ହରା, ଏକ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: "ତମେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ତମର ଲୋକ ଛାଡି ଭୂମିକୁ ଯିବେ।" ଏହି ଶାପ ପାଇଁ ଗୋମାନ୍ୟ ହରାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: "ଆମେ ପୁନି ଆମର ଲୋକ ପାଇପାରିବା।" ହରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ବ୍ରହ୍ମାବତୀ ତୀର୍ଥରେ, ବ୍ରହ୍ମାଭଲ୍ଲୀ ନିକଟରେ ଖଣ୍ଡ ନାମକ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିବା।" ଏପରେ, ଗୋମାନ୍ୟ ଗୋପତିର ସାଙ୍ଗରେ ଏହି ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଯେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଗୋପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଓ ନାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଗୋଲୋକ ପାଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଉପବାସ କରି, ଗୋବରର ଲଡୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ଯାଏଁ ସେ ଶୁଭ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏଠାରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗୋଦାନର ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଖଣ୍ଡ ତୀର୍ଥରେ ମିଳେ—ଏହି ନେଇ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଶୃଙ୍ଗୀ ମୃତ୍ର ମିଶିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ପାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ମନୁଷ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଖଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ନା ହେବ; ଯେଉଁଠି ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ଯାଇ, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଶୃଙ୍ଗୀକୁ ପୂଜା କରି, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଏପରି ପୂଜା କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଗୋଲୋକରେ ବାସ କରିଥାଏ; ଏଠି ସୁବିଶେଷ ଭାବରେ ସୁନା ଗୋ ଦାନ କରିଲେ, ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ଯାଏଁ ସେ ଶୁଭ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଦଶ ଗୋ ଦାନ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଖଣ୍ଡ ତୀର୍ଥରେ ଏହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏଠି ପିପଳ ଗଛ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ ପିତୃଲୋକ ପାଇଯାଏ; ଦିବ୍ୟ ଆମଳକୀ ଗଛ ପାଞ୍ଚଟି ରୋପଣ କରିଲେ, ଏହି ଜଗତରେ ଶୁଭ ଫଳ ଭୋଗ କରି ପରେ ହରିଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ବିଶିଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ ଉପାଖ୍ୟାନ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ତାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ: "ଏଉଁପରେ ଜାମ୍ବୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ; କଳି ଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର ଭଳି ଅଛି। ଦଶାଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ପୂର୍ବେ ଭାଲୁର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦେବଗଣ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଯେବେ ରାମ ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ, ତେବେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ଚାରିଦିଗରେ ଢୋଲ ଉପରେ ଘୋଷଣା କଲେ: 'ରାମ ଜୟ କଲେ, ରାବଣ ବଧ ହେଲା, ସୀତା ଉଦ୍ଧାର ହେଲା!' ସେମାନେ ଏହି ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ।" "ଏଠି ଜାମ୍ବବନ୍ତ ନାମରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା; ଯେଉଁଠି ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।" "ମୁଁ ରାମ ଓ ରାମ ହେଉଛି ରୁଦ୍ର; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ କେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି 'ରାମ ରାମ' କିମ୍ବା 'ରାମ' ମନରେ ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଥାଏ; ଏହା ଶୁଣି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଆସେନାହିଁ। କାଶୀରେ ବାସ କରି, ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ଉପାସନା ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ମରଣ କରିଥାଏ।" "ତାପରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ, ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଜାମ୍ବବନ୍ତା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଜଗତର ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ ଓ ପୂଜା କରି, ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ଯାଏଁ ଶିବଲୋକ ପାଇଯାଏ।" "ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କରି ଜାମ୍ବବନ୍ତ ସମାନ ଶକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ ଦୟାରେ। ଏଠି ଜମି ଦାନ କରିଲେ, ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଏହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।" ଏହିପରି ଜାମ୍ବବତ ତୀର୍ଥର ମହିମା, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ସଭ୍ରାମତୀ ନଦୀର ତଟରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା କଂଘାଧର ନାମରେ ପରିଚିତ; କଳି ଯୁଗରେ ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହିବ। ଏଠି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଜଳ ପାନ କରି, ମନ ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏଠି, ପବିତ୍ର ସଭ୍ରାମତୀ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜଟାରେ ଧରାଗଲା, ଯେବେ ସେ ତଳଭୂମିକୁ ଯାଉଥିଲେ। କଂଘାଧର ନାମରେ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଏଠି ବାସ କରନ୍ତି; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ ଉପାଖ୍ୟାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏକ କିରାତ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅତି କଠିନ ବ୍ରତ ପାଇଁ। ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କିରାତର ନାମ କଣ, ସେ କେଉଁ ବ୍ରତ ନେଲେ? ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଲୋକମାନେ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ସେ ସବୁ କଥା କହନ୍ତୁ।" ମହାଦେବ କହିଲେ: "ପୂର୍ବେ ଚଣ୍ଡ ନାମରେ ଏକ ଅତି ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ କିରାତ ଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ, ନିର୍ମମ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଦୟାହୀନ, ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ତାଙ୍କ କୁମନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସେ ନିରନ୍ତର ଜାଳ ଦିଅଇ ମାଛ ମାରୁଥିଲେ; ଆଗ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୃଗ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, କଳା ନିଲଗାଏଁ, ଶୃଙ୍ଗୀ ମୃଗ ମାରୁଥିଲେ।" ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମହିମା ଓ କିରାତ ଚଣ୍ଡର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।