ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଭକ୍ତ ନିର୍ମଳ ଆଚାର-ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ କରି, ମୋତେ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୂଜା କରି, ଶାଶ୍ୱତ ଭାବରେ ରହିଲେ। ସେଠି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ କୌଳିକ, ପାପମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ସମୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ମାଂସ ଅର୍ପଣ କଲା। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ପାପୀ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି। ଶର୍ବ, ପରମାତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଶାପ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଭାବେ ବିଚାର କରି, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ଶାପିତ ହେଲି, ହେ ଦେବୀ। ବିପ୍ର ଶାପ ଦେଇଲେ, “ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁପ୍ତ ରୁହିବାକୁ ପଡିବ।” ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ମହାମୁନି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ଏଠାରେ ମୁନିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଅଛି। ଯଦି କେହି ମୋର ବିଶେଷ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବି ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ କଳିଯୁଗରେ “ଖଣ୍ଗଧାରେଶ୍ୱର” ନାମରେ ପରିଚିତ। କୃତଯୁଗରେ ଏଠାକୁ “ମନ୍ଦିର”, ତ୍ରେତାରେ “ଗୌରବ”, ଦ୍ୱାପରରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; କଳିଯୁଗରେ ଏହା “ଖଣ୍ଗେଶ୍ୱର” ନାମରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମୋର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏହି କଥା ଜାଣି, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ ଲୋକମାନେ ସଦା ଏଠି ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ନିୟମିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଦା ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଚନ୍ଦନ ଇତ୍ୟାଦି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରାନନେ। ଏଭଳି ଧାରେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ପୁନି, ମହାଦେବ କହିଲେ: ଦୁଗ୍ଧେଶ୍ୱର ନିକଟରେ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ, ପବିତ୍ର ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ “ପିପ୍ପଳାଦ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠି, ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏକ ଋଷି ପୂର୍ବେ ତପସ୍ୟା କରି, ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନି ସମ କ୍ରିତ୍ୟା ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପିତାଙ୍କ ଋଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମହାତ୍ମା ଦଧୀଚି ଏହା କଲେ; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁଚିଯାଏ। ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପିପ୍ପଳାଦ ଭଗବାନ ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି; ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମୁକ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ସେଠି ପିପ୍ପଳ ଗଛ ସଠିକ୍ ଭାବେ ରୋପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ: “ସେ କୃତ୍ୟା କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ? ସେ କ’ଣ କଲେ? କେଉଁ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଋଣମୋଚନ ପାଇଁ ନେଇଗଲେ?” ମହାଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷି ଦଧୀଚି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; ସେଠି ସେ ମହାତ୍ମା ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏଠି ଏକ କୋଳ ନାମକ ଦାନବ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ; ସେ ବହୁତ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କହୋଦ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରି, ଏହି ଦାନବ ବିନାଶ ପାଇଁ କ୍ରିତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେଇ କ୍ରିତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମହାଦାନବ କୋଳ ବିନାଶ ପାଇଲା; ଏହିଠାରୁ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା କଳିଯୁଗରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ହେ ପାର୍ବତୀ।” ପୁନି, ମହାଦେବ କହିଲେ: “ତାପରେ ଭୂତାଳୟ ନାମକ ପାପ ନାଶକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ପୂର୍ବଦିଗରେ ଚନ୍ଦନ ଗଛ। କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ଉପବାସ ରଖି, ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, କଳା ତିଳ ଦାନ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭୂତ ହେବା ନାହିଁ। ଯିଏ ପିତୃପିତାମହଙ୍କୁ ତିଳ ସହିତ ଜଳଘଟ ଦାନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୂତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃଗଣ ଭୂତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ନାମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ଭୂତତ୍ୱ ରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଭୂତାଳୟରେ ସ୍ନାନ ଓ ବଟବୃକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କରି, ଭୂତେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଭୂତ ଭୟ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଭୂତେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ; ଏହା ପରେ ଘଟେଶ୍ୱର ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠି ଅଭ୍ରମତୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ଏଠି ମହାଘଟ ଅଛି; ଏଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯିଏ ଏଠାକୁ ଯାଇ, ବିଶେଷ କରି ପ୍ଳକ୍ଷ ଗଛକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ। ଏହି ହେଉଛି ଘଟେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ। ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବୈଦ୍ୟନାଥ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠି ସ୍ନାନ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଜୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଲୋକମାନେ ନିତ୍ୟ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ପୁନି, ମହାଦେବ କହିଲେ: “ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସେଠି ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଝିଅ, ବୃତ୍ର ସଂହାରିଣୀ ଏବଂ ଧର୍ମଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ। ସେଠି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ ବଳିଏ ଲୋକମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି; ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ସେଠି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ତିଳର ଲଡ଼ୁ ଦିଏ, ସେ ସପ୍ତ ପୂର୍ବଜ ଓ ଉତ୍ତରଜ ଲିନ୍ ଶୁଦ୍ଧ କରେ। ସଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜା ଏବଂ ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନ କରି, ଗଣପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ବିଘ୍ନ ଆସେ ନାହିଁ, ଶ୍ରୀ ହରାଏ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଏହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କୃତ୍ୟ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ମୁକ୍ତି ଏବଂ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ।