ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପୁରୁଷ ଯୟାତି, ତାଙ୍କ ଯୌବନର ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାମନାମୟୀ ନାରୀ ସହ ଏକାଠି ରହିଲେ । ଏହି ଭାବେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ, ଦୀର୍ଘ କିଛି ବର୍ଷ—ପ୍ରାୟ ବିଶ ହଜାର ବର୍ଷ—ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଯୟାତି ଏତେ ମନୋମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଯେ, ଦିନ ଓ ରାତିର ତଫାତ୍ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରୁନଥିଲେ; କାମଦେବଙ୍କ ଚତୁର କଳା କାରଣରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ଏହି ଭାବେ ଯୟାତି ମନୋମୁଗ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ କାମନନ୍ଦିନୀ ନୟନାଭିରାମ ନୟନ ନାରୀ ନମ୍ର ଭାବରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟ, ମୋ ମନରେ ଏକ ଆଶା ଉପଜିଛି; ତୁମେ ମୋର ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ହେ ପୃଥିବୀନାଥ, ମହାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କର ।” ଯୟାତି ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ବଲିଲେ, “ଯଥାସ୍ଥିତ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମ ପ୍ରିୟ କଥା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି । ଏପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ଏହି ରାଜ୍ୟର ଭୋଗରେ ଅସକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିବି ।” ରାଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ସେଇ ପୁତ୍ର ମନ୍ଦ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦୁଇହାତ ଜୋଡି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶିର ନମାଇ, କହିଲେ—“ମୋତେ କାହିଁକି ଡାକିଛ, କ’ଣ କରିବି, ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମହାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।” ସେଉଁଠାରେ ପୁତ୍ର ପୁରୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରାଜମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ । ପୁରୁ ମହାନ ଧର୍ମାତ୍ମା ଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ । କାମନନ୍ଦିନୀ ସହ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷା ନେଲେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ରାଜା ଅସଂଖ୍ୟ ଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେ ଦେଇ, ଅନେକ କଲ୍ୟାଣ କଲେ । ଯଜ୍ଞ ଶେଷେ ଯୟାତି ସେଇ କାମନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମ ଭରା କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ଆଉ କ’ଣ ମୋତେ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ସମ୍ଭବ-ଅସମ୍ଭବ ଯେକିଛି ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି ।” କାମନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ, “ମୋର ଏକ ଆଶା ଉପଜିଛି, ହେ ମହାରାଜ; ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ଦେଖିବାକୁ—ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ, ଶିବ ଲୋକ, ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ । ତୁମ ପ୍ରିୟ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋତେ ଦେଖାଅ ।” ଯୟାତି ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, “ଭଲ କଥା, ତୁମ ଉଚ୍ଚାରଣ ଧର୍ମମୟ; ତଥାପି ନାରୀ ସ୍ଭାଭାବ, ଚଞ୍ଚଳତା ଓ କୌତୁହଳରୁ ଏହି ଚାହିଦା ଉପଜିଛି । ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଛି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଧର୍ମ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହେବା ସମ୍ଭବ । ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରୁ ଏହି ଦେହ ସହ କେହି ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଅସମ୍ଭବ; ଆଉ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, କହ ।” ତାପରେ ସେନାରୀ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ଏହା ଅସମ୍ଭବ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସହ ଏହା ସମ୍ଭବ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହୁଛି । ତୁମର ତପସ୍ୟା, ଯଶ, ରାଜଶକ୍ତି, ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଏ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ସମ ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ । ତୁମେ ନାହୁଷପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏହା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ।” ଏଉଁପରି ଯୟାତିଙ୍କ ଏହି ଚରିତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଏହି ଅନୁଭୂତିରେ ଏଠାରେ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ କଥା, ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ଯୟାତି ଉପାଖ୍ୟାନର ଉନାଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ । ଏହାପରେ ପିପ୍ପଳ କହିଲେ, “ଯୟାତି ଯେତେବେଳେ ଏହି ଇଚ୍ଛାନାରୀ ସହ ବିବାହ କଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦୁଇ ଭାର୍ୟା—ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା—କ’ଣ କଲେ?” ସୁକର୍ମା କହିଲେ, “ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଏହି ଇଚ୍ଛାନାରୀକୁ ଘରକୁ ଆଣିଲେ, ଦେବୟାନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଳିଆଇଯିବାରୁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ସେ କ୍ରୋଧ ଓ ବିକଳ ମନରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଡାକି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ରୂପ, ତେଜ, ଦାନ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠାରେ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏହି ନୂତନ ନାରୀ ସହ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିଥିଲେ । ଏହି ଇଚ୍ଛାନାରୀ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ । ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ଯୟାତି ଯଦୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଶୁକ୍ରକନ୍ୟା (ଦେବୟାନୀ)ଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର । ଯଦି ଏହି କାମ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେହୁଏ, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର ।” ଯଦୁ ନମ୍ର ଭାବେ କହିଲେ, “ପିତା, ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ମୋ ମା ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ । ବେଦବିଦ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ମାତୃହତ୍ୟା ମହାପାପ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ । ମାତା ହଜାର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଭାଇ ବା ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ରାଜା ଯୟାତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯଦୁକୁ ଶାପ ଦେଲେ ।