ପୂର୍ବକାଳରେ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଯେଉଁଠାରେ ଗଈ, ଜମିଅ, ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ତୀର୍ଥରେ, ସେଠାରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଫଳ ଅପାର ମିଳେ। ସେଠାରେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ବିଧିମତ ନାହାନି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅମରକଣ୍ଟକ ମାନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଫଳ ଲଭ୍ୟ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ। ଦିନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀରେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକେ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନାହାଉଥିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଵୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ତୀର୍ଥ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଏବେ ବ୍ରିଷତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ନାହାଉଥିବା ଗଈମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଗୋଲୋକରୁ ଶାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥର ଧର୍ମବଳରେ, ଏହି ଗଈମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତ୍ଜନନୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଶାପରେ ପଡ଼ି ନିଜ ଲୋକ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଉଦ୍ଧାର ପାଇଥିଲେ। ଏହି ପରି ଏହି ତୀର୍ଥର ନାମ ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥ ପଡ଼ିଲା। ତେବେ, ପାର୍ବତୀ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—“କେଉଁଠୁ ଏହି ଶାପ ଆସିଲା? କିପରି ଗଈମାନେ ତାଙ୍କ ଲୋକ ଛାଡ଼ିଲେ ଓ କିପରି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ପାଇଲେ?” ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଗୋଲୋକରେ ଗଈମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ବୃଷ ମଳମୁତ୍ର କରି ହରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ାଇଦେଲା। ଏହି ଅପରାଧରେ, ହର ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତୁମେ ଅବିବେକରେ ନିଜ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ପୃଥିବୀକୁ ଯିବ।’ ଏହି ଶାପ ପାଇଁ ଗଈମାନେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ହରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ନିଜ ଲୋକ ପୁଣି ପାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତେଣୁ ହର କହିଲେ—‘ବ୍ରହ୍ମବତୀ ତୀର୍ଥରେ, ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ପାଖରେ ଥିବା ଖଣ୍ଡ ସରୋବରରେ ନାହାଇଲେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ।’ ଏହିପରି, ଗଈମାନେ ଗୋପତିଙ୍କ ସହିତ ଖଣ୍ଡ ସରୋବରରେ ନାହାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏଠି ଗୋସାଗରରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ନାହାଏ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ଗୋଲୋକରେ ଯାଇ, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସେଠାରେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗୋବିଷ୍ଟିକା ଦାନ କରିଥିଲେ, ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ସେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଭୋଗିଥାଏ। ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗଈ ଦାନର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ବୃଷ ମୁତ୍ର ମିଶ୍ରିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇଲେ ମହାପାପ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଅତି ପବିତ୍ର—ଏଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ। ଏଠି ଗଈମାନେ ପୂଜା କରି, ବୃଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ନାହାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି କରିଲେ ଗୋଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବାସ ମିଳେ। ସେଠି ସୁଉନା ଗଈ ଦାନ କଲେ, ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ସେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଭୋଗିଥାଏ। ଦଶ ଗଈ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କଲେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି ପିପଳ ଗଛ ଲଗାଇଲେ ପିତୃଲୋକ ମିଳେ, ଓ ପଞ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ଆମଳକୀ ଗଛ ଲଗାଇଲେ ଏହି ଲୋକରେ ଶୁଭ ଭୋଗ କରି, ପରେ ହରିଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି, ପଦ୍ମମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପରେ, ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଏବେ ଜାମ୍ବୂତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ନାହାଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। କଳିଯୁଗରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ସମାନ। ଦଶାଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଏଠି ଭଲୁକାନାଥଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜା କରନ୍ତି। ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ବେଳେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଢୋଲ ମାଡ଼ି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ—‘ରାମ ବିଜୟୀ, ରାବଣ ବଧ ହେଲେ, ସୀତା ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ!’ ଏହି ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ସେମାନେ ନାହାଇଥିଲେ। ସେଠି ଜାମ୍ବବନ୍ ନିଜ ନାମରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏଠି ଯେଉଁଠି ନାହାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠି ଚରାଚର ଜନ୍ତୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ମୁଁ ରାମ, ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର—ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଲେ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭେଦ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ‘ରାମ ରାମ’ କିମ୍ବା ମନରେ ‘ରାମ’ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। କାଶୀରେ ରହି, ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ବିଧି ସହିତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ତାପରେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଜାମ୍ବବନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏଠି ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏଠି ନାହାଇ, ଭୋଜନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ଶିବଲୋକରେ ବାସ ମିଳେ। ଏଠି ମାନ୍ୟ ନାହାଇଲେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ମିଳେ, ଏହା ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ କୃପା। ଏଠି ଜମି ଦାନ କଲେ, ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଏହି ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ଅଧିକ ମିଳେ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥ ମହିମା, ଦେବୀ, ତୁମେ ଶ୍ରବଣ କର।