ: ମହା ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ଏକ ଶୁଭ ଏବଂ ଧର୍ମମୟ ଗାଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଥାଯଥା ଏବଂ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ତାହା କହିବି। ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟରେ ଆଦି ଆଲୋଚନା କଥା କହିବି; ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।