ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶୁଣିଲେ, ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକମାନେ କଦାପି ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଇ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଏକ ଦୁଧର ଧାରା ତଳକୁ ବହୁଥାଏ। ଏହି ଧାରା ହେଉଛି ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ଆକୃତି ପରି ବିଶାଳ ଓ ଶୁଭ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଉଦ୍ଧୂତ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଓ ପାପୀ ଲୋକ ଏହାରେ ବିଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଗଙ୍ଗା ବେଗରେ ବହି ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ପବିତ୍ର ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେହି ହ୍ରଦ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ବିଶାଳ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ପିନାକଧୃତ ଭଗବାନ ଶିବ, ଯିଁଠିକି ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଏହି ଗଙ୍ଗାକୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ମେରୁ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କେତୁମାଳ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବିଶାଳ ଏକ ଦେଶ। ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ, ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣୀ, ଓ ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟୁଟ ଆୟୁଷ୍ୟ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଚୂଡ଼ାରେ କୁବେର, ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଅପ୍ସରା ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଗନ୍ଧମାଦନ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପ ନାହିଁ, ଏଠାର ଲୋକମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ। ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ, ନାରୀମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ସେଠାରେ ଅଛି ଶ୍ୱେତ ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ନୀଳ ପଦ୍ମ ଫୁଟେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି, ଏବଂ ଏହି ଦେଶ ଏଇରାବତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଜନପଦ ବାସ କରନ୍ତି। ଧନୁଖଣ୍ଡରେ ଦୁଇଟି ଦେଶ ଅଛି—ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର; ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବ୍ରୁତ ଅଛି, ଏବଂ ସମୁଦାୟ ପାଞ୍ଚ ଖଣ୍ଡ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖଣ୍ଡ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଗୁଣ, ଆୟୁ, ମାପ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନରେ ଆଗୁଆ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏଠାରେ ଏହି ଗୁଣରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏହିପରି ପ୍ରଭାବରେ ପୃଥିବୀ ପର୍ବତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ହେମକୂଟ ପର୍ବତକୁ କୈଳାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଠାରେ ଦେବତା ବୈଶ୍ରବଣ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। କୈଳାସର ଉତ୍ତରେ, ମୈନାକ ପର୍ବତ ଦିଗରେ, ଅଛି ଦିବ୍ୟ ଓ ମଣିମୟ ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ। ଏହା ପାଖରେ ଅଛି ଦିବ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବାଳୁକା ଭିତ୍ତିକ ହ୍ରଦ, ଯାହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସରୋବର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ବର୍ଷ ଦରି ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ସେ ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ କରି ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ; ଏଠାରେ ମଣିମୟ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖେତ୍ର ଅଛି। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରି ଏବଂ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ତଥା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାର୍ଥକତା ଦାତା ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମା ସହ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ସବୁଠାରେ ପୂଜିତ, ନର, ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ ଓ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ସହିତ। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ତିନି ଧାରା ମୂଳରୂପେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକ—ବଟୋଦକା, ନଳିନୀ, ପାର୍ବତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଜମ୍ବୁନଦୀ, ସୀତା ଓ ସପ୍ତମୀ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ସିନ୍ଧୁ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଅଦ୍ଭୁତ, ଶକ୍ତିଶାଳି, ଏବଂ ସହସ୍ର ବର୍ଷର ଅନ୍ତେ ମହାସଭାରେ ପୂଜିତ। ସରସ୍ୱତୀ କେବେ କେବେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ସପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହିମବତରେ ରାକ୍ଷସ, ହେମକୂଟରେ ଗୁହ୍ୟକ, ନିଷଧରେ ନାଗ ଓ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ତପସ୍ୟାସ୍ଥଳୀ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ବିଶେଷ ମନ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିଷଧରେ ବସନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ନୀଳ ପର୍ବତରେ। ଶ୍ରୀଂଗବାନ ପର୍ବତ ଦେବମାନେ ତପସ୍ୟା କରିବା ସ୍ଥଳୀ; ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ଅଛି। ଏଠାରେ ଚର ଅଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବସିଛନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଅନେକ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଶୋଭା ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜବରମାନେ ଏହି ଶଶକାକୃତି ଦେଶ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ଶଶକାକୃତି ଦେଶ ପାଖରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦୁଇ ଦେଶ ଅଛି; କାନ୍ରୁ ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ କାଶ୍ୟପଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ଏହି କାନ୍ ଅଞ୍ଚଳ ମଲୟପର୍ବତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ଶଶକାକୃତି ଦେଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ସୂତ, ଆମକୁ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଏବଂ ମାଲ୍ୟବତ୍ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ଏକାଧିକ ତଥ୍ୟ କୁହ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ମେରୁର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି ପୁଣ୍ୟମୟ ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ମଧୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ଫୁଲ ମନୋମୋହନ ଗନ୍ଧ ଓ ଫଳ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ଅଛି ଇଚ୍ଛାମୃତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗଛ, ଯାହାକୁ ଦୁଧ ଗଛ କୁହାଯାଏ। ସେଠାରୁ ସଦା ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ବହେ, ଫଳରୁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ମିଳେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମି ମଣିମୟ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାଳୁକାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକରୁ ପତିତ, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ କୁଳ ଓ ଧନରେ ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି, ସେମାନେ ଗାଈର ଦୁଧ ପିଅନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦମ୍ପତି ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସମ ଶୋଭା ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମ୍ମିଳିତ ହୃଦୟରେ ଏକତା ରଖନ୍ତି।