ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ମହାଦେବ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମୋର ବିଶେଷ ବାସସ୍ଥଳ ଅଛି। ଏହି କଥା ଜାଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସେଠି ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଯେ କେହି ସେଠି ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାହିଦା ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପୃଥିବୀରେ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ। ଏଭଳି ଧାରେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହା ପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଦୁଗ୍ଧେଶ୍ୱର ନିକଟରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପବିତ୍ର ପିପ୍ପଲାଦ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ମହାମୁନି, ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟା ନାମକ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଯିଏ ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଋଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦଧିଚି ମହାତ୍ମା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଜଳପାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପିପ୍ପଲାଦ ଭଗବାନ ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି—ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ସେଠି ଠିକ୍ଭାବରେ ପିପ୍ପଳ ଗଛ ରୋପଣ କରିଲେ, କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତାପରେ ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ କୃତ୍ୟା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ? ସେ କୃତ୍ୟା କ’ଣ କଲେ? କେଉଁ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଋଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ?” ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଦଧିଚି ମହାମୁନି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ସେଠି ଆସିଥିଲେ। ସେଠି କୋଳ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଲା। ଏହା ଦେଖି, ଦଧିଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କହୋଦ ଏକ ବିଧି ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୃତ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ। ସେ କୃତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କୋଳ ଦାନବ ବିନାଶ ପାଇଲା। ଏହିଠାରୁ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା କଳିଯୁଗରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି।” ଏହିପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ତା’ପରେ ଭୂତାଳୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏଠି ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବେ ଚନ୍ଦନ ଗଛ। ଯେଉଁଜଣେ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ଉପବାସ ରେ ସ୍ନାନ କରି କଳା ତିଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭୂତ ହେବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ସହିତ ଜଳ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନେ ଭୂତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭୂତ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀରେ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଭୂତାଳୟରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ବଟବୃକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଭୂତେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଭୂତ ଭୟ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଭୂତେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ପରେ ଘଟେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅଛି—ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦର୍ଶନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ଅଭ୍ରମତୀ ନଦୀ ବହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମହାଘଟ ଅଛି; ମହାଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଘଟେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବୈଦ୍ୟନାଥ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ତୃପ୍ତି କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଜୟ ଓ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଦର୍ଶନ କଲେ ଅନେକ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ହେ ମହାଦେବୀ, ପରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପାହାଡ଼ ଝିଅ, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେଠି ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି ମନନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଏହି ସ୍ନାନର ଫଳ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ। ଯେଉଁଠି ପିତୃକର୍ମ ସେଠି କରାଯାଏ, ତିଳ ଚୁନା ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ପରମ୍ପରାର ସାତ ପିଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ସଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଗଣନାୟକଙ୍କ ଆଦର କଲେ, କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଆସେ ନାହିଁ, ଧନ ହରାଯାଏ ନାହିଁ। ଏଠି ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ—“ପୁରନ୍ଦର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଏଠି ଆସିଥିଲେ? ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ ନଦୀ କ’ଣ ନାମରେ ପରିଚିତ? ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନଗରରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘୋଷଣାରେ ଯିଏ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେଠି ସେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାର କଥା କୁହନ୍ତୁ।” ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ଉଠିଥିଲା। ଏଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାମକ ଏକ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ କଥା ମୁଁ ଏବେ କୁହୁଛି। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବୃତ୍ର ଓ ବାସବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ପରେ ଶକ୍ର ବିଜିତ ହୋଇ ବୃତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମତି କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋର ଶରଣ ନେଲେ। ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ ସଂଗମରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ତା’ପରେ ମୁଁ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲି। ମୋ ଦେହର ଭସ୍ମ କାଶ୍ୟପୀ ତଟରେ ପଡ଼ିଲା—ସେଠି ଏକ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ‘ଭସ୍ମଗାତ୍ର’ ନାମରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ଭୂତେଶ୍ୱର ଭସ୍ମଗାତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଦର୍ଶନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯୁଗାଦିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଭଳି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲି।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକର ମହିମା ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥିତ ହେଉଛି।