ପାର୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିବ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ କହିଲେ— ମହାପୁଣ୍ୟ ପ୍ରୟାଗ, ପବିତ୍ର କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ତଥା ଅମରକଣ୍ଟକ ଭଳି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଅଛି। ଦ୍ୱାରକାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ, ଅର୍ବୁଦା ଅଟବୀ ଭଳି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଣ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାର କୃପାରେ ଶିବ ଶୁଣିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଶିବ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ପୁଣି ଋଷିମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଶିବ ଗଙ୍ଗାକୁ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି କାଶ୍ୟପୀ ଗଙ୍ଗା ସଦା ରୋଗ ଓ ଦୋଷ ଦୂର କରେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରକୃତ କଥା ଶୁଣ, ମହାଶୋଭା ନାରୀ— କୃତ ଯୁଗରେ ଏହା କୃତବତୀ, ତ୍ରେତାରେ ଗିରିକର୍ଣିକା, ଦ୍ୱାପରରେ ଚନ୍ଦନା, କଳିରେ ସାଭ୍ରମତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ସରସ୍ବତୀର ପ୍ଲକ୍ଷାବତାରଣ ତୀର୍ଥରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କେଦାର ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶେଷ ଅର୍ଧରେ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ, ଅମାବାସ୍ୟାରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। କାର୍ତିକ ମାସରେ କ୍ରୁତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳରେ ମାଧବ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସାଭ୍ରମତୀରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ରତାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ପାପ ନାଶକ ଓ ଶୁଭ। ସାଭ୍ରମତୀରେ ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକମାନେ ସଦା ରହନ୍ତି; ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ କେଟକ ତୀର୍ଥରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସଦା ଆସନ୍ତି। ମହିଳା, କାର୍ତିକ ମାସରେ ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ଓ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେନ୍ତି। ଚାରି ଯୁଗରେ ଏହି ଆଚାର ଅବିଚଳ। ଯବକୃତ, ରୈଭ୍ୟ, କାକ୍ଷୀବାନ୍ ଉଶିଜ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, କଣ୍ବ, ପୁନର୍ବସୁ, ବନ୍ଦିନ ଭଳି ମହାପୁରୁଷମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧୁମତ, ସୁବନ୍ଧୁ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଶିଖୀ, ଦୀର୍ଘତମସ, ଗୌତମ, କାଶ୍ୟପ, ଶ୍ୱେତକେତୁ, କହୋଡ, ପୁଲହ, ଦେବଳ ଭଳି ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଜମଦଗ୍ନି, ଗର୍ଗ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ଦେବଶର୍ମଣ, ଧୌମ୍ୟ, ଆସ୍ତୀକ, କାଶ୍ୟପ, ଲୋମଶ, ନାଭିକେତୁ, ଲୋମହର୍ଷଣ, ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ, ଭାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି। ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସଦା ଭଜନ୍ତି; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଜନେ ସଦା ନଦୀତୀରେ ରହନ୍ତି। ଗୟା ତୀର୍ଥ ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ଏଠାରେ ସ୍ବୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି। ଗୀତାରେ ପିତୃମାନେ ଶ୍ଲୋକଗାନ କରନ୍ତି, ଅଞ୍ଜଳି ଆଶା କରନ୍ତି; ଅନେକ ପୁତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଗୟାକୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ନୀଳ ବୃଷ ଛଡ଼ାଇଲେ, କାଶୀ ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ। ଶିବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏଠାରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳେ; ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ବିନ୍ଦୁମାଧବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ବିନ୍ଦୁମାଧବ ସଦା ବିଶେଷ କାଶୀରେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହି ନଗର ଶିବଙ୍କ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର। ବିମଳେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନିବାସ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ଜଳରେ ଆସନ୍ତି; ବଟେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ମାଧବ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ତୀର୍ଥ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସାଭ୍ରମତୀରେ ବସିଛନ୍ତି। ଲଳିତାଦେବୀ ନଦୀ, ସପ୍ତ ଧାରା ତୀର୍ଥ, ମିତ୍ରପଦ, କେଦାର ଶଂକରଙ୍କ ନିବାସ। ଗଙ୍ଗାସାଗର, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଏକତ୍ବ, ବ୍ରହ୍ମସରସ୍, ଶତଦ୍ରୁ ଜଳ ଉପଲକ୍ଷେ ହ୍ରଦ ଭଳି ତୀର୍ଥ। ନୈମିଷ ତୀର୍ଥ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସଦା; ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ସାଭ୍ରମତୀରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ୱେତା ନଦୀ, ଚାମ୍ବା ମେଖଳା ପରି ପବିତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୱେତା, ହସ୍ତିମତୀ, ବାର୍ତ୍ତଘ୍ନୀ ନଦୀ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛି। ଏହି ନଦୀଗୁଡିକ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଅଞ୍ଜଳି ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏଠାରେ ପୁତ୍ରମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ। ପାଟଳ ଓ ବାଡ଼ବ ନଗର ନଦୀଗୁଡିକ ଏହି ସାଭ୍ରମତୀକୁ ସଦା ପହଁଚିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦାନ କରି, ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।