ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ନୀତିମାନ୍ୟ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭାରସାର ହୋଇଯାଏ । ପିତାଙ୍କ ସେବା କଲେ ପୁଅ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ । ଏହି ଜଗତରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ, ଯେତେବେଳେ ପିତାମାତା ଜୀବନ୍ତ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧନ-ସମ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଭଳି ଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏହାର ଫଳ କ’ଣ ହୁଏ ଶୁଣ; ଦେବତାମାନେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁଅରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ପିତାଙ୍କ ସେବା କଲେ ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯିଏ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଦ ନିତ୍ୟ ଧୋଇଥାଏ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ । ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦ୍ୱାରା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ଏବଂ ଏହା ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିତ୍ୟ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ସେ ପାନ, ବସ୍ତ୍ର, ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରେ, ତେଣୁ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ । ପୁଅ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ । ଏଭଳି ପୁଅଙ୍କ ଘରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ, ଗାଈମାନେ ମିତ୍ରତା ସହିତ ଆସନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ସୁକର୍ମା କହିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେତେବେଳେ ପିତାମାତା ସ୍ନାନ କରିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଜଳବିନ୍ଦୁ ପୁଅଙ୍କ ଶରୀରରେ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ସମାନ ହୁଏ । ଯଦି ପିତାମାତା ଅସହାୟ, ଅସୁସ୍ଥ, ବୃଦ୍ଧ ଓ କୌଣସି କର୍ମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପିତା କୁଷ୍ଠ ରୋଗୀ, ମାତା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅସୁସ୍ଥ, ଯିଏ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସେ ପୁଅର ପୁଣ୍ୟ ଆମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛୁ । ଏଭଳି ପୁଅ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯଦି ପିତାମାତା ଅସହାୟ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଗଭୀର ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଏପରି ସମୟରେ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି, ସେ ପାପୀ ମନ୍ତାଳି ହୁଏ । ଯଦି ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ଓ ଗୁରୁମାନେ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ତୁରନ୍ତ ନ ଯାଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ କୀଟପତଙ୍ଗ ରହିଥାଏ । ସେ ପୁଅ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କର ପାପ ଆମେ କହୁଛୁ: ସେ ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ମୂର୍ଖ ଭାବେ, ଦୁଷ୍ଟ ଜାତିର ନାକ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଏହି ପରି ପୁଅ ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯେଉଁବେଳେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଛନ୍ତି । ଯିଏ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇନାହିଁ କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଖାଏ, ସେ ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ମୁତ୍ର ଓ ପ୍ରସ୍ରାବ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ । ଯିଏ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଦୁଇଶେ ଜନ୍ମ ଧରି କଳା ସାପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଏବଂ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି ଅପମାନ କରେ, ସେ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ଧରି ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଏଭଳି ପାପୀ ପ୍ରଥମେ ବାଘ, ପରେ ଭାଲୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତାଳି ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ । ସେ ହଜାର ଯୁଗ ଧରି କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିଥାଏ । ପୁଅ ପାଇଁ ମାତା ସମାନ ତୀର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ, ପିତା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ । ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ମୁକ୍ତି ଓ କ୍ଷେମ ପାଇଁ, ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନ୍ୟ କରେ । ମୁଁ ମାତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ଭାବେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଯୋଗୀ ହୋଇପାରିଲି; ମାତା ପିତାଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ଏହି ତିନି ଲୋକ ମୋ ଅଧୀନକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଦେବତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣେ । ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ପିତାମାତାଙ୍କ କୃପାରେ ମୋରେ ବାସୁଦେବ ସମ୍ପର୍କରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଆସିଛି, ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ । ଏମିତି ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ, ଯେତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର କଣ ଉପକାର? ଯଦି ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ, ବେଦ କିଛି ଫଳ ଦେଇନାହିଁ । ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିନାହିଁ, ତେବେ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ, ପୂଜା କିଛି ଫଳ ଦେଇନାହିଁ । ଯିଏ ଜୀବନ୍ତ ପିତାଙ୍କୁ ଘରେ ରଖି ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ, ସେଇ ଏହି ପୁଅର ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ । ଏହା ହେଉଛି ପୁଅର ମୋକ୍ଷ, ଜନ୍ମର ଶୁଭ ଫଳ, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ସହିତ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଉପଦେଶ ଏହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ । ଯିଏ ପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ । ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଶିଖିଛି, ପୁଅ ସଦା ପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍, ହେ ପିପ୍ପଳ । ପିତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାଜା ଯଦୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ପାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପିତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମହାପାପ ହୁଏ—ଏହି କଥା ଶୁଣ । ପୌରବ ବଂଶର ରୁରୁ ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କ ଶାପ ପାଇଥିଲେ; ଏମିତି ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ସେବା କରି ଏହି କଥା ଜାଣିଛି । ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ କୃପାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି । ଏହିପରି ମାତା ପିତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ତୀର୍ଥତ୍ୱ ବିଷୟରେ ବେଣାର କଥାରେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ଏଠି ତିରାସିଏ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ଏହାପରେ ପିପ୍ପଳ ପଚାରିଲେ, “ପିତାଙ୍କ କୃପାରେ କିପରି ଯଦୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ପାଇଥିଲେ ଓ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ ।