ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ଼, ପିପ୍ପଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଅନାସକ୍ତ ରହି, ମନକୁ ଅତିତ୍ୟାଗ କରି, କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ସେ ଏପରି ଦଶାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏକ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ, ପଥର ଓ କାଠ ଭଳି ଅନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁଭୂତି ହୀନ, ପିପ୍ପଳ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଧର୍ମନିଷ୍ଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀଣ ହେଲା, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦ୍ୱେଷ ହୀନ ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଏପରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ଅନେକ ପିପିଲିକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ମାଟି ଚଢ଼ାଇଲେ, ଏବଂ ଏହି ମାଟି ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପିପିଲିକା ଗୁମ୍ଫ ତାଙ୍କର ନିବାସ ହେଲା। ଏହି ପିପିଲିକା ଗୁମ୍ଫର ମଧ୍ୟରେ, ପିପ୍ପଳ ଅଚଳ ଭାବରେ ରହିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ପିପ୍ପଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ। ଚାରିପାଖରେ କଳା ସାପ ଘେରି ରଖିଲେ, ଦ୍ୱିଜ଼ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିପ୍ପଳ କ୍ରୂର ଶକ୍ତିରେ ଶରୀରକୁ ବିଷ ଦେଇ ଦଂଶ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ରକୁ ବିଷ ପହଁଚିଲେ ମଧ୍ୟ, କିଛି କ୍ଷତି ହେଲାନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣର ତେଜରେ ସାପଗୁଡିକ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ଅନେକ ଆକୃତିର ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ଶିଖା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ତୀବ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଦୀପ୍ତି ହୁଏ; ଏବଂ ମେଘର ଗର୍ଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମି ଚମକୁଥିବା ପରି। ଏଭଳି ଭାବେ ପିପିଲିକା ଗୁମ୍ଫରେ ବସିଥିବା ମୁନି ପିପ୍ପଳ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ସାପ ଦଂଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ତ୍ୱଚାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଭେଦ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଅବିଚଳ ରହିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ରାଜା, ପିପ୍ପଳ ତିନିବେଳେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶୀତ, ବର୍ଷା ଓ ତାପ ସହି, ଅନେକ ବର୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏହି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିପ୍ପଳ କେବଳ ବାୟୁରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି, ତପସ୍ୟା କଲେ। ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା ପରେ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନିଶ୍ଚିତ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ନିଜ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।” ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଛା କରିବ, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଇଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଏହି ମହା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପିପ୍ପଳ ଭକ୍ତିରେ ଗଳା ଭାଙ୍ଗି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ: “ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସୁ।” “ଏପରି ହେଉ, ଦେବତାମାନେ; ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ହେବି।” ଏହିପରି କହି, ପିପ୍ପଳ ଚୁପ ହେଲେ। “ଏପରି ହେଉ,” ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱିଜ଼ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଦାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ପିପ୍ପଳ ସଦା ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରି, ବିଶ୍ୱର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ରାଜା, ପିପ୍ପଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଦ୍ୟାଧର ପଦ ପାଇ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚଳି, ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ପିପ୍ପଳ ମୁନି ବିଦ୍ୟାଧର ପଦ ପାଇ, ଦେବମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାତା ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ପିପ୍ପଳ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ସମସ୍ତ ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, କାରଣ ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଵର ମିଳିଛି।” ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଶ୍ୱାସ କରିବାକୁ, ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେ ତାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆଣିଲେ। ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ପରେ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ଏହି ବିଶ୍ୱରେ, ମୋ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।” ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବେ ପିପ୍ପଳ ମହାତ୍ମା ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସାରସା, ତାଙ୍କର ମନସ୍ତିତି ଜାଣି, କଥା କହିଲେ। ଏକ ଝିଲି ତୀରରେ ଦଠି, ସାରସା ମୃଦୁ ଓ ସୁନିୟମିତ କଣ୍ଠରେ ପିପ୍ପଳକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: “ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅହଂକାର ଧରିଛ? ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ଭାବୁନି ଯେ କେବଳ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ। ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଶକ୍ତି କେବଳ ନିକଟରେ ଅଛିଥିବା ଉପରେ ମହିମା ମିଳେ; ଦୂରରେ ଅଛିଥିବା ଜିନିଷ ତୁମେ ଜାଣିନାହିଁ, ପିପ୍ପଳ, ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମିତ। ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ପରେ ଏପରି ଅହଂକାର କାହିଁକି, ଦ୍ୱିଜ଼ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଏବେ କୁଣ୍ଡଳର ପୁତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ସ୍ଥିର ଓ ଶୁଭ କର୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା। ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ନିକଟ ଓ ଦୂର ଦୁଇଁ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିଲେ; ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଜ୍ଞାନୀ ନାହିଁ—ଶୁଣ, ପିପ୍ପଳ। ତୁମେ କୁଣ୍ଡଳର ପୁତ୍ର ସମାନ ଶୁଭ କର୍ମରେ ନୁହଁ; ସେ ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିନାହିଁ। ସେ କେବଳ ଯଜ୍ଞ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିନାହିଁ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ପୂଜା କରିନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କେବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମର ସେବା କରିଛି? ସେ ଚାହାଁଥିବା ପରି କାମ କରେ, ଜ୍ଞାନୀ, ସଦା ଜନନୀ-ପିତା ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ। ସେ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିପୁଣ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ; ଏହି ଶିଳ୍ପ ଜ୍ଞାନ ତାହାର ନୀତିବାନ ପୁଅର। ତୁମେ ଏପରି ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ତୁମର ଅହଂକାର ଅପରିଗ୍ରହ।' ପିପ୍ପଳ କହିଲେ: ‘କିଏ ତୁମେ, ପକ୍ଷୀ ରୂପରେ ଥିବା, ମୋତେ ଏପରି ଉପାଳମ୍ବ କରୁଛ? କାହିଁକି ମୋ ଜ୍ଞାନକୁ ଅପମାନ କରୁଛ, ଏହି ଦୂର ଜ୍ଞାନ କଣ? ସେଥିରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହ, ଜ୍ଞାନ କିପରି ତୁମେ ମିଳିଛ?