ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅମରକାଣ୍ଟକ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସିଧ୍ଧନାଥ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କରି, ସେ ଏଉଁଠି ଜ୍ୱାଳେଶ୍ୱର ଓ ଅମରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର, କପିଲେଶ୍ୱର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସେ ଓଂକାରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଛାୟାରେ, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ, ଭୃଗୁବଂଶୀ ମୁନି ଚ୍ୟବନ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ତାଙ୍କ କାନକୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା—ଏକ ପକ୍ଷୀର ଦିବ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ କଥା। ସେଠାରେ ଏକ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଟିଆପଖି ଥିଲା, ତାହାର ନାମ କୁଞ୍ଜଳା, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ସହିତ। ଏହି ଚାରିପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଅନୁକ୍ରମେ: ୱଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଜ୍ୱଳ ଓ କପିଞ୍ଜଳ। କୁଞ୍ଜଳା ଏହି ଚାରି ପୁଅଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ନୀତିରେ ଶିକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼, ଉପବନ, ଦ୍ୱୀପ ଭିତରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଭୋକରେ ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜୁଥିଲେ। ରସାଳ ଓ ଆମ୍ୃତ ତୁଳ୍ୟ ଫଳ ଓ ମଧୁର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଜ ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପୁଅମାନେ ସାବଧାନରେ ପକ୍ୱ ଫଳ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଉଥିଲେ। ମାତା ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ, ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, ଭୋଜନ ଓ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଖେଳି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ। ଗୁରୁ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ, ସେମାନେ ମହାନ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଉଥିଲେ, ଏହା ସବୁ ଚ୍ୟବନ ମୁନି ଦେଖୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଘୋସରେ ଯାଇ, ଦୁଇଜଣ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ; ପିତା ଓ ମାତା ଉଭୟେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ମୌମଧୁର ବାଣୀରେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ପିତାମାତା ସେମାନଙ୍କ ଶୀତ ଓ ପଖ ହଳଚଳରେ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ମମତା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ। ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ପୋଷ୍ଟିକ ଥିଲା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ପିତାମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ଜଳ ପାନ କରି, ନିଜ ନିବାସରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଦିନ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଏହି ସମୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାମକ ପୁଅକୁ ତାଙ୍କ ପିତା କୁଞ୍ଜଳା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଆଜି କେଉଁଠି ଗଲୁ? କ’ଣ ନୂତନ ଦେଖିଲୁ? କିଛି ଧର୍ମମୟ ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଶୁଣିଛୁ କି?” ପିତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିର ନମାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶିର ମାଟିକୁ ଛୁଇଁ, ସେ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ହେ ପିତା, ମୁଁ ସଦା ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଏ। ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ସେଠାକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି—ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ବଗିଚା, ଅରଣ୍ୟ ଓ ହ୍ରଦ; ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଶୁଭ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦିବୋଦାସ, ତାଙ୍କର ଝିଅ ଥିଲେ ଅନୁପମା। ସେ ଧର୍ମ, ଶୌଭା, ଶୀଳ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦିବ୍ୟଦେବୀ, ପୃଥିବୀରେ ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିକାରିଣୀ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଯୁବତୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ଦିବ୍ୟଦେବୀ କୁଁଠି ଦେବି? ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଅଞ୍ଚଳର ରୂପରାଜ କୁ ଦେଖି, ମହାନ ଚିତ୍ରସେନକୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ବିବାହ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ଚିତ୍ରସେନ କାଳନିୟମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦିବୋଦାସ ଚିନ୍ତା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ଡାକି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ବିବାହ ସମୟରେ ଚିତ୍ରସେନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି କନ୍ୟାର ଭାଗ୍ୟ କ’ଣ ହେବ?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, କନ୍ୟାର ବିବାହ ନିୟମାନୁସାରେ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି, ସେଠାରେ ସଂଯୋଗ ହୁଏନି। ଦିବ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ କନ୍ୟାର ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ ହୋଇନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱାମୀ ନ ମିଳିଲେ, ସେ ରଜସ୍ୱଳା ହୁଏନାହିଁ। ପିତା ନିୟମାନୁସାରେ ବିବାହ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।” ଏଭଳି ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଦିବ୍ୟଦେବୀଙ୍କ ବିବାହ ଗଥା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କ ପିତା କୁଞ୍ଜଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ଚ୍ୟବନ ମୁନି ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶ୍ରବଣ କରି ମନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।