ଦେବୀ, ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାଁ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ କେହି ନହାଇ, ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ମହାଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଜାମ୍ବବନ୍ତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଚରାଚର ଜୀବମାନେ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୁଁ ରାମ ଏବଂ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯେତେବେଳେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ କେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ରହିନଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ବା ଉଚ୍ଚାରଣରେ "ରାମ ରାମ" କିମ୍ବା "ରାମ" ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ପାଆନ୍ତି। ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଲୀନ ଅଛି, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ। କାଶୀରେ ମୁଁ ସଦା ରହି ଭକ୍ତି ଓ ବିଧିରେ କମଳନୟନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଜାମ୍ବବନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଚୋଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକ ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ତଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ କୃପାରେ। ଏଠି ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ଯଦି କେହି ଜମି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଫଳ ହଜାର ଗୁଣିକ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମମହାପୁରାଣର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜାମ୍ବବତ୍ତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହିପରି, ସଭ୍ରମତୀ ନଦୀ ତଟରେ ଗୁପ୍ତ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା କଂଗଧରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହିବ। ଏଠି ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଜଳପାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏଠି ପବିତ୍ର ସଭ୍ରମତୀ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରି ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବାବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜଟାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ। ଏଠି ଖଙ୍ଗଧରା ନାମରେ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ବସନ୍ତି। ଦେବୀ, ଏଠି ମଧ୍ୟ ପାପୀମାନେ ଯଦି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ଯାହା ଏକ କିରାତଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବ୍ରତ ସଂପର୍କରେ। ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ, “ସେ କିରାତଙ୍କ ନାମ କ’ଣ, ସେ କେଉଁ ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ? ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ: “ଏକ ସମୟରେ ଚଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ଭୟାନକ କିରାତ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ନିର୍ଦୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଜାଲରେ ମାଛ ମାରିଥିଲେ, ତୀରରେ ହରିଣ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, କଳା ମୃଗ, ଶିଂ ଥିବା ପଶୁମାନେ ମାରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ମାରୁଥିଲେ, ଖାସକରି ମୟୂର ମାରିବାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର ଥିଲେ। ସେ ଏକ ମହାପାପୀ, ତାଙ୍କର ମହିଳା ସହଧର୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଚତୁର ଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏକ ରାତିରେ, ଶ୍ରୀ ଗଛ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଧନୁ ନେଇ, ଶିଆଳକୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି, ସେ ଜାଗି ରହିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ରୀ ଗଛର ଅନେକ ପତ୍ର କାଟିଲେ, ସେଇ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗଛ ତଳର ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେଇ ପତ୍ରପତନ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ହେଲା। ମୁଁହରେ ଜଳ ଧରି ସେ ଅଜାଣି ଅବସ୍ଥାରେ ଶିବ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ, ସେଇ ପାପୀ ପୁଷ୍କସ ନିଜ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହେଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୁର ସ୍ତ୍ରୀ, ଭୁଖା ଏବଂ ଆଶାହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେଠିକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଦୟାଳୁ ପତି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଶୁନ୍ୟ ହାତେ କିଛି ମାଂସ, ମାଛ ନେଇ ଆସି, ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ କହିଲେ, “ଚଳ, ଖାଇଦେ; ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ମାଛ ମାଂସ ନେଇଆସିଛି।” “ତୁମେ କ’ଣ କଲ? ଗତକାଲି ଯେଉଁ ମାଂସ ଆଣିଥିଲି, ତାହା ତ ତୁମ ପାଖରେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଖାଇଦେଲ, ଘରକୁ ଅବହେଳା କରୁଛ।" ସେଇ କ୍ରୁର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏହି କ୍ରୁର ପୁରୁଷ ଶିବରାତ୍ରି ଉପବାସ ଓ ଜାଗରଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଏକ କୁକୁର ଆସି ସମସ୍ତ ମାଂସ ଖାଇଦେଲା। ଚଣ୍ଡା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେଇ କୁକୁରକୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍କସ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ—"ଏହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି କୁକୁର କ’ଣ ଦୋଷ କରିଛି?" ସେ କହିଲେ, "ଏହି କୁକୁର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଦେଲା, ତୁମେ ଏବେ କ’ଣ ଖାଇବ? ତୁମେ ଭୁଖା ଲାଗିଲେ କ’ଣ କରିବେ?" ପୁଷ୍କସ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହି କୁକୁର ଖାଇଦେଇଛି, ତେଣୁ ମୋ ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଏହି ନଶ୍ୱର ଦେହ ଅପେକ୍ଷା, ଯାହାର ଜୀବନ ଚାଲିଯାଇଛି, ଆଉ କ’ଣ ଦରକାର? ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇ ଲୋକରୁ ବଞ୍ଚିତ ମୂର୍ଖ ପାପୀ।" ଏପରି ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଓ ଏହି ପୁରାତନ କଥା ଦେବୀଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ।