ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଠାରେ କିଏ ହେବା ପାଇଁ ଆସିଛ, ସେଥିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଜେ ଜାଣି, ମୋତେ କୁହ। ଯଦି ଏଠାରେ କିଛି ଅପୂର୍ବ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋତେ ଦେଖାଅ।” ଏହା ପରେ ସେ ଦେହ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେବା, କଫ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦିଆଯିବା, ଅଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ହେବା ଓ ଏହା ତାହାର ସ୍ଥାନ ଛାଡି ଯିବା ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ଅପଚୟ ଆସେ, ଏହା ଏକ ପ୍ରଦେଶ ଛାଡି ଯାଏ ଓ ପୁନଃ ଫେରି ନାହିଁ, ନିଜ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଏହି ଦେହ ଶୀଘ୍ର ମଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଓ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଏ, ଏଭଳି ପୀଡା ଦେଇ ନିଜ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ପରେ ଏହା କୀଟ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ଚିଉଣ୍ଟି କିମ୍ବା କୀଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଚର୍ମରେ ଛାଲା ଓ ତୀବ୍ର ଖୁଜଲି ହୁଏ; ଚିଉଣ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଖୁଜଲି ନଖର ଟିପ ଦ୍ୱାରା ଚୁଲାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଯେପରି ଯୌନସୁଖ ହୁଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମଣିଷ ରସ ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ପାନୀୟ ଉପଭୋଗ କରେ; ସେହି ପବନ ଓ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଏହା ପାଚନ ସ୍ଥାନକୁ ନେଯାଯିଥାଏ। ଯେକୌଣସି ଜୀବ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ ଓ ପାଚନ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚେ, ସେସବୁ ଏଠାରେ ଢାକିଯାଏ ଓ ପବନ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ବାହାର କରେ। ଏଠାରେ ତାହାର ସାର ରସରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହାରୁ ରକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ। ସମତାବାହି ପବନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଆକୃଷ୍ଟ ଓ ବହନ ହୁଏ, ଏହି ପ୍ରଭାବ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ଥାନ ନାପାଇ ଅସ୍ଥିର ରହିଯାଏ। ଏହି ଜୀବମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ପାଞ୍ଚଟି କୀଟ ରହିଛି; ଦୁଇଟି କାନ ମୂଳରେ, ଆଉ ଦୁଇଟି ଚକ୍ଷୁ ସ୍ଥାନରେ। ଏହି କୀଟମାନେ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରି ମାପର, ଲାଲ ଲାଜ ଥାଏ; କିଛି ତରୁଣ ଘିଅ ରଙ୍ଗର ଓ କିଛି କଳା ପୁଛ ଥାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି କୀଟମାନଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: କାନ ମୂଳରେ ପିଙ୍ଗଳୀ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳୀ; ନାକ ତିରେ ଚପଳା ଓ ପିପ୍ପଳା; ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟରେ ଶୃଙ୍ଗଳୀ ଓ ଜଙ୍ଗଳୀ। ଏପରି ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚାଶି କୀଟ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଲାଳାଟର ଶେଷରେ, ରାଇ ଦାଣା ପରି ମାପରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମୁଣ୍ଡ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିକୃତ ହୁଅନ୍ତି; ଦୂତ, ଶୁଣ, ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ଦୁଇଟି କେଶ ଅଛି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ପ୍ରଜାପତି ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ହେଉଥାଏ। ଏହି ପ୍ରଭାବ ରସର ଆକାରରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରସ ପିଆଯାଏ, ଏହାରୁ ମଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତାଳୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ତାହାର ଅସ୍ଥିରତାରୁ ଏହା ଥାଏ; ଏଠାରେ ଇଡ଼ା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ନାଡି ଅଛି। ଏହି ନାଡି ଜାଲର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ର ଖୁଜଲି ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ପୁରୁଷରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ, ନାରୀରେ ଯୋନି ଦୂତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହା ପରେ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁହେଁ ଆସକ୍ତିରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେହ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତ୍ୱ ହୁଏ; ଦେହରେ କ୍ଷଣିକ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ପୁନଃ ଏହିପରି ଖୁଜଲି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଏପରି ଦୂତସଦୃଶ ବୃତ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଏ; ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚଳିଯାଅ, କାରଣ ଏଠାରେ କିଛି ଅପୂର୍ବ ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅପୂର୍ବ ନାହିଁ; ମୁଁ କେବଳ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଛି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଦୂତୀ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର କୁଶଳ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁରନ୍ଦର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଉପଦେଶକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଏହି ନ୍ୟାୟ ଓ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ; ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଦୃଢତା ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ମନେ ମନେ ବିବେଚନା କଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ ନାରୀ ଏପରି କହିପାରିବେ? ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଯୋଗ ରୂପରେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ନ୍ୟାୟ ଜଳରେ ପବିତ୍ର। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା; ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଭାର ବହିପାରିବେ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଜିଷ୍ଣୁ କାମଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୋତେ ସହ ଗୋଇଁ, ତାହା କୋଇଲିର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।” ତେବେ ମନମଥ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ସହସ୍ରନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଚଳ, ଦେବତାନାୟକ, ସେଠାକୁ ଯାଉଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ରହୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପତିବ୍ରତା ସତ୍ୟତା—ମୁଁ ଏସବୁ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଦେବତାନାୟକ।” ମନମଥଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: “ଓ ନାଗ, ତୁମେ ଆଉ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ମୂର୍ଖତା। ସେ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ; ଏହି ସୁକଳାକୁ ବଶ କରିହେବ ନାହିଁ—ତୁମ ପାଖରେ କୌଣସି ପୁରୁଷତ୍ୱ ନାହିଁ।” ଏହା ଶୁଣି, ମନମଥ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଋଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଧ୍ୱଂସ କରିଛି। ସେଠି କେତେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମୋତେ କହୁଛ? ଦେବତାନାୟକ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ସେ ନାରୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ଯେପରି ଘିଅ ଆଗୁନ ଲାଗିଲେ ଗଳିଯାଏ, ମୁଁ ମୋ ତୀବ୍ର ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଗଳାଇଦେବି। ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏବେ ଚଳିଯାଅ; ମୋର ଶକ୍ତି ତୁମେ କାହିଁକି ଅବହେଳା କରୁଛ, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ?” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: “କାମଦେବଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତୁମର ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛାକୁ ବୁଝିଲି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି, ମୁଁ ସେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯାହାର ଦେହ ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର, କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମମୟ ଓ ସଦ୍ଗୁଣରେ ନିଷ୍ଠା।