ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା । ତିନି କହିଲେ, “ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଉପାଦେଶ ଅନୁସାରେ ମୁଁ କ୍ଷମା କରିବି । ମନୁଙ୍କ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ, ମହାରାଜ । ତାଙ୍କ ନାମ ହେବ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ—ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନୁସରଣକାରୀ । ତାଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ, ଏହି ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭିବେ । ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶରୀର ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବନ୍ଦର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଛି ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ମୋ ଏବଂ ମୋର ପତି ବିଷୟରେ କଥା କହିବି । ଶୁଣ, କିନ୍ତୁ ଏକ ସମୟରେ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଏକ ଭୟାନକ ପାପ କରିଥିଲି ।” ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସୁଦେବା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ସେ ଉଠି ଏହି ଶୂକରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ପଶୁ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, କିନ୍ତୁ କିପରି ସଂସ୍କୃତ କଥା କହୁଛ ?” ସୁଦେବା ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିପରି ଏତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଲଭିଛ ? ତୁମେ କିପରି ତୁମ ପତି ଏବଂ ନିଜ ପାପ ପୁଣ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣୁଛ ?” ଶୂକରୀ କହିଲେ, “ପଶୁ ସ୍ଵଭାବର ମୋ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା, ମୋତେ ତମା ଏବଂ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ ଚିହ୍ନ ହୋଇ ପଡିଗଲି ।” “ମୁଁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ପବିତ୍ର ହାତରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଦେଇ ମନ୍ଦ ଶୀତଳ ଜଳରେ ଅନୁଳିପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏହାର ଫଳରେ ମୋ ଭ୍ରମ ଦୂର ହୋଇଗଲା ।” “ଯେପରି ଅନ୍ଧାର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଏହିପରି ତୁମ ଅନୁଳେପନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପାପ ମିଟିଗଲା ।” “ତୁମ ଦୟାରେ, ମୁଁ ପ୍ରାକ୍ତନ ଜ୍ଞାନ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ଏବଂ ଏହା ଜାଣିଛି ମୁଁ ଶୁଭ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି ।” “ଶୁଣ, ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମର କାହାଣୀ କହିବି—ମୁଁ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି, ଶୁଭା ନାରୀ, ଦୁଷ୍ଟତାରେ ।” “କଳିଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ମହା ଭୂମିରେ, ଶ୍ରୀପୁର ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣରେ ସେବିତ ।” “ସେଠି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଦତ୍ତ ନାମରେ ବସୁଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଆଚାର ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିରନ୍ତର ଲଗନ୍ତ ।” “ସେ ବେଦ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ବିଦ୍ୱାନ, ପବିତ୍ର, ଧର୍ମିକ, ଧନୀ, ଅନେକ ଧାନ ଥିଲା, ପୁଅ ଓ ନାତିରେ ଶୋଭିତ ।” “ମୁଁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲି, ଶୁଭା ନାରୀ, ଭାଇ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ମଧ୍ୟରେ ଭୂଷଣ ଓ ସଜା ଲଗାଇ ସଜିଥିଲି ।” “ମୋର ପିତା, ବଡ ଜ୍ଞାନୀ, ସୁଦେବ ନାମରେ ଥିଲେ; ମୁଁ ସେଠି ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟ ଥିଲି, ସେ ବଡ ଅନୁଭବୀ ଲୋକ ।” “ମୁଁ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି—ପୃଥିବୀରେ ମୋ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ନଥିଲେ; ମୋ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୁବତାର ଗର୍ବରେ ମୁଁ ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲି, ଶୁଭା ହସି ।” “ମୁଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ଥିଲି, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ମୋତେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ମାନେ—” “ସମସ୍ତେ, ଶୁଭା ମୁଖୀ, ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ; ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପିତା ମୋତେ ଦେଲେ ନାହିଁ ।” “ସ୍ନେହରେ, ଅତି ଶୁଭା, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ, ମୋ ମହାତ୍ମା ପିତା ମୋତେ ଦେଲେ ନାହିଁ ।” “ମୁଁ ଯୁବତୀ ହେଲି ଓ ବୟସ ଆସିଲା, ମୋର ଦେହରେ ଭାବ ଆସିଲା; ମୋ ଦେହ ଦେଖି ମୋ ମା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।” “ଏପରି ଦେଖି ମା କହିଲେ, ‘ଆମର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରାଯାଉନାହିଁ କି ? ତୁମେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ ଆତ୍ମା, ନିକଟ କୁ ଦିଅ ।’” “‘ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ, କନ୍ୟା ବୟସ୍କ ହୋଇଛି, ଦିଅ ।’ ବସୁଦତ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପିତାକୁ କହିଲେ ।” “‘ଅତି ଶୁଭା ନାରୀ, ମା, ମୋ ନିଜ କଥା ଶୁଣ: ମୁଁ ଆମର ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ।’” “‘ଶୁଣ, ଶୁଭା, କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହସ୍ଥ ମୋ ଜାମାତା ହେବେ । ତାଙ୍କୁ ମୁଁ କନ୍ୟା ଦେଉଛି—ବିବାହରେ କେଉଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନାହିଁ ।’” “‘ସୁଦେବା, ସେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।’ ଏପରି ମୋ ପାଇଁ ବସୁଦତ୍ତ କହିଲେ ।” “କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଭ ଆଚରଣ, ଧର୍ମ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଶୋଭିତ ।” “ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରେ ଆସିଥିଲେ, ପିତା ଓ ମା ନଥିଲେ ।” “ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖି, ଜ୍ଞାନୀ—ମୋ ପିତା—ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ‘ତୁମେ କିଏ, କଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଛ ?’” “‘ତୁମ ନାମ, ବଂଶ, ପରମ୍ପରା କହ; ଏବେ କହ ।’ ବସୁଦତ୍ତଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସିବଶର୍ମନ କହିଲେ:” “‘ମୁଁ କୌଶିକ ବଂଶର, ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋର ନାମ ସିବଶର୍ମନ, ମୋର ପିତା ଓ ମା ନାହିଁ ।’” “‘ମୋର ଅନ୍ୟ ଚାରି ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଏଭଳି ମୁଁ ମୋର ପରିବାର ଓ ପରମ୍ପରା ଦେଖାଇଛି ।’” “ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା ସିବଶର୍ମନ ମୋ ପିତାକୁ କହିଲେ । ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର, ଭଗଦୈବ ଆସିଲା—” “ସେ ସମୟରେ, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଲେ । ମୁଁ ଏକା ମୋର ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ସେ ମହାତ୍ମା ସହ ବସିଲି ।” “ମୁଁ ସେ ସମୟରେ ମୋ ପତିକୁ ସେବା କରିନଥିଲି, ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପିତା ଓ ମାର ଧନର ଗର୍ବରେ ଭ୍ରମିତ ।” “ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାଲିଶ କରିନଥିଲି, ଶୁଭା, ନା ସ୍ନେହରେ, ନା ପ୍ରେମର କଥାରେ ।” “ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ, ସେତେବେଳେ ସେକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲି । ଅସତ୍ ନାରୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ପାଇଥିଲି, ଶୁଭା ।” “ମୁଁ କେବେ ମୋ ମା, ପିତା, ପତି, ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲି ।