ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଡୁବିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବତାସ୍ୱରୂପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ବଡ଼ ଆକାରର ଅଦ୍ଭୁତ କମଳ ଫୁଲ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ମୂଳ କାରଣ କ’ଣ? ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ତାଙ୍କର ଆନ୍ଦଳିତ ଚକ୍ଷୁରୁ ଖସି ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ପଡ଼ୁଥିଲା—ଏହା କାହିଁକି ଘଟୁଥିଲା? ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କମଳ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଦୁର୍ବଳ, ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥିରେ ହ୍ରାସପ୍ରାପ୍ତ, ଜଟାଧାରୀ ଏବଂ ଚଳା କମ୍ବଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଆହୁରି ନେଉଥିଲେ। ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ସୁନ୍ଦର ସୁନା ରଙ୍ଗର କମଳ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଏହି ନାରୀ କିଏ? ଏହି ପୁରୁଷ କିଏ? ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ ସେ ନାରୀ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଥିଲେ? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କୁଞ୍ଜଳାଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ କୁଞ୍ଜଳା କହିଲେ, "ମୋ ଶିଶୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିବି—ଏହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ମହାପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଛି।" ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ—ହୁଣ୍ଡ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ନହୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିହୁଣ୍ଡ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବଧ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ସେ ଆକ୍ରୋଶରେ ଦେବତାମାନେଂକୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା ଏବଂ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। "ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି, ମୁଁ ମାନବ ଓ ଦେବତାମାନେଂକୁ ମାରିଦେବି,"—ଏହି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ବିହୁଣ୍ଡ ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ଦହିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହେଲେ—ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ସଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ। ଦେବତାମାନେ ବିନତି କଲେ, "ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରୁ, ବିହୁଣ୍ଡରୁ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।" ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ। ମୁଁ ବିହୁଣ୍ଡ, ଦେବତାମାନେଂକୁ କଣ୍ଟକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ନାଶ କରିଦେବି।" ଏହିପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ମାୟା ରଚନା କଲେ। ନନ୍ଦନବନରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଦଢ଼ ଖ୍ୟାତିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପ ମାୟା ତିଆରି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରିପାରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ରୂପାବଳୀ ଥିଲେ। ବିହୁଣ୍ଡଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ସେ ଦେବୀ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେଂକୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନନ୍ଦନବନ ସୀମାନ୍ତରେ, ଦାଇତ୍ୟପତି ବିହୁଣ୍ଡ ଏହି ମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ମୋହିତ ହେଲେ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ବିନାଶକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦେବୀ ନୂତନ ସୁନାର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ବିହୁଣ୍ଡ, ଲୋଭ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ, ସେ ଦେବୀକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ମୋ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ, ମୋତେ ଏକତ୍ର ହେବାର ଅନୁଗ୍ରହ କର। ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁବ, ମୁଁ ଦେବି—ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେଂକୁ ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ ଯାହା ତୁମେ ଚାହିଁବ।" ମାୟା କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋ ଦେୟ ଦିଅ। ଏହା ହେଉଛି—ତୁମେ ସପ୍ତକୋଟି ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଦୁର୍ଲଭ କମଳ ଫୁଲ, ଯାହା କାମନାର ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କ ପୂଜା କର।" "ଏହି ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ମାଳା କରି ମୋ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଅ। ତାପରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ୟା ହେଇଯିବି।" ବିହୁଣ୍ଡ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ, ମୁଁ ଏହି ଦେୟ ଦେବି।" ତା’ପରେ ବିହୁଣ୍ଡ ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରିଲେ, ଏବଂ କାମୋଦକ ଗଛ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସିଠାରେ ଏହି ଗଛ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ପଚାରୁଥିଲେ—"କାମୋଦକ ଗଛ କେଉଁଠି?" ମହାନ ଲୋକମାନେ କହିଲେ, "ଏମିତି କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ।" ବିହୁଣ୍ଡ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଅନୁବାରେ ପଚାରୁଥିଲେ। ଶେଷରେ ଭାର୍ଗବ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, "କାମୋଦକ ଗଛ କେଉଁଠି? ଏହା କେମିତି ଦେଖାଯାଏ?" ଶୁକ୍ର କହିଲେ, "ଦାନବ, ଏମିତି କୌଣସି କାମୋଦକ ଗଛ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ଦେବୀମାନେଂକର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ସେମାନେ ହସିବାବେଳେ, ସେହି ହାସରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କମଳ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ କମଳ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଶିବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।" "ତାଙ୍କର କାନ୍ଦିବାରୁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କିଛି ଫୁଲ ଉପଜେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, କିନ୍ତୁ ସୁଗନ୍ଧ ନଥାଏ, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି ଶୁକ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ଦେବୀ ପଚାରିଲେ, "କାମୋଦା କେଉଁଠି?" ଶୁକ୍ର କହିଲେ, "ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ, ମହାପାପ ନାଶିନୀ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା କାମୋଦା ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି। ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗରେ ଲୀନ ନାରୀ ରହନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।" "ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ମହାନ ଅପ୍ସରାମାନେଂକୁ ସମ୍ମାନ କର। କୌଣସି ନିର୍ମଳ ଉପାୟରେ ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ହସାଅ, ତା’ପରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।" ଏହିପରି କହି ଶୁକ୍ର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଲାଗି ଶାନ୍ତ ହେଲେ।