ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥକୁ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିପାରେ। ଏହିଠାରୁ ଶାନ୍ତିକୁ ଚିତ୍ତରେ ଧାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଏ, କାରଣ ଶାନ୍ତି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦକୁ ବଢାଏ। ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ, ନିଜ ଏବଂ ଅନ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଶିଖିବା ଉଚିତ। ସଦା ସଂଯମୀ, ମଧ୍ୟମ ଆହାରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା ଦରକାର। ଅତ୍ୟଧିକ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ। ଆସକ୍ତି ଓ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏକାକୀ ସ୍ଥାନରେ ଶରଣ ନେଇବା ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିପାରିବା ସମ୍ଭବ। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଜାଣିପାରିବା, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଏକ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ମୁଁ ପାଇଥିଲି, ଯାହା ମୋତେ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେଠିଏଁ ମୁଁ ସଦା ସେଉଁଠି ଥିବା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ମୁଁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିପାରେ। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଇଛି, ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ଯଦି କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି, କହ। ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ଲେଖିଲେ— "ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ କିପରି ପକ୍ଷୀ ଦେହରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହାର କାରଣ କ’ଣ, ମୋ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦୂର କର।" କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—"ସାଙ୍ଗତ୍ୟରୁ ହିଁ ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକେ ଅନୁଚିତ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।" "ଏକ ଲୋଭୀ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଏକ ଛୋଟ ଶୁକ ପକ୍ଷୀକୁ ଧରି, ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ନେଇଥିଲା। ସେଇ ସୁନ୍ଦର, ଚତୁର ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ପକ୍ଷୀକୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ମୋତେ ଦାନ କଲେ। ମୁଁ ସଦା ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରେ ଉତ୍ସୁକତାବଶତଃ ଏହାକୁ ହାତରେ ଧରି ରଖିଲି। ପକ୍ଷୀର ମଧୁର କଥା ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କଲା, ମୋର ମନ ତାହାରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ଶିଶୁ ପୁତ୍ରର ଭଳି ମନେ ହେଲା। ସେ ମୋତେ ଏଭଳି କହୁଥିଲା: ‘ପିତା, ପିତା, ବସ; ଯାଅ ଗସ୍ନାନ କର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।’ ଏପରି ମଧୁର କଥା କହି, ସେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ମୋର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଭୁଲିଗଲି। ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଆଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଏକ ବିଲାଇ ଧରି ନେଲା, ଯାହା ମୋର ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଲା। ମୋର ସମସ୍ତ ସଦାଚାରୀ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ପକ୍ଷୀ ବିଲାଇ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଖାଇଦିଆଗଲା। ଏହି ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଅସନ୍ତୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ମୁଗ୍ଧ ହେଲି, ଭୟାନକ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ, ମୋ ମନ ମାୟାର ମହାଜାଳରେ ବନ୍ଧିଗଲା। ‘ରାମ, ଶୁକ, ପଣ୍ଡିତ, ଶ୍ଲୋକର ରାଜା’ ଏମିତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲି, ମୋ ମନ ମୋହରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ, ମୋର କର୍ମ ଫଳରେ, ମୁଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲି; ବିୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁକ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ମୁଁ ଭୁଲିଗଲି; ସେଇ ମଧୁର ପକ୍ଷୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁଁ ଶୋକରେ ଦହିଗଲି। ‘ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ର’ ବୋଲି ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲି; ଗଦ୍ୟ ଓ ପଦ୍ୟରେ, ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦର ଶୋଭାରେ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଉଥିଲି। ‘ତୁମେ ନାହିଁ, ପୁତ୍ର; ଏବେ କିଏ ମୋତେ ଶିଖାଇବ, ମଧୁର କଥା ଓ ପକ୍ଷୀର ରାଜାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରିବ?’ ଏହି ନିରଜନ ଉଦ୍ୟାନରେ, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି? କ’ଣ ଦୋଷରେ ମୁଁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି? କହ। ଏପରି ଶୋକମୟ କଥା କହି, ମୁଁ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲି; ଏପରି ଅନେକ କଥା କହି, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲି। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋହରେ ପଡ଼ି, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲି; ଯେଭଳି ଭାବ ଓ ଚିନ୍ତା ମୋର ଥିଲା, ସେଇ ଭାବରେ ମୋର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏହି ଭାବରେ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ମୃତି ଶକ୍ତି ସହିତ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କଲି, ଏବଂ ଏହି ମୋହ ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ କଣ ପାପ କରିଥିଲି, ତାହା ଚିନ୍ତା କଲି। ଗର୍ଭର ଯୋଗରେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଚିନ୍ତା କଲି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦେଖାଯିଲା। ତାଙ୍କ ଗୁରୁର ଅନୁଗ୍ରହରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲି; ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ମୋ ଦେହର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୋଇଗଲା। ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଭାବରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି; ଶୁକ ବଂଶରେ ପଶୁ ଦେହ ପାଇଲି। ଶୁକ ପକ୍ଷୀ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହି, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲାବେଳେ, ମୁଁ ସେଇ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଶୁକ ଆକାରରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲି; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଭାବ ଦେହୀମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁ ଭାବରେ ସେମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ସେଇ ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ଭାବର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ହୁଅନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଭାବ ଥାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଖିପାରିଛି, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣିପାରିଛି। ଏଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜାଣିପାରେ, ମାନବମାନେ ସଂସାରରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ। ଗୁରୁ ଠାରୁ ପବିତ୍ର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ କଟିଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଇଛି, ହେ ଭୃଗୁବଂଶର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣ।