ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁବାବସ୍ଥା ଥିଲେ, ଲୋକେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରସ-ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସ୍ୱେଚ୍ଛାନୁସାରେ ସବୁ କିଛିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯୁବାବସ୍ଥା ଯାଏଁ ରହେ, ସେମାନେ ରସର ଆସ୍ୱାଦ ନେଇ ପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବୟସ୍କ ହେଲେ, ମହିଳେ, ଏହି ଯୁବାବସ୍ଥା କ’ଣ କାମର? ବୟସ୍କ ହେଲେ, ହେ ଦେବୀ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ସଦା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ରହେ, ସେଠାରେ ସୁଖ ମିଳେନାହିଁ। ବୟସ୍କ ଆସିଗଲାପରେ, ହେ କନ୍ୟା, ସେତୁ ତିଆରି କରିବା ପ୍ରୟାସ ହୁଏ; ଯୁବାବସ୍ଥା ଶେଷ ହେଲା ପରେ ଦେହର ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଆରାମରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ମଧୁ ମିଶିତ ମଦ୍ୟ ତୁମେ ପାନ କର; ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, କାମବାଣ ତୁମର ଦେହକୁ ଦହି ଦେଉଛି। ଏଠାକୁ ଏକ ଏକାକୀ, ଶୋଭାବାନ୍, ଗୁଣବାନ୍, ଧନୀ ପୁରୁଷ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ପୁରୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ସଦା ତୁମପାଇଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ, ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ଆସକ୍ତ। ତେବେ ସୁକଳା କହିଲେ: ଜୀବର କେବଳ ଶିଶୁବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଜୀବନରେ ଯୁବାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସେ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ଦାତା, ଅମୃତ, ଅଜର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ନିର୍ବାସ୍ତବ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜଗତରେ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ୱରୂପରେ ବିରାଜିତ; ଘରର ଗଠନ ଯେପରି, ଦେହର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ସେପରି। ଯେପରି ଘର ଦୂର୍ବଳ ଦୂର୍ବଳ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଅନେକ କାଠ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲକଡ଼ି ଯୋଗାଯୋଗରେ ତିଆରି ହୁଏ, ଏବଂ ମାଟି-ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି ଦିଆଯାଏ; କାଠ ଉପରେ ପ୍ଲାସ୍ଟର ଲଗାଇ ଶୋଭା ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରଥମେ ଆକୃତି ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ; ଦିନେ ଦିନେ ପ୍ଲାସ୍ଟର ଦେଇ ଏହା ପୋଷିତ ହୁଏ। ସଦା ବାତାସରେ ହଲି, ଘର ମଳିନ ହୁଏ; ମଧ୍ୟମ ଅବଧିରେ ଘରର ବୟସ୍କ ଅବସ୍ଥା ଆସେ। ଶୋଭା କ୍ଷୟ ପାଏ, ଘରମାଳିକ ଚାହିଁଲେ ପ୍ଲାସ୍ଟର ଲଗାନ୍ତି; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଘରକୁ ଶୋଭାମୟ କରନ୍ତି। ଘରର ଯୁବାବସ୍ଥା ଏପରି ଥାଏ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲଗି ଲକଡ଼ି ଅଂଶରେ କ୍ଷୟ ଆସେ। ନିମ୍ନ ଅଂଶ ଢିଲା ହୁଏ, ହଲିବା ଆରମ୍ଭ କରେ; ପ୍ଲାସ୍ଟର ଭାର ବହିପାରେ ନାହିଁ, ଦୃଢ଼ ରହିପାରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଘରର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ହେଉଛି; ଘର ଭାଙ୍ଗି ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଘରମାଳିକ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ସେ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଶିଶୁବସ୍ଥା, ଯୁବାବସ୍ଥା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଲୋକମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆସେ। ଶିଶୁବସ୍ଥାରେ, ଶିଶୁର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ, ଜ୍ଞାନ ନଥାଏ; ଦେହକୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରେ। ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭାବସ୍ତୁ, ତାମ୍ବୁଳ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ହୁଏ। ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର ଭାଗକୁ ସମସ୍ତ ରସ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ କରେ; ଏହି ପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରେ। ମାଂସ ଓ ନୂତନ ଉତ୍ତମ ରସ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ, ହେ ରାଜନ୍, ଫୁଲିଯାଏ ଏବଂ ପୋଷିତ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ରସ ଦ୍ୱାରା ଆକୃତି ନେଇଥାଏ: ଦାନ୍ତ, ଓଠ, ସ୍ତନ, ବାହୁ, କଟି, ପିଠ, ଉରୁ—ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ଏକାକାର। ଏପରି ତାଳୁ ଓ ପାଦତଳ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ସମୟ ଗତିରେ ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟ ଆକୃତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ରସ ଓ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାମୟ ହୁଏ; ଏହି ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହେ, ହେ ଦୂତ, ଏହି ରସରେ ବନ୍ଧିତ। ଏହି ମର୍ତ୍ୟକୁ ଲୋକେ ଶୋଭାମୟ କହନ୍ତି—କିପରି ସେ ପ୍ରିୟ ହୁଏ? ଏହି ଦେହ, ହେ ଦୂତ, କେବଳ ମଳ ଓ ପେଶାବର ପାତ୍ର। ଏହି ଦେହ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସଦା ଝରିଥିବା, ନିଷ୍ଠୁର; ଏଠାରେ କ’ଣ ଶୋଭା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଏହା ଜଳବୁଦ୍ବୁଲି ପରି। ଏହି ଦେହ ପ୍ଚାସ ବର୍ଷ ଦୃଢ଼ ରହେ, ତାପରେ ପ୍ରତିଦିନ କ୍ଷୟ ଆସେ। ଦାନ୍ତ ଢିଲା ହୁଏ, ମୁଁହ ଲାର ଝରେ; ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, କାନ ଶୁଣିପାରେ ନାହିଁ। ହାତ ପା ଚଳାଇପାରେ ନାହିଁ, ଦେହ ଅସମର୍ଥ, ବୟସ୍କର ଦାହରେ ପୀଡିତ। ସେହି ରସ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ, ବୟସ୍କ ତାପରେ ଦଗ୍ଧ; ଦେହ ଅସମର୍ଥ, ଶୋଭା କିପରି ଆଶା କରିବି? ଏକ ପୁରୁଣା ଘର ଅବଶ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ଦେହ ବୟସ୍କରେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷୟ ପାଏ। ମୋର ଶୋଭା ପ୍ରତିଦିନ କ୍ଷୟ ପାଇଛି, ରଙ୍ଗ ହ୍ରାସ ପାଇଥିବା ପରି; ଆଉ କିଏ ମୋତେ ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛି, କିଏ ମୋର ଶୋଭା ଆଶା କରେ? ପୁରୁଣା ଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଆସିଛ; କିଏ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ? ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ତୁମେ କ’ଣ ଦେଖିଛ? ଏଠାରେ, ହେ ଦୂତ, ମୋର ଅଙ୍ଗ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ—ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି, ସେପରି ତା, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ—କିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଶୋଭା ରହିଛି? ପୃଥିବୀରେ କେହି ସତ୍ୟରେ ଶୋଭାମୟ ନାହିଁ। ଉଚ୍ଚ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼, ହେ ଶୋଭାବତୀ, ସମୟରେ ସବୁ ଭସିଯାଆନ୍ତି; କାଳରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ନଶ୍ୱର—ଏହି ନିୟମ ଅଟଳ। ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା ନିରାକାର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭାମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ପବିତ୍ର; ସେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିତ। ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଏକା ରହେ, ମାଟିର ଘଡ଼ାରେ ଜଳ ରହିଥିବା ପରି; ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଯିଲେ, ଜଳ ଏକାକାର ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହଁ। ଦେହ ନଶ୍ୱର ହେଲେ, ଏହି ଆତ୍ମା ଏକ ଆକୃତିରେ ରହିଯାଏ; ମୁଁ ସଦା ଏକ ଆକୃତିକୁ ଏହି ଜଗତରେ ବିରାଜିତ ଦେଖିଛି।