ମହାଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ଦେଉଛି, ଚଉଦ ପ୍ରଥମ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ଚାହାଁନ୍ତି, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ରୁଦ୍ରଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦି ବିଶେଷ ଭାବେ ମନୋଯୋଗ ଦେଇ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଉଛି—ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଖ, ପୁତ୍ର ସୁଖ, ଏବଂ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି। ପରେ ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ, “କମ୍ବୁତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ନିର୍ମଳ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ଦାନ ଦେଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ରାଜାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏଠାରେ ପୁତ୍ର କାମନାରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ବାୟୁପାନ କରି, ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି, ସଦା ବିଷ୍ଣୁପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାହିଥିବା ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏଠାକୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ପୁତ୍ର ଇଛାରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁତ୍ର ପାଆନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ନିଶ୍ଚିତ। ଏହା କମ୍ବୁତୀର୍ଥର ମହିମା। ଏହା ପରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ କପୀଶ୍ୱର ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ, ଯାହା ରକ୍ତସିଂହ ସମୀପରେ ଅଛି ଓ ମହାପାପକୁ ନାଶ କରେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବାନରମାନେ ସେଠାକୁ ପର୍ବତ ଆଣିଥିଲେ। ସେଠି କପୀଶ୍ୱରାଦିତ୍ୟ ନାମରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, କପୀଶ୍ୱରାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ବିଶେଷକରି ଚୈତ୍ର ମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବାନରମାନେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ଏହି କପୀତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଏପରି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, କପୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୋଭାବାନ୍ ଓ ଅନେକ ଭୋଗର ଉପଭୋଗ କରେ। ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ଇଛା କରିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଏଠି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି ଭାବେ, ପଦ୍ମମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଏହି ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକର ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ ‘କପୀତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି। ତାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମାବତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀ ନଦୀ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ ଓ ପ୍ରୟାଗ ସମାନ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ଏଠି ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ୧୨ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏହି କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀରେ କୃତ୍ୟ କଲେ ଗୟାର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ କଲେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ଗାଁ, ଜମି, ଓ ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏଠି ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରମବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ। ପୁଷ୍କର, ଗଙ୍ଗା, ଅମରକଣ୍ଟକ ତଳାରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀରେ ବି ମିଳେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଦାନ କଲେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଠି ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ସେମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ବୈକୁଣ୍ଠର ଦିବ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ। ପରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ବୃଷତୀର୍ଥକୁ। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ଗୋଲୋକରେ ଥିବା ଗାଈମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ। ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥର ଧର୍ମଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଗାଈମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଶାପ ପାଇ ତାଙ୍କ ଲୋକରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ। ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ କିଏ ଏହି ଜଗତ୍ମାତା ଗାଈମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ? ସେମାନେ କିପରି ତାଙ୍କ ଲୋକରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ଓ କିପରି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ?” ମହାଦେବ କହିଲେ, “ଗୋଲୋକରେ ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ବୃଷ ମଳମୁତ୍ର କରିଥିଲା, ଯାହା ହରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ହର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶାପ ଦେଲେ: ‘ତୁମେ ଅବିବେକୀ ହେବ ଓ ତୁମ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ପୃଥିବୀକୁ ଯିବ।’ ଗାଈମାନେ ଏହି ଶାପ ପାଇ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ନିବେଦନ କଲେ: ‘ଆମେ ପୁନି ଆମ ଲୋକକୁ କେବେ ପାଇପାରିବୁ?’ ତେବେ ହର କହିଲେ: ‘ବ୍ରହ୍ମାବଲ୍ଲୀ ସମୀପରେ ବ୍ରହ୍ମାବତୀ ତୀର୍ଥରେ ଖଣ୍ଡ ନାମକ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ।’ ତାପରେ, ଗୋପତିଙ୍କ ସହିତ ଗାଈମାନେ ସେହି ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମହାଦେବ ସମୀପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏଠି ଗୋବିଲା ତଳାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନେ ତର୍ପଣ ଦେଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଓ ନାଶ ନାହିଁ। ସେଠି ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି ଗୋମୟର ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନ ସେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ରହେ। ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କରି ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଏଠି ବୃଷର ମୁତ୍ର ମିଶ୍ରିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇଲେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ନ ଥିଲା, ନ ହେବ। ଯେଉଁ ଦେବମାନେ ଏଠି ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ଗଲେ, ପ୍ରଥମେ ଗାଈମାନେ ପୂଜା କରିବା ଓ ପରେ ବୃଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।