ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ବେତ୍ରାବତୀର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ଏବେ ମୁଁ ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ସତ୍ୟରେ କହିବି। ଏହି ନଦୀର ମହିମା ବିଶେଷ, ଯାହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି କଶ୍ୟପ ଅତି ଦୀଘ୍ଘ ଅବଧି ଅର୍ବୁଦା ପର୍ବତରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଆବୃତ ଅର୍ବୁଦା ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ନାଶକ। ଏକ ଦିନ, ଋଷି କଶ୍ୟପ ନୈମିଷ ଅଭିମୁଖେ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅନେକ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ କଶ୍ୟପ, ଆମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଆପଣ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କ ନାମରେ ସେ ଗଙ୍ଗା, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିଚିତ ହେବ। ଏହି ଉପରେ, କଶ୍ୟପ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନମ୍ର ହେଇ, ଅର୍ବୁଦା ଅରଣ୍ୟରେ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର କୂଳରେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି, ମୁଁ ମହାଦେବ, ତାଙ୍କର ଉପାସନା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲି। ମୁଁ କହିଲି—“ହେ ଶୁଭା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି, ଏକ ଵର ଚୟନ କର।” କଶ୍ୟପ କହିଲେ—“ହେ ଦେବାଦିଦେବ, ମହାଦେବ, ଆପଣ ଵର ଦେବାରେ ସମର୍ଥ। ଆପଣଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ବସିଥିବା, ପାପ ନାଶକ, ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାପରେ, ମୁଁ କହିଲି—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।” ମୁଁ ମୋ ଚୁଳିରୁ ଏକ ଲଟ ଖୋଲି ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଇଥିଲି। ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କଶ୍ୟପ ଉଲ୍ଲାସରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ କେଶରନ୍ଧ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଲା। ସେଠି, ଦେବୀ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ କଶ୍ୟପ ଗଲେ। କଶ୍ୟପ ଆଣିଥିବା ଏହି ନଦୀ ନାମ କଶ୍ୟପୀ ହେଲା। ସେ ନଦୀକୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ କହାଯାଏ। ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ? ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, କୃପା କରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ସେ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଦର୍ଶନ କରିଲେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ, ସ୍ନାନ କରିଲେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ? ଏହି ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ କ’ଣ?” ମହାଦେବ କହିଲେ—“ମୁଁ ବହୁତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଏହି ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ। ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ରେବା, ତାପୀ, ଗୋଦାବରୀ, ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା, କୌଶିକୀ, ଗଲ୍ଲିକା, କାଭେରୀ, ବେଦିକା, ଭଦ୍ରା, ସରୟୂ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ପାପ ନାଶକ ନଦୀମାନେ ଆଛନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗ, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ, ଅମରକଣ୍ଟକ, ଦ୍ୱାରକା, ଅର୍ବୁଦା ଅରଣ୍ୟ—ଏହି ସବୁ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଶୁଣିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ଅଭିଲାଷାରେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଇଥିଲି, ପୁନଃ ଋଷିମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି। ଏହି କଶ୍ୟପୀ ଗଙ୍ଗା ସଦା ରୋଗ ଏବଂ ଦୋଷ ନାଶ କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପରିଚିତ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରି: କୃତ ଯୁଗରେ କୃତବତୀ, ତ୍ରେତାରେ ଗିରିକର୍ଣିକା, ଦ୍ୱାପରରେ ଚନ୍ଦନା, କଳିରେ ସାଭ୍ରମତୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ଲୋକେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସେମାନେ ପ୍ଲକ୍ଷାବତରଣ ତୀର୍ଥରେ ସରସ୍ୱତୀ କୂଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କେଦାର କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲୋକେ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଉପରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହା ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥା। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶେଷ ଅର୍ଧା କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୂର୍ବକ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା ଯୁକ୍ତ ଦିନରେ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳରେ ମାଧବ ପୂର୍ବକ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପ ନାଶକ। ସାଭ୍ରମତୀର ଏସ୍ଥଳରେ ପୂର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକେ ସଦା ରହନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ, ଖେଟକରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଶେଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଆସି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି। ଦୈନିକ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବହୁତ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦାନ ଦିଅନ୍ତି। ଚାରି ଯୁଗରେ ଏହା ଉପରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଯବକୃତ, ରୈଭ୍ୟ, କାକ୍ଷୀବାନ ଉଶିଜ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, କଣ୍ବ, ପୁନର୍ବସୁ, ବନ୍ଦିନ ଗୁଣବତୀ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧୁମତ୍ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଶିଷ୍ଟ ମହାନ ଋଷି, ସୁବନ୍ଧୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଆଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଦେବୀ, ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ଅନେକ ଋଷି ଏଠି ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଅନେକ ତୀର୍ଥରେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସାଭ୍ରମତୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲୋକେ ପାଉଛନ୍ତି।