ଏକ ସମୟର କଥା, ଦୈତ୍ୟ ହୁଣ୍ଡା ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନିୟତିର ପ୍ରେରଣାରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କର ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଥିଲା । ସେ ସଦା ତାଙ୍କର ଅବଗୁଣ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅବସର ଖୋଜୁଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ସେ ରୂପ, କୁଳ, ଗୁଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ନିପାତରେ ରହି ସଦା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହି ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ହୁଣ୍ଡା ଦୂରରୁ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ମାୟା ଦେଖାଇ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦୁମତୀ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମନରେ କେବେ ଭୟ ଆସିଲା ନାହିଁ । ଦାନବ ହୁଣ୍ଡାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲା, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏଭଳି ଭାବେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଣ୍ଡା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରହିଲେ । ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଇନ୍ଦୁମତୀ ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ରାତିରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାର ତେଜ ଆକାଶର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଦାସୀ ଝନ୍ମ ଶଯ୍ୟାରେ ଥିଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଶୁଭ ଥିଲା, ତଥାପି ମୁଖରେ ଶୁଭ ବାଣୀ କହୁଥିଲେ । ସେ ଦାସୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳ ଜାଣି, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡା ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ । ଘରର ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଗର୍ଭ ସଦୃଶ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ବାହାରେ ଚାଲିଗଲେ । ହୁଣ୍ଡା ନିଜ ନଗର କାଞ୍ଚନକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ବିପୁଳାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ଏହି ମହାପାପୀ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ଶିଶୁଟିକୁ ମାର, ପରେ ରନ୍ଧନାରେ ଦେଉ ।" "ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ନିର୍ମମ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତିରେ ରନ୍ଧ, ପରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରନ୍ଧକଙ୍କ ହାତରୁ ଖାଇବି ।" ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିପୁଳା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ — "ମୋ ପତି କେମିତି ଏପରି ନିର୍ମମ ଓ କଠୋର ହେଲେ?" ତାଙ୍କ ମନେ ଭାବିଲେ, "ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗର୍ଭ ସଦୃଶ ଶିଶୁଟିକୁ କିଏ ଏପରି ନିର୍ଦୟ ଭାବେ ଖାଇପାରିବେ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ?" ତାଙ୍କର ଦୟା ଦେଖି ସେ ଆଉଥରେ ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "କାହିଁକି ଆପଣ ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? କାହିଁକି ଏପରି କ୍ରୋଧ ଓ ଲଜ୍ଜାହୀନ ହେଲେ? ସତ୍ୟ କାରଣ କହନ୍ତୁ ।" ତେବେ ହୁଣ୍ଡା ନିଜର ଦୋଷ ଓ ଆଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଶାପ ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ । ବିପୁଳା ଏହି କାରଣ ଜାଣିଲେ — "ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ମାରିବା ଦରକାର, ନଚେତ୍ ମୋ ପତି ମରିଯିବେ ।" ଏଭଳି ଭାବି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିପୁଳା ଦାସୀ ମେକଳାକୁ ଡାକି କହିଲେ, "ମେକଳା, ଆଜି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁଟିକୁ ରନ୍ଧନାରେ ଛାଡିଦିଅ, ରନ୍ଧକଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ ଯାହାଁକି ହୁଣ୍ଡା ଖାଇପାରିବେ ।" ମେକଳା ଶିଶୁକୁ ନେଇ ରନ୍ଧକକୁ ଡାକି କହିଲେ, "ମହାରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ରନ୍ଧ ।" ଏହା ଶୁଣି ମହାତ୍ମା ରନ୍ଧକ ଶିଶୁକୁ ହାତରେ ନେଇ, ଛୁରୀ ଉଠାଇ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଦେବଦେବ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଆୟୁପୁତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ରହି, ପୁଣିପୁଣି ହସୁଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ଦେଖି ରନ୍ଧକ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ଦୟାବଶତଃ ରନ୍ଧକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବୁଦ୍ଧିମାନ ରନ୍ଧକ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣର ଶିଶୁ କେଉଁ କୁଳର?" ରନ୍ଧକ କହିଲେ, "ଭଲ କଥା କହିଛ, ଏହି ରାଜସିକ ଲକ୍ଷଣ ଓ ରୂପ ଥିବା ଶିଶୁ କାହାର? ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡା କେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର କୁଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଅଧିକାର ରଖେ? ସେ ଅପକଟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିଶୁ ବଞ୍ଚିବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । ସେ ନଦୀରେ ବେହାଇ ଯିବା ବେଳେ ବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିବେ ।" "ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଞ୍ଚିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି । ଏହିପରି ସଦ୍ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ କରିଥାଉ । ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି, ମିତ୍ରମାଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଉଛି, ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଓ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଥାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ଉପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷା କରେ ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ଯାଏ, ପିତା, ମାତା ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠାରେ ଅପମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେଉଁଠି କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆୟୁପୁତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି ।" ଏଭଳି ଭାବି ରନ୍ଧକ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ । ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଇଜଣ ମିଶି ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଶିଶୁଟିକୁ ରକ୍ଷା କଲେ । ରାତିରେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରୁ ନେଇ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯାଇଲେ । ବସିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପତ୍ରମୟ କୁଟିରର ଶୁଭ ଦ୍ୱାରରେ, ସେଉଁଠାରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଶିଶୁଟିକୁ ରଖି, ସେ ଦାସୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ରନ୍ଧକ ଏହା ପରେ ଏକ ହରିଣକୁ ବଧ କରି, ତାହାର ମାଂସ ରନ୍ଧିଥିଲେ ।