ଏହି ଉତ୍କଳନ୍ତ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶରେ ଚ୍ୟବନ କଥାର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂବାଦ ହେଉଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପଗୁଡ଼ିକୁ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଗର୍ଭହତ୍ୟା, ରାଜଦ୍ରୋହ, ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହ, ଦେବମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ, ଲିଙ୍ଗ ଉଲ୍ଲଂଘନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ନଷ୍ଟ, ଗୋପାଳନ ଭୂମି ନଷ୍ଟ, ଘର ଜଳାଇବା, ଘର ଦୀପ ଜଳାଇବା, ନିଷିଦ୍ଧ ସହିତ ସଂଗମ, ମାଲିକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇବା—ଏହି ସୋଳା ମହାପାପକୁ ବିନା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ଦୂର କରିପାରିବ? ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନାରଦ ଦେଖୁଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଆଲୋଚନା କରି ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ତୀର୍ଥମାନେ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ—“ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଆପଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ମହାପାପଗୁଡ଼ିକୁ, ଦେହଳି ହତ୍ୟାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଆମେ ଦୂର କରିପାରିବାରେ ଅସମର୍ଥ। ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ଏବଂ ବାରାଣସୀ—ଏହି ଚାରି ତୀର୍ଥ ମହାପାପ ନାଶ କରିପାରନ୍ତି। ମହାପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଚାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର୍ଥ ଥିଲେ, ଅଳ୍ପପାପ ପାଇଁ ଚାରି ଅଳ୍ପଶକ୍ତି ତୀର୍ଥ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି। ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର୍ଥମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ। ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଗୀତ ରଚନା କଲେ। ଏହି ଅଂଶରେ ଚ୍ୟବନ କଥା ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ଏକଥା ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ମହାପାପରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଲେ, ଗୌତମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ସଂଗମ କରି ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ପାପ ଉପଜିଲା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ହରାଇ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ମାଳବ ଭୂମିକୁ ନେଇ ଜଳ ଭରିଥିବା କଳଶ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରାଗଲା। ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ବାରାଣସୀରେ ସ୍ନାନ କରାଗଲା, ପରେ ପ୍ରୟାଗର ଅର୍ଘତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ପୁଷ୍କରରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସ୍ନାନ କରାଗଲା। ନାଗ, ବୃକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନରମାନେ ଭଲ ଭାବରେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଗଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ଏପରି ତୀର୍ଥରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ ସଂଗମର ପାପ ପ୍ରାୟ ଦୂର ହେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ପୃଥିବୀର ତୀର୍ଥମାନେକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—“ତମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା; ମୋ ଦୟାରେ ତମେ ପବିତ୍ର ହେବା, କାରଣ ଏଠାରେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁଁ ତମେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି।” ପରେ ମାଳବ ଭୂମିକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—“ମୋ ପାପର ଭାର ଦେଖି ତୁମେ ଆଜି ଅତି କ୍ଷୀଣ ହେଲା; ତେଣୁ ତୁମେ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ଧନ, ଧାନରେ ଶୋଭିତ ହେବା। ମୋ ଦୟାରେ ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ ହେବା; ବଡ଼ ବିପଦ ଛଡ଼ି, ସର୍ବଦା ଧର୍ମିକ ହେବା।” ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ପୁରନ୍ଦର ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡଳ ସହିତ ତୀର୍ଥମାନେ ଏବଂ ମାଳବ ଭୂମିକୁ ଦେଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ସୂତ କହିଲେ—ସେ ଦିନରୁ ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ବାରାଣସୀ, ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଗଲା। ବାରାଣସୀ ଓ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଲେ। ପରେ, କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ପଞ୍ଚାଳ ଭୂମିରେ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, ନାମ ଭିଦୁର। ଏକ ଭ୍ରମରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା କଲେ। ଚୂଡ଼ା ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ନଥିଲା, ଟିଳକ ନଥିଲା, ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଘରେ ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ—“ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଆସିଛି। ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ। ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା କରିଛି, ମଦ ପାନ କରିଛି।” ଏଭଳି ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାପ ଦୂର ହେଲା ନାହିଁ। ଏଭଳି ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ମନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ, ଭିଦୁର ବସିଥିଲେ। ସେତିକି ବେଳେ, ମଗଧ ଭୂମିରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ—ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା, ମହାଭ୍ରମରେ ଗୁରୁହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ନିଜ ଲୋକ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ଭିଦୁର ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ଚୂଡ଼ା ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ନଥିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ନଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଭିଦୁର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଅଭାଗା, ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଉଛ? ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବିନା ପୃଥିବୀରେ କାହିଁକି ଘୁଞ୍ଚୁଛ?” ଏପରି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଏକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ, ପାପ ଓ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ବିବରଣା ଆଣିଛି—ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଶରଣେ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।