ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ସମସ୍ତେ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥା। ଆରମ୍ଭରୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଜଳପାତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ଛାଳି ଓ ପାଦୁକା ଦେବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ଅଷ୍ଟଦାନ—ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଓ ଗାଈ—ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ କେବେ ଭୁଖ, ପିପାସା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜନ୍, ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିଲେ ଭୁଖ ନାଶ ହୁଏ, ସେ ସତତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ପାଦୁକା ଓ ଛତା ଦାନ କରିଲେ ଛାୟା ଓ ଯାନ ମିଳେ। ପାଦୁକା ଦାନର ଅନ୍ୟ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଭୂମି ଦାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଗାଈ ଦାନ କରିଲେ ସେ ସଦା ରସରେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରେ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ମନୁଷ୍ୟ ବାସ କରେ। ଗାଈ ଦାନରେ ଦାତା ସତତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ରୋଗ ମୁକ୍ତ, ସୁଖୀ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଧନୀ ହୁଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଲେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ହୁଏ, ଏହିଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଧନୀ, ରୂପବାନ୍, ଦାନଶୀଳ ଓ ମଣିମାଳାର ଉପଭୋକ୍ତା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଭୋଗର ନାୟକ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏପରି ବିଶେଷ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପରମ ସୁଖ ମିଳେ। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୀବନରେ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଗାଈ, ଭୂମି, ଓ ଖାଦ୍ୟ-ପାନୀୟ ଦାନ କରିନଥିଲ। ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଭୁଖର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁଛ। ଏହି ଦୁଃଖ ତୁମ କର୍ମର ଫଳ। ଯେପରି କର୍ମ, ସେପରି ଫଳ ଉପଭୋଗ। ତେଣୁ ସୁବାହୁ ପଚାରିଲେ: “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭୁଖ କିପରି ଶାନ୍ତି ହେବ? ମୋ ଦେହ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ’ଣ?” ତେବେ ବାମଦେବ କହିଲେ: “ଏହି ଭୁଖର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କେବଳ ଏହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ହେବ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ପଡିବ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମ ଶରୀର ଓ ତୁମ ପ୍ରିୟା ଯେଉଁଠାରେ ପଡିଛି, ସେଠାରେ ଏହା ଅନୁଭବ କରିବ। ଦୁଇଯଣ ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ, ଏହି ଅଶେଷ ଦେହ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡିବ।” ତା’ପରେ ରାଜା ପଚାରିଲେ: “ମୁଁ କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଃଖ ଉପଭୋଗ କରିବି?” ବାମଦେବ କହିଲେ: “ବାସୁଦେବଙ୍କ ମହାସ୍ତୁତି ବଡ଼ ଦୋଷ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି ଶୁଣିବ, ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ଏହା ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଏବେ ଯାଅ ଓ ଏହି ଫଳ ଉପଭୋଗ କର।” ଏପରି ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ରାନୀ ସହିତ ପୁଣି ନିଜ ଦେହର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତଥାପି, ତାଙ୍କର ଦେହ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତେବେ ରାଜା ଓ ରାନୀ ପୁନି ନିଜ ଦେହ ଖାଉଥିଲେ। ଏପରି ଜଣେ ରାଜା ନିଜ ଦୁଃଖରେ ଦେହ ଖାଉଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଜଣା ନାରୀ ହସୁଥିଲେ। ଏହି ହସର କାରଣ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସହୀନ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁ ଦାନ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସ ନଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଭଲ ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଇନଥିଲା—ତେଣୁ ସେ ନିଜ ଦେହର ମାଂସ ଖାଉଛନ୍ତି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେହ ଖାଉଛନ୍ତି, ଏହି ରସ ଅମୃତ ସମାନ। ଏପରି ଏକଶଏ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ବଡ଼ ଋଷି ବାମଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜକୁ ଦୋଷାରୋପ କରିଲେ: “ମୁଁ କଦାଚିତ୍ ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ଅତିଥିମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଦରିଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦାନ କରିନଥିଲି। ଏହି ଅଭାବରୁ ମୁଁ ନିଜ ଦେହ ଖାଉଛି, ନିଜ କର୍ମକୁ ଦୋଷ ଦେଉଛି।” ଏପରି ଭାବେ ସୁବାହୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ନିଜ ଦେହ ଖାଉଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଶ୍ୱାସ, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ନାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସୁଥିଲେ। ଏହି କର୍ମର ଫଳରୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମାତ୍ମା ଆତ୍ମା ହସୁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଜ୍ଞାନ ଏହି କଥା କହି ରାଜାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିଲେ: “ଏ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁ ମହା ମୋହରେ ପଡିଥିଲ, ସେ କେଉଁଠି ଗଲା?” ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରର ଗଢ଼଼ିକୁ ପଡିଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ନିଜେ ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଦାନର ପଥ ଛାଡ଼ି ରାଜା ଲୋଭର ପଥ ଧରିଥିଲେ, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତୀବ୍ର ଭୁଖର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ସୁବାହୁଙ୍କୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲା, ଏହି ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ହସର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ। ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ନିଜେ ଦେହ ଖାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ‘ଆମକୁ ତୁମ ଦେହ ଦିଅ, ଦିଅ’ ବୋଲି ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭୁଖ ଓ ପିପାସା ରୂପୀ ଦେହ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ମିଶ୍ରିତ ଦାନ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଆଉ କ’ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହଁ? ପ୍ରଶ୍ନ କର। ତେବେ ବିଜ୍ଵଳା କହିଲେ: “ପିତାଜୀ, ମୋତେ ସେଇ ବାସୁଦେବ ନାମକ ସ୍ତୁତି କୁହ, ଯାହା ଶୁଣି ରାଜା ମୁକ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।” ସୂତ କହିଲେ: ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବିଜ୍ଵଳାଙ୍କ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଉକ୍ତି ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା କୁଞ୍ଜଳା, ସେଇ ପବିତ୍ର ବାସୁଦେବ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।