ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ପୁନିପୁନି ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ଜନ୍ମରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ଚିରକାଳୀନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭେତ୍ରବତୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଚିରସନ୍ତୁଷ୍ଟିକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମନୋମାନସିକ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଓ ଦେବୀ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଭୋଜନ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷର ଯୋଗ୍ୟତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ହୋମ କରି ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ଏଉଁଥିରେ ଯିଏ ଭାରାଣସୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଅନେକ ମହାଫଳର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ଏଠାକୁ ଯାଇ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ଭେତ୍ରବତୀରେ ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ପୃଥିବୀର ଏସବୁ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଭେତ୍ରବତୀରେ ବସ କରନ୍ତି, ଏହା ପୁନିପୁନି କହିବାକୁ କଣ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ? ପୃଥିବୀରେ ଭେତ୍ରବତୀ ସମାନ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ହେ ନିତ୍ୟା, ମୁଁ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ, ଓ ମୁନିବୃନ୍ଦ ସମସ୍ତେ— ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠି ଭେତ୍ରବତୀରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର କିମ୍ବା ବିଶେଷକରି ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଭେତ୍ରବତୀର ମହିମା ଉପରେ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ୧୩୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ଏବେ ମୁଁ ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥର ମହିମା କଥା କହିବି। ମହାମୁନି କଶ୍ୟପ ଅତି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ବର୍ଷର ଦରିଦିନ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଢକା, ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ପାପନାଶିନୀ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ ବହୁଥିଲା। ଏକ ଦିନ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ କଶ୍ୟପ, ଆମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଦୟାକରି ଗଙ୍ଗାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" "ତୁମ ନାମରେ, ସେଇ ଗଙ୍ଗା, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିଚିତ ହେବେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କଶ୍ୟପ ଅର୍ବୁଦ ଅଟବୀକୁ, ସରସ୍ବତୀ ତଟକୁ ଯାଇ, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ମୁଁ ମହାଦେବ, ସେଇ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲି, ଏବଂ ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲି। "ବର ଚାହ, ହେ ଶୁଭେ," ମୁଁ କହିଲି। କଶ୍ୟପ କହିଲେ: "ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବ, ସମସ୍ତ ବର ଦେବାର ସମର୍ଥ। ତୁମ ଶିର ଉପରେ ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ଆଛନ୍ତି, ସେଇ ପାପନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋତେ ଦିଅ, ହେ ମହାଦେବ।" ତାପରେ ମୁଁ କହିଲି: "ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏହାକୁ କହି, ମୁଁ ମୋ ଚୂଡ଼ାରୁ ଗୋଟିଏ ଚୁଲ ଖଣ୍ଡ କାଟି ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଲି। ସେଠାରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ନେଇ, ଉତ୍ସାହ ଭରିତ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ। କେଶରନ୍ଧ୍ର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ ହେଲା। ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ସହିତ କଶ୍ୟପ ଯାଇଥିଲେ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ "କାଶ୍ୟପୀ" ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନନ୍ତା ମଧ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତେବେ ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କେବଳ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ? ଦୟାକରି କହ, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କର। କେବଳ ଦେଖିଲେ କି ପୁଣ୍ୟ, ସ୍ନାନ କଲେ କି ପୁଣ୍ୟ, ଏହାର ମହିମା କ’ଣ, ସବୁ କଥା କହ।" ମହାଦେବ କହିଲେ: "ମୁଁ ବହୁତ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଶୁଣିଛି, ଏହା ସବୁ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ। ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ରେବା, ମହାନଦୀ ତାପି, ଗୋଦାବରୀ, ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା, କୌଶିକୀ, ଗଲ୍ଲିକା, କାବେରୀ, ବେଦିକା, ଭଦ୍ରା, ପାପନାଶିନୀ ସରୟୂ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥରାଜ, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ, ଅମରକଣ୍ଟକ, ଦ୍ୱାରକା ମହାକ୍ଷେତ୍ର, ଅର୍ବୁଦା ଅଟବୀ— ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥମାନେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଏହା ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାର କୃପାରେ। ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଭଗୀରଥଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଇଥିଲି, ପୁନଃ ଋଷିମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଏହାକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି। ଏହି କାଶ୍ୟପୀ ଗଙ୍ଗା ସଦା ରୋଗ ଓ ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପରିଚିତ। କୃତୟୁଗରେ କୃତବତୀ, ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ଗିରିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଦ୍ୱାପରରେ ଚନ୍ଦନା, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ସାଭ୍ରମତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ବିଶେଷକରି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ଲକ୍ଷାବତରଣ ତୀର୍ଥରେ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କେଦାର କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଭନ୍ତି। ଏହିକଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହା ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥା। ଏବଂ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶେଷ ଅର୍ଧ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ, ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଅପାର।