ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ସନ୍ଦେହ ବିନା ପୃଥିବୀ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ କାମଦେବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାମ୍ୟ ଓ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି କରିବି।" ପରେ ସେମାନେ କହିଲେ, "ଦେଖ, ରାଜା ଓ ମୁଁ—ଦୁହେଁ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସମାନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ।" ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତେ ରାଜା ନହୁଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ କାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଭିନେତାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଶୁଭାଶୀଷ ଦେଇ ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ନାଟକ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କର ସଭାକୁ ଦେବସଦୃଶ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପରିଣତ କଲେ। ସେ ରାଜା ନିଜେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ଏବଂ ତାହାଁଠାରେ ନହୁଷ ସେହି ନାଟକ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପୀ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ମଧୁର ଗୀତରେ ନିପୁଣ, ବାମନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଭିନୟ କଲେ। ସେଠାରେ ଜରା ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଲାସ୍ୟ, ଚଞ୍ଚଳ ଭାବ ଓ ହାସ୍ୟଦ୍ୱାରା ଗୀତ ଗାଇଲେ। ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଓ କାମଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ରାଜା ସେହି ମନୋଭାବ ଓ ଦେବସମ୍ମିଳିତ ନାଟକରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ଯେପରି ପୂର୍ବକାଳରେ ବଳି ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟାବଳୀଙ୍କ ସହିତ ହେଇଥିଲା, ସେପରି କାମ ମଧ୍ୟ ବାମନଙ୍କ ରୂପ ତିଆରି କଲେ। କାମ ନିଜେ ନାଟକର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଥିଲେ, ବସନ୍ତ ସହାୟକ ଥିଲେ, ରତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହ ଅଭିନେତ୍ରୀର ଭୂମିକା ନେଲେ। ରତି ନୃତ୍ୟରେ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ; ମକରନ୍ଦ, ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜାଙ୍କୁ ମନରେ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଏହି ଉତ୍ତମ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ମହାନ୍ୟ ନାଟିର ଅଭିନୟରେ ବେଶି ମୋହିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯୟାତିଙ୍କ କଥାର ଛଅତରି ଅଧ୍ୟାୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନା କଥାରେ। ସୁକର୍ମା କହିଲେ—କାମଙ୍କ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ହାସ୍ୟ ଓ ଲାସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା ପିପ୍ପଳ ଅଭିନେତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେଇ ରାଜା ମୂତ୍ର ଓ ପରିସ୍ରାବ ସମ୍ପାଦନ କରି, ପାଦ ଧୋଇନଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ରାଜାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତଥାପି, ଆଶା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳ ହେଲା। ନାଟକ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଓ ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅନୁରାଗରେ ମନ ଲଗାଇଲେ। କାମମୋହରେ ଭ୍ରାନ୍ତ, ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଅତ୍ୟଧିକ ମୋହାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଓ ଭୋଗବିଲାସରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏକଥର, ଶିକାରର ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୋଇ, ରାଜା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଓ ମୋହ ଓ ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ସେଠାରେ ଖେଳିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ରାଜା ଏକ ଝିଲିକ ପାଖରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଚାରି-ଶିଙ୍ଗ ହରିଣ ଆସିଲା। ଏହି ହରିଣ ଦେହରେ ସୁନ୍ଦର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କେଶ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ଚମକୁଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଥିଲା। ଧନୁଷ ଓ ତୀର ହାତରେ ନେଇ, ରାଜା ତାହାକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଧାଇଲେ, ମନେ କଲେ—"ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ଚତୁର ଦାନବ ଏଠାରେ ଆସିଛି।" ହରିଣ ପଛରେ ଦୂରେ ଦୂରେ ଯାଇ, ରାଜା ତୀବ୍ର ରଥ ଗତିରେ ଏଗୁଡ଼ିଲେ, ଶ୍ରମିତ ହେଲେ। ଚାରିପାଖ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହରିଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ସେଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନନ୍ଦନବନ ସଦୃଶ ମନୋହର ଥିଲା। ସେଠାରେ ରମ୍ୟ ଗଛ, ପଞ୍ଚ ଭୂତରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଓ କଦଳୀ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ବକୁଳ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନଡିଆ, ତିନ୍ଦୁକ, ଗୁଆ, ଖଜୁରୀ, ଶୁଭ୍ର କମଳ ଓ ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଥିଲା। ଖିଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ସଦାଫଳ ଗଛ, କେତକୀ ଓ ପାଟଳା ମାଳା ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ମୁଢ଼ି ଥିଲା। ଏହିପରି ଦେଖି, ରାଜା ଏକ ଉତ୍ତମ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ ଓ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା। ସେଠାରେ ହଂସ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଣିପାଖିର ଧ୍ୱନି, କମଳ ଓ ଶୁଭ୍ର କୁମୁଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଲାଲ କମଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ, ନୀଳ କମଳ ଓ କଳହାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତଠାରେ ମଦୋନ୍ମତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ଏପରି ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ସେଇ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଝିଲିକ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତପାଖରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ରଥର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ କିଛି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାଜା ଏକ ଶିତଳ ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ନଦୀପାରେ ବସିଲେ। ନହାଇ ଓ କମଳଗନ୍ଧିତ ଶିତଳ ଜଳ ପିଇ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତି ନିବୃତ୍ତି ହେଲା, ଯେପରି ଅମୃତ ପାନ କଲେ। ତାପରେ ଏହି ଗଛ ତଳେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ, ଯେପରି କିଏ ଗାଉଛି। ଏହି ଧ୍ୱନି ଦେବଙ୍ଗନା ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ସଙ୍ଗୀତପ୍ରିୟ ରାଜା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏଭଳି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଥିବା ବେଳେ, ସେହି ସମୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିତମ୍ଭ ଓ ସ୍ତନଯୁକ୍ତ ନାରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ପରି, ସେ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଦଢ଼ି ହେଲେ; ରାଜା ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହାର ହେବୁ?" "କେଉଁ କାରଣରେ ଏଠି ଆସିଛ? ମୋତେ ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହ।" ଏପରି ପଚାରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ନାରୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ହେ ପିପ୍ପଳ।