ଏହି ଉତ୍କଳନାରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦୁଃସ୍ଥ ପଥରେ ତିନିଜଣ ଆଗକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମାଁ ଏବଂ ପୁଅ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଏହି ପଥକୁ ଅଟକାଇ ଦଉଁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିକାରିମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଟାର, ଧନୁ, ବାଣ, ତଳୱାର, ଚକ୍ର ଏବଂ ଗଦା ନେଇ ଆସିଲେ। ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଁକୁ ପଛରେ ରଖି, ଶିକାରିମାନଙ୍କ ସହ ବନ୍ଦନା କରିଲା; କିଏ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କିଏ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆଘାତ ପାଇ ଛାତିରେ ପଡିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଖୁରର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଘାତରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ; ଏହି ବନ୍ଦନା ମହାତ୍ମା ରାଜା ଦେଖିଲେ। ରାଜପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଗୋତ୍ରର ଏହି ବୀର ଜଣା ଯାଣି, ବାଣ ହାତରେ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଉଁଥିଲେ। ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ବାଣ ଦେଇ, ଏହି ମହାତ୍ମାକୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ସେ ଆକସ୍ମିକ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ; ମାଁ, ଗଭୀର ମାତୃ ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ଳବିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଖକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆଘାତ ଦେଇ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ଶିକାରି ଲୁଟିଗଲେ, ରାଜା। ଏହି ସମୟରେ ମାଁ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ମହାସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦୂରେ ଦଉଁଥିଲେ, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମାୟାବୀ ଭଳି। ତାପରେ ରାଣୀ ତାଙ୍କ ପତିକୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଳି ଥିଲେ: "ରାଜା, ଏହି ମହିଳା ତୁମ ମହାସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ଏହି ମହିଳାକୁ ଅବହେଳା କରୁଛ? କାହିଁକି?" ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏହି ମହିଳାକୁ ମାରିବିନି।" "ଦେବତାମାନେ ମହିଳା ହତ୍ୟାକୁ ମହାପାପ ମାନିଛନ୍ତି; ଏହିପରି ମୁଁ ମହିଳାକୁ ମାରିବିନି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ମାରିବାକୁ ପଠାଇବିନି।" "ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ପାପକୁ ଭୟ କରୁଛି।" ଏହିପରି କହି, ରାଜା ଚୁପ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜ୍ଞାର୍ଜ୍ଞର ନାମକ ଏକ ଶିକାରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ମାଁ ଦୁଷ୍ଟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦେଇ ମାଁକୁ ଆଘାତ କରିଲେ; ବାଣ ଗାଁଠି ଲାଗି ରହିଗଲା, ମାଁ ରକ୍ତରେ ବିଗ୍ନିଗଲେ। ମାଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୀବ୍ର ଆକ୍ରୋଶ ଓ ବୀରତାରେ ଆବେଶିତ, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଜ୍ଞାର୍ଜ୍ଞରକୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ଜ୍ଞାର୍ଜ୍ଞର ବଡ଼ ତଳୱାର ଦେଇ ମାଁକୁ ଆଘାତ କରି, ମାଁ ଭୂମିରେ ଚିରେ ଛାଡି ଛାତି ଫାଟି ପଡିଗଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ୱାସ ଫୁଲି, ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଶୂନ୍ୟତାରେ ଅଭିଭୂତ, ମାଁ ଜୀବନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡି ରହିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ, ଭୂମିଖଣ୍ଡର ଭୂମିକାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ବେନା ଉପାଖ୍ୟାନର "ସୁକଳା କଥା" ଅଧ୍ୟାୟ ୪୫ର ଶେଷ ହେଲା। ଅଧ୍ୟାୟ ୪୬ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୁକଳା କହିଲେ: ଏହି ମାଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତି ମମତା ରଖିଥିଲେ, ଭୂମିରେ ଚିରି ଶ୍ୱାସ ଫୁଲୁଥିବା ଦେଖି, ସୁଦେବା ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସୁଦେବା ଢିଠା ଜଳ ଦେଇ ମାଁର ମୁହଁକୁ ଛିଟିଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଶରୀରକୁ ଶିତଳ ଜଳରେ ନିର୍ମଳ କଲେ। ଶିତଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଇ ମାଁକୁ ଛିଟିଲାପରେ, ମାଁ ଏକ ମାନବୀୟ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ପ୍ରୀତିଦାୟକ ଲାଗିଲା। "ତୁମେ ମୋତେ ଅନ୍ନତ କରିଛ, ତୁମ ଦୟା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୋର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ମହିଳା।" ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି: ତୁମେ କ୍ଷତିହୀନ ଭାଷା କହିଛ। ଜନ୍ମରେ ପଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଭାଷା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ସୁଦେବା ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କ ପତିକୁ କହିଲେ: "ରାଜା, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଦେଖ, ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମାନବ ଭଳି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାଷା କହୁଛନ୍ତି।" ଏହି ଶୁଣି, ରାଜା, ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମୁଁ କେବେ ଦେଖି ନଥିଲି, ଶୁଣି ନଥିଲି। ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୁଦେବାକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଏହି ଶୁଭ୍ରାତ୍ମା ନିକଟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କର।" ରାଜାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁଦେବା ମାଁକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ମହିଳା? ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଛି।" "ପଶୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମାନବ ଭାଷା କହୁଛ, ଜ୍ଞାନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ତୁମ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହ।" "ଏବଂ ତୁମ ମାଷ୍ଟର, ଏହି ବୀର ସେବକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା—ତାଙ୍କର ଧର୍ମ କ’ଣ, ଏହି ଶୂର ଯିଏ ବୀରତାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଛନ୍ତି?" "ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ମାଷ୍ଟର ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହ; ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଛି।" ଏହିପରି କହି, ରାଣୀ ଚୁପ ହେଲେ। ଏହିପରି ମାଁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମା ବିଷୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି—ଆମ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଚରଣ।" "ଏହି ଜଣା ଏକ ମହା ଋଷି, ଗାନରେ ଦକ୍ଷ ଗନ୍ଧର୍ବ, ରଙ୍ଗବିଦ୍ୟାଧର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ରଖିଥିବା।" "ମେରୁ ପର୍ବତରେ, ଯାହାର ରୂପ ଏବଂ ଜଳପାତ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମତ୍ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।" "ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ, ଚିତ୍ତରେ କୌଟିଳ୍ୟ ନାହିଁ, ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ଏଠାରେ, ତାଙ୍କ ଇଛାରେ, ଏହି ବିଦ୍ୟାଧର ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁ।" "ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ଗାନ କରୁଥିଲେ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ରାଗ ଓ ତାଳ ସହିତ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ, ସୁନ୍ଦର ହାସ୍ୟ ଯୁକ୍ତ।" "ତାଙ୍କ ଗାନ ଶୁଣି, ଋଷିର ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ସେ ଗାନରେ ଦକ୍ଷ ବିଦ୍ୟାଧରକୁ ଏହିପରି କହିଲେ:" "ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଗାନ କରୁଛ, ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ରଖିଥିବା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭ୍ରମିତ କରୁଛ—ଏହି ମଧୁରତା, ଗୁଣ ଓ ତାଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଏପରି।" ଏହିପରି ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଶାନ୍ତି, ଦୟା, ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁଭୂତି ଦେଇ ଚାଲିଥିଲା।