ଚାରି ପ୍ରମୁଖ ପୁରୁଷାର୍ଥ—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ—ର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ପୁନି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ମୋଟ କଥା ସଂଗ୍ରହ ଥିଲା ବାଇଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ପଦ୍ମ ସଂହିତା କେବଳ ବାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଥିଲା। କଳିଯୁଗରେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ପାଠ କରିବେ; ଚାରିଯୁଗରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଓ ସାର୍ଥକତା ସଦା ଅବିଚଳିତ ରହେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସଂହିତାରେ ବିଭିନ୍ନ କଥାବସ୍ତୁ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ବାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ। କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ ଭୂମିଖଣ୍ଡ ଶୁଣାଯିବ, ତାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଅନ୍ୟ କିଛି ଛାଡ଼ି, ପଢ଼ିବା, ଦାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ପ୍ରଥମେ ଅଛି ଶୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ, ଚତୁର୍ଥ ପାତାଳଖଣ୍ଡ, ଓ ପଞ୍ଚମ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଖଣ୍ଡ ପାପନାଶକ। ଯିଏ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଖଣ୍ଡକୁ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ହଜାର ଗାଁଠି ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଖଣ୍ଡ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ମିଳେ; ଶ୍ରବଣ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ଭେନା କଥାର ଏକଶେ ପଞ୍ଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯେଉଁ ସଂହିତାରେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏଉଁପରେ, ମୁଁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ନମସ୍କାର କରେଁ—ଯିଏ ଇନ୍ଦିରା ଓ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜମାନ, ମହାନ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶରଣ। ଏକଥା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ତପସ୍ଵି, ହିମାଳୟରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତିନି କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାପୁରୁଷ, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠିତ, କେହି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଉପାସକ, କେହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ରହୁଥିଲେ, କେହି ଅର୍ବୁଦା ଓ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ, କେହି ଶ୍ରୀଶୈଳ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, କେହି ଧର୍ମାରଣ୍ୟ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ, ଜମ୍ବୁପଥ ଓ ସତ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ—ଏମିତି ଅନେକ ପବିତ୍ର ଋଷି ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଶୌନକଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଯଥାବିଧିରେ ଶୌନକଙ୍କ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ଚମତ୍କାର ଅାସନ ଓ କୁଶା ଉପରେ ବସିଲେ। ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସି, ସେହି ତପସ୍ଵୀମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପବିତ୍ର କଥା ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ପ୍ରଭାମୟ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୂତ ଆସିଲେ, ଯିଏ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ରୋମହର୍ଷଣ। ସେ, ଯଥାବିଧି ନମସ୍କାର କରି, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଶୌନକ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ ସୂତ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆସନରେ ବସାଇଲେ। ଏହି ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ, ଶୌନକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ହେ ପୁରାଣପାରଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ରୋମହର୍ଷଣ, ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପାଖରୁ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରାଚୀନ କଥା ଶୁଣିଛୁ। ଏବେ ଆମେ ହରିଙ୍କ କୌତୁକ ଶ୍ରବଣରେ ନିମଗ୍ନ। ଏହି କଥା ମନୁଷ୍ୟର ସର୍ବୋତ୍ତମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଆଉଥରେ ହରି କଥା ଭରିଥିବା ପୁରାଣ ଆମକୁ କୁହ। ହରି ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କଥା ଶ୍ମଶାନ ସମାନ; ହରି ସ୍ୱୟଂ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଆକାର ନେଇଥାନ୍ତି, ଏହି କଥା ଶୁଣିଛୁ। ତୁମେ ମେରୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ପାଳନକାରୀ କିଏ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠି ଲୟ ହୁଏ, କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ଅତି ପୁଣ୍ୟ, କେଉଁ ପାଷାଣ ଗୁଚ୍ଛ ପୂଜ୍ୟ, କେଉଁ ନଦୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର, ଶୁଭ ଓ ପାପହର ତାହା ଏକେକ୍ରମରେ କୁହ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ତପସ୍ଵୀମାନେ, ତୁମେ ଅତି ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ କଥା କହିବି। ମୁଁ ସଦା ପରାଶରପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ—ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଧାର, ବିଶାଳ ଓ ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତରେ ଉପଲବ୍ଧ, ସ୍ୱୟଂ ଶାନ୍ତ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ। ଏମି ଅପାର ପ୍ରଭାମୟ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ନାରାୟଣ କଥା କହିପାରିବି। ଏଉଁପରି, ଏହି ଗୁଣବତୀ ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ଓ ଛପଣ ବିଭାଗ ଅଛି। ପ୍ରଥମେ ଆଦିଖଣ୍ଡ, ତାପରେ ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡ, ପାତାଳଖଣ୍ଡ, ପରେ କ୍ରିୟାଖଣ୍ଡ, ଶେଷରେ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହାପଦ୍ମ ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଘଟଣା ଆଧାରିତ ଥିବାରୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ପଦ୍ମ କୁହନ୍ତି; ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମାକଥା। ଏହି ପୁରାଣ ଯାହାକି ଦେବାଦିଦେବ ହରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ, ନାରଦ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ନାନେ କହିଥିଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ ମତେ ପ୍ରତିବାର ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ସଂହିତା ଶିଖାଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲା। ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ପୁରାଣକୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି; ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।