ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଜୀବାତ୍ମା ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହିଥାଏ । ଏଠାରେ ଉଦାନ ନାମକ ବାୟୁ ଶକ୍ତି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଯେପରି ଏକ ଶୁଖିଲା ଧମା ଶ୍ୱାସ ଦେଇ ଭରିଦିଆଯିବା ସମୟରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେପରି ଧ୍ୱନିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଦାନ ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶ୍ୱାସ ଉତ୍ପାଦନ କରେ । ଆତ୍ମାର ପ୍ରଭାବରେ ଉଦାନ ବଳବାନ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦେହ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମୃତ ନିମନ୍ତେ ହେବା ପରି ଲାଗେ । ତାପରେ ମହାମାୟା ନାମକ ନିଦ୍ରା ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଆବରଣ କରେ; ଏହା ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ମୁଁହ ଏବଂ ନାକର ଟିପ୍ରେ ବ୍ୟାପି ଯାଏ । ହାତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ଏହି ନିଦ୍ରା ନାଭି ସ୍ଥିତ ହୃଦୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରହିଯାଏ; ଏବଂ ଆତ୍ମାର ଶକ୍ତିରେ ଉଦାନ ବାୟୁ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହି ବାୟୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ଶକ୍ତିକୁ ଅବରୋଧ କରେ; ଯେପରି ଦାଉଡ଼ିଥିବା ଲକଠି ରସି ଏବଂ ଖୁଟି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ରହିଥାଏ, ସେପରି ଜୀବନ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ । ଏହି ବେଳେ ବୁଦ୍ଧି ବିଚଳିତ ହେଲେ, ଆତ୍ମା ଗତ ଜନ୍ମର ସଂସ୍କାରକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦୌଡ଼ିଯାଏ । ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁନଃ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହିପରି ଆତ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ । ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ, କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ପାହାଡ଼, କଠିନ ସ୍ଥାନ, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଅନେକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖେ । ଏହାକୁ ବାତିକ ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ, ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ କଫ ସଦୃଶ ମଧ୍ୟ; ଏଠାରେ ଜଳ, ନଦୀ, ସରୋବର ଏବଂ ଜଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖାଯାଏ । ଅଗ୍ନି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁନା ଦେଖିଲେ, ଏହାକୁ ପିତ୍ତିକ ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ମନେ କର । ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦେଖିଥିବା ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ହୋଇପାରେ; କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଲାଭ କିମ୍ବା ହାନି ଦର୍ଶାଏ । ଏହିପରି ଏହି ସ୍ୱପ୍ନର ଅବସ୍ଥା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ । ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଛ । ଏହିଭଳି, ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ୱେନଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନ ଓ କାମଦାଙ୍କ କଥାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଉଛି । ଏହିପରେ, କାମଦା ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—'ଦେବତାମାନେ ତାହାର ସୀମା କିମ୍ବା ରୂପ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଏକାତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଯାହାର ମାୟା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ଏହାକୁ ଶୁଣ, ହେ ନାରଦ; ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଜଗତ୍ନାଥ, କାହିଁକି ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?' 'ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଶୁଭ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ମଣିଷ କର୍ମରେ ଆଟକି ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ତେବେ ହରି କାହିଁକି ଏହାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ?' ତାପରେ ନାରଦ କହିଲେ—'ଶୁଣ, ହେ ଦେବୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।' 'ତାଙ୍କ ପରେ, ଦେବ ଯଜ୍ଞ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ପଛରୁ ଆସି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ । ଏହାରେ କ୍ରୁଧିତ ଭୃଗୁ, ଯୋଗୀଶ୍ବର, ହରିଙ୍କୁ ସାପ ଦେଲେ: "ମୋ ସାପର ଫଳରେ, ତୁମେ ଦଶ ଜନ୍ମ ଅନୁଭବ କରିବେ ।"' 'ଜନାର୍ଦନ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିବେ । ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛ ।' ଏହିପରି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ । ସେ ଜଳକୂଳରେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ବସି, ପୁନପୁନି "ହାୟ!" ବୋଲି କାନ୍ଦିଲେ । ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁଁଠାରୁ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା; ସେଇ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପଡ଼ିଲା । ଏହି ଅଶ୍ରୁ ଜଳରେ ଏପରି ଡୁବିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ପଦ୍ମରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବେହେଇଯାଉଥିବା ସେହି ଖିଳିଉଠିଥିବା ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ଦେଖିଲେ । ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ ଏହି ପଦ୍ମ ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯଦିଓ ଏକ ଋଷି ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ସେଇ ଅସୁର ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଲେ । ଏହି ଖିଳିଉଠିଥିବା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଦୈତ୍ୟନାୟକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ଗିରିଜାପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସତେତି କୋଟି ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ । ତେବେ, ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀ କ୍ରୁଧିତ ହୋଇ ଶଂକରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେଖ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ଦାନବର ଅପକର୍ମ ।' 'ଏହି ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏହି ଅପବିତ୍ର ମନର ବ୍ୟକ୍ତି ଏମାନେ ଉଠାଉଛି ।' 'ଏହି ପାପୀ ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଛି । ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା କେମିତି ଶୁଭ ଫଳ ମିଳିପାରିବ?' 'ତଥାପି, ଯେପରି ମନେ ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଥାଏ ।' 'ସେ ଧ୍ୟାନ ଶୂନ୍ୟ, କାମନାରେ ଲିନ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର । ହେ ଦେବୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ବିନାଶ କର ।' ଏହି ଶିବଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶ କରିବି ।' ଏହିପରି କହି, ଦେବୀ ଏହାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ବିହୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ଉପାୟ ଭାବିଲେ । ଏବଂ ଏକ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାୟାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ସେଇ ପାପୀ ଦାନବ ଏଠାକୁ ଆସି, ଦିବ୍ୟ ପୂଜାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏ ଦେବୀରେ ଲିନ ହେଲା ।