ସେଇ ସମୟରେ, ବ୍ୟାପାରୀ କୃକଳଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ବନ୍ଧନରେ ଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ କୃକଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିନାହା।" ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ଦୃଢ଼ ଦେହଯୁକ୍ତ ଏକ ପୂର୍ବଜ କୃକଳଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ, "ତୁମେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ଲାଭ କରିନାହା; ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।" ସେଉଁଠି ଆଉ କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଜେ ତ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ପାଇଛ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିନାହା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାପାରୀ କୃକଳ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ପଚାରିଲେ, "ଆପଣମାନେ କିଏ, ଏମିତି କଥା କହୁଛନ୍ତି? ପୂର୍ବଜମାନେ କାହିଁକି ବନ୍ଧିତ? କେଉଁ ଦୋଷର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।" ଏହା ପରେ ସେ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କାହିଁକି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ଲାଭ କରିପାରିଲିନି? ମୋ ଯାତ୍ରା କାହିଁକି ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା? ଯଦି ଜାଣନ୍ତି, ସବୁ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ।" ତାପରେ ଧର୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ନିଜର ନିର୍ମଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯାଇଥାଏ, ସେଠି ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ହରାଇଯାଏ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" "ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ଶୁଭ ଚରିତ୍ର, ସଦ୍ବ୍ରତ ଓ ପତିନିଷ୍ଠା ସହିତ ଅନୁଗତି କରନ୍ତି, ଶୁଭ ଗୁଣମାନେ ଯାହାରେ ଅଛି, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ ଅଟୁଟ—" "ଏମିତି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯଦି କିଏ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ନାହିଁ।" "ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମ, ଧର୍ମ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଲିନ୍ନ, ସଦା ପତିନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା—" "ଏମିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯଦି ରହନ୍ତି, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ସଦା ଘରେ ବାସ କରନ୍ତି।" "ପୂର୍ବଜମାନେ ଘରର ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି; ଏଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ।" "ଯେଉଁଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ସତ୍ୟବାଦି, ପତିନିଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟା ରହନ୍ତି, ସେଠି ଯଜ୍ଞ, ଗାଈ, ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥ ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଘରେ ଥାଏ; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ତିଆରି ହୁଏ; ପୃଥିବୀରେ ଏଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।" "ଏକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘର ଧର୍ମମୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟ ଯୁକ୍ତ; ବ୍ୟାପାରୀ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ମୁଁ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଆଶ୍ରମ ଦେଖୁନାହିଁ।" "ଯେଉଁଠି ଦାନ ଓ ଧର୍ମାଚରଣ ହୋଇଥାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପୌରାଣିକ କ୍ରିୟା—ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ, ଦେବତା ଓ ଧର୍ମ—ସକ୍ରିୟ ହୁଏ।" "କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଭାର୍ଯ୍ୟା ନାହିଁ, ସେଠି ଘର ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ହୋଇଯାଏ; ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଫଳିତ ହୁଏନାହିଁ।" "ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବ୍ରତ ଓ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଫଳିତ ହୁଏନାହିଁ।" "ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ; ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।" "ଯେଉଁଠି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଘର ଅଛି; ସେ ଗାଁ ହେଉ କି ଜଙ୍ଗଲ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମୂଳ ଭାର୍ଯ୍ୟା।" "ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ, ସମାନ ସୁଖ, ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ—ଯାହା ମାନବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇପାରେ।" "ହେ ଅଧମ, ଯଦି ତୁମେ ଏମିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଘର ଓ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ତେବେ ତୁମର ଧର୍ମର ଫଳ କେଉଁଠି?" "ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କର, ଏହି ଦୋଷରେ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ବନ୍ଧିତ ହୁଅନ୍ତି।" "ତୁମେ ଚୋର, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚୋର ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।" "ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ଶୁଭ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ପୁତ୍ର ଯଦି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କରେ—ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଘୋଷଣା କରେ।" "ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟ ଅମୃତ ପାନ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେପରି ପୂର୍ବଜମାନେ ଭି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି—ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି।" "ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହିଁ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ; ତୁମେ ମୂଢ଼ ତାଙ୍କୁ ଠକାଇଛ, ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଚୋର ଭଳି ବ୍ୟର୍ଥ।" "ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିନା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋର; କିନ୍ତୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଜ ହାତରେ ରାନ୍ଧିଥିବା ଅନ୍ନ ଅମୃତ ସମାନ।" "ପୂର୍ବଜମାନେ ସେଇ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିରେ ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ।" "ସେଇପରି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା ପୁରୁଷଙ୍କ ଧର୍ମ କଦାପି ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମାନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ।" "ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା କୃତ ଯେକୌଣସି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ।" ଏପରି ଭାବରେ, ସୁକଳାଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନାଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସହିତ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉନଷଠିଅଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ୟାପାରୀ କୃକଳ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କିପରି ସଫଳତା ଲାଭ କରିପାରିବି? କିପରି ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ? ହେ ଧର୍ମର ନାଥ, ଦୟାକରି ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।" ଧର୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଘରକୁ ଯାଅ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ତୁମ ବିନା ସୁକଳା ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁକଳାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କର।" "ଘରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ନିଜ ହାତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ସ୍ମରଣ କରି, ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।" "ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ସଫଳତା ଲାଭ କରିବ।