ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଲୋକ ହେଉଛି ବିମାନପର, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଲୋକ ପୂରାପୂରି ଏହି ପ୍ରକୃତିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱମୟ ଲୋକ ବୃହତ୍ ଏବଂ ଚାଳିଶି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୋମଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତତ୍ତ୍ୱମୟ ଲୋକ, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କର ସାନ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋକ—ଏହା ସବୁ ଅହଂକାରର ଗୁଣରେ ଅନ୍ୱିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକ ଚଉଷଠି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ, ଏହିଁ ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୂଳ ତନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି, ଏହିଁ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ଥାନ। ଶିବଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ, ଶିବଙ୍କର ଅପାର ମହିମା ତାଙ୍କର ନିଜ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ। ଏହି ଶକ୍ତି ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରୁଥିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅତୀତ। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକାର, ଏହିଁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ତାଙ୍କର ଉପାର୍ଜିତ ଅବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଉପଭୋଗ କରେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର କୃପାରେ, ଏହିଁ ଅବସ୍ଥା ସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଲାଭ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ତାରା ନନା ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ। ଏପରି ଭାବେ, ଏଠାରେ ଅଟେଇଶି ଦିପ୍ତିମାନ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଜୀବମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଜିଜ୍ଞାସା କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଲାଭ କରନ୍ତି; କିମ୍ବା କେବଳ ଶିବଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଧ୍ୟ। ଯଦି ଜଣେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ନାଶ ନାହିଁ; ଏହିଁ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏଥିବା ମହାଗତି। ଯଦି କୌଣସି ବିଧି ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ମିଳେ—ଯେଉଁମାନେ ଏହିଁ ଉପାସନାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଅବଶ୍ୟ ଅଧିକ ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ ଏକାଇ ଅଟୁଟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ। ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ଏକାଇ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ଶିବଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ବୋଲି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶିବର ରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କର ହୃଦୟ, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ହୃଦୟ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର—ଏ ତିନି ଦେବତା ଏକ ରୂପ। ଏଠି କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, କେବଳ ଗୁଣର ଭିନ୍ନତା କଥା ହୋଇଥାଏ। ତୁମେ ଶିବଙ୍କର ଭକ୍ତ, ହେ ରାଜନ୍, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର ନିଷ୍ଠା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ହେ ମାନ୍ୟଦାତା; ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାଅ, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଲୋକକୁ ଯିବା। ତାପରେ ତୁମେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ଓ ନାଶ ନାହିଁ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ। ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର; ଏହି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆସ, ଯାହା ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ। ଏପରି କଥା କହି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାତଳି ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ଧର୍ମର ସାର ଜାଣିଥିବା ନହୁଷପୁତ୍ର ରାଜା ଯୟାତି ଅନ୍ତର୍ଭାବରେ ରହିଲେ। ଏହିପରେ ଯୟାତି କଥାର ଏକାତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ପିତାମାତା ପୂଜା ତୀର୍ଥ ଗାଥା, ଏବଂ ବେନା କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ପିପ୍ପଳ କହିଲେ: ମାତଳିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏହି ଧୀମାନ୍ ନହୁଷନନ୍ଦନ ରାଜା କଣ କଲେ? ମୋତେ ସେଥିରେ ସବୁ କଥା ଖୁବ ଭଲଭାବେ କୁହ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରେ; ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୋର ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ସୁକର୍ମାନ୍ କହିଲେ: ଧର୍ମରେ ପ୍ରଥମ ଥିବା ଯୟାତି, ହେ ରାଜନ୍, ଶକ୍ରଙ୍କ ରଥି ଦୂତ ମାତଳିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଯୟାତି କହିଲେ: ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ଦେହ ବିନା ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ହେ ଦୂତ; ଏହି ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେହର ଅନେକ ଦୋଷ ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଏହାର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ସବୁ ଜଣାଇଛ; ତଥାପି, ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଦେବଦେବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇ କୁହ। ହେ ଧୀମାନ୍, କେବଳ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାକି ପ୍ରାଣୀ ସଫଳତା ଲାଭ କରେ ନାହିଁ; ଏହିଁ ହେଉଛି ସଂସାରର ନିୟମ। ଦେହ ବିନା ପ୍ରାଣ ନାହିଁ, ପ୍ରାଣ ବିନା ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଁର ମିତ୍ରତାର ନାଶ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର। ଯାହାର କୃପାରେ ଏକ ଜୀବ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ସେହି ପ୍ରାଣ ଦେହ ମଧ୍ୟ ମନ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରେ। ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ଦେବଦୂତ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ ମହା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ହେ ମାତଳି, ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୋଷରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ମୋ ଦେହକୁ ଦେଖ, ଯେଉଁଥିରେ ଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣ ଅଛି, ସେଉଁଟି ଛଉଦଶ ବର୍ଷ ଯୁବକଙ୍କ ଦେହ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଜନ୍ମରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦେହ ଏକଶେ ପଚାଶ ବର୍ଷ ଅଛି, ତଥାପି ଏଉଁ ଦେହର ଏକ ନୂତନ ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ। ମୋର ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ବର୍ଷ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ବିତିଗଲା; ଯେପରି ଛଉଦଶ ବର୍ଷ ଯୁବକଙ୍କ ଦେହ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି ମୋ ଦେହ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; କୌଣସି କ୍ଷୟ, କ୍ଲାନ୍ତି, ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ। ମୋ ଦେହ ଧର୍ମର ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼େ; ସମସ୍ତ କିଛି ଅମୃତ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପଚାର।