ମହାଦେବ କହିଲେ, “ଏହା ପରେ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସଗୁଡିକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ତା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷ, ଶୋଭାମୟୀ ଅପ୍ସରାମାନେ, ବୃତ୍ରରୁ ଆସିଛି; ଏହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ଏବେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ।’ ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ, ‘ଏହାକୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଚିତ୍ତ ଦେଇଛୁ, କିନ୍ତୁ ଆମେ କେବେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା, ଏହା ବିଚାର କରନ୍ତୁ।’ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଯେଉଁପୁରୁଷ ନିଷେଧିତ ସମୟରେ ନାରୀଙ୍କ ସହ ମିଳନ କରିବେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡି ଦେବେ; ଏହି ଦୋଷ ତୁମେ ଏପରି ଭାବରେ ଦେବାର ଚିନ୍ତା ଛାଡିଦିଅ।’ ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ତଥାସ୍ତୁ।’ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଉପସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଓ ପର୍ବତକନ୍ୟା ସହ ଖୁସିରେ ବଞ୍ଚିଲେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ଜଳମାନଙ୍କୁ ବିଚାର କଲେ, ତେଁମେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଳମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ ଏହିପରି କହିଲେ, ‘ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଆସିଛୁ; କୃପା କରି ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ।’ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ବୃତ୍ରରୁ ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଲଗିଛି; ଏହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।’ ଜଳମାନେ କହିଲେ, ‘ତଥାସ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ର ଲୋକପାଳ; ଆପଣ ଆମେ କେମିତି ମୁକ୍ତି ପାଇବା, ଏହା ବିଚାର କରନ୍ତୁ।’ ତେଁମେ କହିଲେ, ‘ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ; ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଆପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।’ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅବିବେକ ଭାବରେ ଅପରାଧ କରି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ—କଫ, ପେଶାବ, ଓ ମଳ—ସ୍ଥାନ ଦେବାର ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଦେବେ; ସେଉଁଠାରେ ଯିବେ ଓ ରହିବେ, ତାପରେ ମୁକ୍ତି ହେବ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।’ ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ଏହିପରି ଦେବମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।’ ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ସବୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ବାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀ ଉପରେ, ହେ ପର୍ବତକନ୍ୟା। ଏଠାରେ ‘ବାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀର ମହିମା’ ନାମକ ଅଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ। ଏହା ପରେ, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, ‘ପରେ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ବାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀ ସଙ୍ଗମରୁ ଭଦ୍ରା ସହିତ ଭାରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସାଗର ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଅଭିଲାଷାରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆଣି, ସ୍ନେହ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ଭଦ୍ରା, ଅଥବା ସୁଭଦ୍ରା, ଯିଏ ତାଙ୍କର ସହଚରୀ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀ ରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ଦୁଇ ନଦୀର ଏହି ଏକତା ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅତି ଶୁଭ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି ଜଳ ଦାନ ଓ ସ୍ନାନ କରି, ବରାହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପଥରେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ, ଦେବମାନଙ୍କର ବାଧାକୁ ଜୟ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବରାହ ରୂପ ମକର ନିବାସକୁ ଉତ୍କଳିତ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳ କରି, ପରେ କାଦାରୁ ବାହାରିଲେ। ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ହେ ଦେବ, ବରାହ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରବେଶ ଓ କାଦାରୁ ବାହାରିବା ବିଷୟରେ ଏକାଉଁ ଭଲଭାବେ କହନ୍ତୁ।’ ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ପୁରାତନ କାଳରେ ବରାହ ହରି ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ଖେଳ କରିଥିଲେ; ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ପର୍ବତକନ୍ୟା। ଏହି ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସିଧାସଳଖ ବରାହ ରୂପ ଧରି, ଦେବମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହି ରୂପ ନେଲେ। ଭୂଦେବୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ସେ କାଦାରୁ ବାହାରିଲେ; ସେଠାରେ ବରାହ ନାମକ ବଡ଼ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ମୁକ୍ତି ପାଇ ଏକ ମହା ଆନନ୍ଦ ଜଗତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।’ ଏଠାରେ ବରାହ ତୀର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ। ଏହା ପରେ, ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ଶୁଣ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଏପରି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଶୁଣିବାରେ, ଲୋକମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଆତ୍ମ-ପ୍ରଭା ଅବତାର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସୁଖ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହା ଏକ ତିଥି ଅଥବା ମାସ ରୂପରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିଲା। ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏକାଉଁ ନିର୍ମଳ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସେ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ପରମ ଆତ୍ମା। ସେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଯିଏ ଧାରଣ କଲେ, ସେହି ମହାତ୍ମା ନରସିଂହ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।’ ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ଅବତାର ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହୋଇଛି; ଏହି ନରସିଂହ ନାମକ ପରମ ଧାମ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ, ଯାହା ଜାଣିବାରେ ମାନବ ଏକାଉଁ ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।’ ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପିତାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ, ‘ହେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ, ନରସିଂହ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକାଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି। ମୋ ଭକ୍ତି ଅନେକ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ଆପଣ କହନ୍ତୁ, କିପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଛି, ତାର କାରଣ କଣ?’ ନରସିଂହ କହିଲେ, ‘ମୁଁ କହିବି, ହେ ମହାଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ଭକ୍ତିର କାରଣ ଶୁଣ, ମୋ ପୁତ୍ର; ଏବଂ ପ୍ରିୟତ୍ୱର କାରଣ କୁଣ୍ଡଳିତ ହୃଦୟରେ ଶୁଣ।