ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହିପରି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି—ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତିଳ ଜଳର ଏକ ମୁଠି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ହାତରେ ନେଇ ଏଭଳି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଏହାର କ୍ଷତି ହୁଏନା; ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଦ୍ୱାର ହେବା ସ୍୵ରୂପ। ମୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି, ହେ ଦେବୀ, ଏହା କଶ୍ୟପକୁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି; କଶ୍ୟପ ମୋର ଭକ୍ତ ଏବଂ ସେ ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଦିଆଯାଇଛି—ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ନାଶକ; ସାଭ୍ରମତୀ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ, ହେ ଉତ୍ତମ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସ୍୵ୟଂ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ଏହି ନାମରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଶ ଭାବେ ରହିଛି, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ସାଭ୍ରମତୀ ନିକଟରେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଶ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ, ବିଶେଷ କରି କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ମହାଶିବ ଦେହ ପାଇଥିବା; ଦୁଃଖଦାୟକ ରୋଗରେ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ରୋଗ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱ। ଏଠାକୁ ଯାଇ, ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ରାତି ଦୃଢ ଭାବରେ ଦେଇଲେ, ମୁଁ ଯୋଗୀ ରୂପରେ ଏଠାରେ ଆସି ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିବି। ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଚାହିଲା ପ୍ରାର୍ଥନା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଥିବା; ଦୀର୍ଘ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବି; ଏହି ଚଉଠି ରୋଗ ବିବର୍ଣ୍ନ କରିଛି, ଏହି ରୋଗ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ନଶ୍ୱ। ଏଠାରେ ମୋର ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ, ହେ ପାର୍ବତୀ; ଏଠାରେ କେବଳ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ମହାପୃଥିବୀରେ, ସମୟରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଥିଲେ; ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା ଓ ମାସିକ ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତପସ୍ୟା ବାରମ୍ବାର କରିଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହି ଭଳି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ସ୍୵ୟଂ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବର ଦେବା ପାଇଁ। "ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ଏହି ମହାବାକ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ରାଜା: ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେଇବି।" ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବମହେଶ୍ୱର, ଯଦି ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ତେବେ ଏକ ମାତ୍ର ବର ଦିଅ, ହେ ଦେବ।" ସେ କହିଲେ, "ମୋ ନାମରେ, ହେ ଦେବମହେଶ୍ୱର, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ;" ଏହି ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବର ଦେଇଛି। ତାପରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଛି; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଉପବାସ ଓ ଭକ୍ତିରେ ନିବେଶ ହୋଇ ପୂଜା କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଲା ବର ଦେଇଥିବି, ଚାହିଲା ଚ୦ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଦ୍ରଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତି—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ: ନାରୀରେ ସୁଖ, ପୁତ୍ରରେ ସୁଖ, ଏବଂ ଧନର ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବି। ପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ: କମ୍ବୁତୀର୍ଥରେ, ପୁରୁଷ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃପୁଜା କରି, ଅନ୍ନତମ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକ ପାଇଥିବା। ପୂର୍ବରୁ ରାଜର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛାରେ, ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି ସେ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁର ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଚାହିଲା ସନ୍ତାନ ପାଇଥିଲେ; ଏବଂ କମ୍ବୁତୀର୍ଥକୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଯାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ସନ୍ତାନ ପାଇଥିବା—ଏହି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ। ଏହି କମ୍ବୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଏଭଳି। ପରେ କପୀଶ୍ୱର ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ରକ୍ତସିଂହ ନିକଟରେ, ମହାପାପ ନାଶକ। ପୂର୍ବେ, ରାମ ଓ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବନରାଜମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ ଆଣିଥିଲେ। କପୀଶ୍ୱରାଦିତ୍ୟ ନାମରେ ସେମାନେ ଏଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ଏଠି ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃପୁଜା କରନ୍ତି, କପୀଶ୍ୱରାଦିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା; ଏଠି ବିଶେଷ କରି ଚୈତ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ହନୁମାନ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବନରାଜମାନେ ତିନି ଦିନ ଧରି ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ; ଏହି କପୀତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି। ଏଠି, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସ୍ନାନ କରି କପୀଶ୍ୱରକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ହୋଇ ଅନେକ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି—ଏହି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ। ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ, କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କପୀତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସଦା ପାଇଥିବା। ଏପରି ଏହି ମହାପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, 'କପୀତୀର୍ଥ ମହିମା' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ରହିଛି। ମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ସ୍୵ରୂପ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶୁଣ। ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ନଦୀ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ, ପ୍ରୟାଗ ସମାନ ମାନାଯାଏ। ଏଠି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କଲେ, ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଇଥିବା—ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘୋଷଣା। ବିଶେଷ କରି ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀରେ, ଗୟାରେ କରାଯାଇଥିବା କ୍ରିୟା ସମାନ ଫଳ ମିଳେ; ଜାଣି ସ୍୵ରୂପରେ କରିଲେ, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇଥିବା। ଏହିପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା ଦେବମହେଶ୍ୱର ଉମାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନରେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଲାଭ କରିଥିବା।