ସେଠାରେ ଢୋଲ ଓ ତାଳ ଶବ୍ଦ ହେଉନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି, ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରିଥିଲେ; ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେ ଦିପ୍ତିମାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଷ୍ଟୁତି କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା; ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିତା ଓ ମାତା ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥା, ପବିତ୍ର ଗୁରୁ-ତୀର୍ଥରେ, ବେନାଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଭୂମି-ଖଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମୟ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଉନନବ୍ବେ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଏହିଅପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଶୋଭାମୟ ନର୍ମଦା ତୀରରେ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ, ପିତା ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ବିଜ୍ଵଳା ମଧ୍ୟ ଆସି, ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବିଶାଳ ମନ ଧାରଣ କରି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନାମକ ଷ୍ଟୁତିର ମହିମା କଥା କହିଲେ। ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଆସି ଶୁଭ ଵର ଦେଇଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ। ବିଜ୍ଵଳାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ରାଜା କୁଞ୍ଜଳା ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ। 'ବାଳକ, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରି ମହାପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ,' ବୋଲି କହିଲେ। ଏଭଳି କହି, ଶୁଭବାଣୀ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଏକପରେ ଏକ ଷ୍ଟୁତି କରିଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ନଦୀତୀରେ ଚ୍ୟବନ ଏସବୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଏଭଳି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଶୁଣିଛ। ବଡ ରାଜା, ମୁଁ ଆଉ କଣ ଏହି ବୈଷ୍ଣବମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି? ବେନା କହିଲେ: ଶଙ୍ଖପାତ୍ରର ଅମୃତ ମୋତେ ପାନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ, ଏପୃଥିବୀରେ କିଏ ଏହା ପାନ କରିବାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନ ରଖିବ? ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନ ସଦା ଏଠି ପାନ କରିବାକୁ ହେଉଛି। ତୁମେ ଏପରି କହୁଥିବାରୁ, ମୋର ପାନ କରିବା ପ୍ରତି ତୃଷ୍ଣା ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ; ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଦୟାକରି, ତୁମେ ଏବେ କୁଞ୍ଜଳାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଥା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ, ସେହି କଥା ମୋତେ କହିବାକୁ କୃପା କର। ସତ୍ୟ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ କହି। ଭଗବାନ କହିଲେ: ଶୁଣ, ମୁଁ କୁଞ୍ଜଳାଙ୍କର କଥା କହିବି। ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣର କଥା, ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁଯେ ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ, ସେ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରିବା ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ଏଠି ଶେଷ ହେଲା ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ, 'ଚ୍ୟବନ କଥା', ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାଖଣ୍ଡରେ, ବେନାଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଭୂମିଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମପୁରାଣରେ। ସୂତ କହିଲେ: ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ହୃଷୀକେଶ, ଟ୍ୱଙ୍ଗର ପୁତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ, ପୁଣ୍ୟଦାୟୀ ଏକ ଉତ୍ତମ କଥା କହିଥିଲେ, ଯାହା ଅପରାଧ ଦୂର କରେ। ଏବେ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା, ମହାତ୍ମା କୁଞ୍ଜଳା, ଦ୍ୱିଜ ଋଷିଙ୍କର କଥା କହିବି। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: କୁଞ୍ଜଳା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ର କପିଞ୍ଜଳାକୁ ଡାକି, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, 'ପୁତ୍ର, ନୂତନ କଣ ଦେଖିଛ? ଖାଦ୍ୟ ଲାଗି ଏଠାରୁ କାହିଁକି ଯାଉଛ? ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଯଦି କିଛି ଶୁଭ ଦେଖିଛ, କହ।' କପିଞ୍ଜଳା କହିଲେ: 'ପିତା, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ନୂତନ କଥା, ମୁଁ କହିବି। ଯାହା ଦେଖିନି, ଶୁଣିନି, କିଏଁ ଶୁଣିନି, ମୁଁ ଏଠି କହିବି—ଶୁଣ, ପିତା। ମୋ ସମସ୍ତ ଭାଇ, ମା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଶୁଣ: କୈଳାସ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଚମକୁଥିବା। ସେଠାରେ ଅନେକ ଧାତୁ ରହିଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଲଗାଯାଇଛି; ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଶୋଭା ଦେଇ ପର୍ବତକୁ ଧୋଇଥାଏ। ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ ସେଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ, ଦିବ୍ୟ ଜଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଜଳାଶୟ, ତାଳ, ମାନ୍ଦାରିନୀ ପକ୍ଷୀ, କୁଲି ଓ କଉଁ ମାନେ ଏଠି ଚରାଇଥାନ୍ତି। ପର୍ବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୂଡ଼ାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗା କୁଞ୍ଜ, ମେରିଟ ଦେଇ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ। ଏସବୁ ଗଛ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ୟାମଳ ଓ ଶୁଭ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଆବୃତ, କିନ୍ନର ଦଳ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଦଳ, ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜନରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଶୋଭା, ଧଳା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଶିଳାରେ ଚମକୁଥିଲା। ରାଜା, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୋଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦନ, ବକୁଳ ଓ ନୀଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏଠି ଅନେକ ଫୁଲ ଗଛରେ ଶୋଭା, ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ମଧୁମକୁ ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଗଛ ଦଳରେ ଶୋଭା, ପର୍ବତ ଜଙ୍ଗଲ ଖୁସି ଦେଇ କୁଲିର ଗୀତରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଅନେକ ଦଳରେ ଭରି, ଧଳା କିରଣରେ ଚମକୁଥିଲା, ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟ ଚୂଡ଼ାରେ ଶୋଭା। ଚାରିପାଖରେ ସିଂହ ଦହାଡ଼, ହାତୀ ତୁଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ, ବନ୍ଦର ଦଳ, ଦିଗ୍ଗଜ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ତାଳମେଳରେ ଚମକୁଥିଲା। ଅନେକ ପଶୁ, ବନ୍ଦର ଦଳ, ଗୁହାରେ ମୟୂର ଚିତ୍କାର ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗ୍ରାଭ୍ସ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖର, ଉତ୍ତଳ ଓ ଅନେକ ଝରଣା, ଔଷଧି ଗଛରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏଭଳି କୈଳାସ ପର୍ବତର ଦିବ୍ୟ ଶୋଭା ଓ ମହିମା କପିଞ୍ଜଳା ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଥାକୁ କହିଥିଲେ।