ଏହି କଥାରେ, ମାତଳି ଧୀରେ ଧୀରେ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଗୁଭୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲି ଖୋଲି କହିଲେ। ସେ କହିଲେ—ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ ଶରୀର ଅନ୍ନ ଓ ପାନୀୟ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଏ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ କରେ। ଅନ୍ନ ଦାନ କରିବାର ଫଳର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦାନକାରୀଙ୍କ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀଙ୍କ ହୁଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶରୀର ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାଧନ। ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅନ୍ନ ଓ ପାନୀୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏହି ଦୁଇଁ ହେଉଛି ସମସ୍ତର ମୂଳ। ଅନ୍ନକୁ ପ୍ରଜାପତି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏହିପରି, କେବେ ଅନ୍ନ ଦାନ ସମ ଦାନ କିଛି ହୋଇନଥିଲା, ନ ଆଗକୁ ହେବ। ପାନୀୟ ତିନି ଲୋକର ଜୀବନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ପାନୀୟ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ। ଅନ୍ନ, ପାନୀୟ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ଶଯ୍ୟା, ସୂତା ଓ ଆସନ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ଦାନ ପିତୃଲୋକରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏପରି ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଏହି ଯୋଗ୍ୟତାରେ ସେ ସହଜରେ ସେଠାକୁ ଯାଏ, ଏକ ମାନବଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଦାନର ମହତ୍ୱକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି। ରାଜନ୍ତ, ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅପାର ଗୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମହଲରେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ସେହି ସହର ଅନେକ ଜୀବମାନେ ଭରିଥିବା, ଜୀବନ ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଥାନ୍ତି। ସେହି ସହର ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ର ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ସହରକୁ ରୁଦ୍ର ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ସେହି ସହର ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁମାନେ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଚେତନା ଓ ଅଚେତନା ଯେଉଁହେଉନ୍, କିମ୍ବା ଏକଦିନ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ ସୁଖଦ। ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମୀପ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତରେ ଭକ୍ତି ଓ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟର ମହତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ୱ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ମହାରାଜ, ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଭଜିବା ଉଚିତ। ମନର ଦୋଷକୁ ବିଚାର କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାନ ପାଏ। ଏପରି, ଶିବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ସହର ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଗଲା; ଏହା କର୍ମକୁ ଅନୁସରି ଦେହୀ ଜୀବମାନେ ଫେରି ଆସନ୍ତି। ଶିବପୁର ଉପରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ଅଛି; ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ହୋଇ ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସଦାଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ସେହି ସହରକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରିଥିବାମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନା କଥା, ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ଯୟାତି ଉପାଖ୍ୟାନର ଉନଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ, ମାତଳି ଯୟାତିଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମର ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବି, ଯାହା କ୍ରୂର ପାପୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। କେଉଁଠି ଅଗ୍ନିରେ ପଚାଯାନ୍ତି, କେଉଁଠି ସିଂହ, ନରସା, ବାଘ ଓ ଭୟଙ୍କର କୀଟମାନେ କଟିଦିଅନ୍ତି। କେଉଁଠି ମହା-ଜକ, କେଉଁଠି ଅଜଗର, ଭୟଙ୍କର ମକଖି, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷ, ଦୁଷ୍ଟ ଶରୀର ଥିବା ମହିଷ, ଭୟଙ୍କର ଡାକିନୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ତାଲାରେ ବସି ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡିଯାନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୋଇ, ପଥେ ପଥେ ପାଥର ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଆନ୍ତି। ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନିମୟ ପ୍ରସ୍ତର ବର୍ଷା ଓ ଧୂଳି ବର୍ଷାରେ ସେମାନେ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ପାପୀମାନେ ନରକ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏପରି, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ମହତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଏହା ଛାଡ଼ି ଆଉ କ'ଣ କହିବି, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଏହି ଅଟୁଟ। ଏହିପରି, ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଯୟାତି କହିଲେ—ତୁମେ ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହିଲେ, ଏହା ଶୁଣି ମୋର ଭକ୍ତି ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏବେ ମୋତେ କହ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ କେଉଁଠି ଅଛି, କିଏ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚେ, ଏବଂ କିଏ ସେଠାକୁ ଗଲେ? ମାତଳି କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭ ହୁଏ, ଦେବଲୋକର ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବି; ଯେଉଁଠି ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ମିଳେ। ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ, ଚେଷ୍ଟାରେ ଯାହା ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଲୋକମାନଙ୍କ ରୂପ ଅନୁସାରେ କହିବି। ଏଠାରେ ମାଂସାହାରୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର, ମୃତ୍ୟୁପରେ ମଣିଷମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ସମାନ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିର ଷୋଳପ୍ରକାର, ଏହିପରି ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି, ଶେଷ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଉଁଠି ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ମହିମା ବିକାଶ ପାଏ। ଏହିପରି ମହାପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଧର୍ମ, ଦାନ, ତାର୍କିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦେବଲୋକର ମହିମା ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଲା।