ଏକ ଦିନ କଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ଏକ ଦେମନ୍ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ: “ମାତୃ, ସଦା ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ; ତୁମ ଶରୀରରେ କେବେ ଲୋଭ ଆସିବା ଦିଅନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦୁଃଖ ସଦା ଦୂର କରିବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।” ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଳା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଉତ୍ତମ ନାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ମହିମା କରିବା ସହ ଦେମନ୍ ଶ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଇଗଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବୀମାନେ ଆସି, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା କଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ କଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ମୂଖରେ ସ୍ନେହ ଭରା ଶବ୍ଦ କହିଲେ: “ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମହିଳା, ତୁମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଦେମନ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଅମାନବିକ ଦୁଃଖରୁ ନିଜେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।” ସେମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ: “ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦେମନ୍ ଭୟରେ କେହି ଏଉଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସୁନଥିଲେ; ଏବେ ଆମେ ଏଠାରେ ଭୟ ଛଡ଼ା ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚିପାରିବା।” ରାଜା, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କଞ୍ଚନମାଳିନୀ ନିଜର ଦାୟା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଫଳତାର ଅନୁଭୂତି କଲେ। ଦେମନ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ଭରି ହରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇଗଲେ। ଏହି କଥା ଯେଉଁ କୌଣସି ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିବେ, ସେ କେବେ ଦେମନ୍ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶାନ୍ତିରେ ଆସିବେନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମନ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ହେଇଯିବ। ଏହା ପରେ, ପାର୍ବତୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ଦ୍ବୀପରେ କେଉଁ କେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି? ମୋତେ କହ, ମହାଦେବ। ଏହି ଦ୍ବୀପ ଦ୍ବୀପମାନଙ୍କର ରାଜା, ସଦା ପୃଥିବୀରେ ବସିଛି। ମୋ ଉପରେ କୃପା କରି, ଏଗୁଡିକର ସଂଖ୍ୟା କହ।” ମହାଦେବ କହିଲେ: “ସେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ; ପୃଥିବୀରେ ଏଉଁ ସବୁଠାରେ, ସପ୍ତ ଲୋକରେ ଯାହା ଚଳିତ ବା ଅଚଳ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା, ମୋତେ କିଛି ଦେଖିବା ବା ଶୁଣିବା ମିଳିନାହିଁ; ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ, କେଶବ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଜଣେ, ଏଠାରେ ତୀର୍ଥର ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଦେବୀ। ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ପୁଷ୍କର, ସବୁଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭ ତୀର୍ଥ; ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବାରାଣସୀ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ। ତୃତୀୟ ନୈମିଷ, ଋଷିମାନେ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ତୀର୍ଥ; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରୟାଗ, ସବୁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ। ପଞ୍ଚମ କାର୍ମୁକ, ଗନ୍ଧମାଦନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏକାଦଶ କାନ୍ୟାକୁଭ୍ଜ, ଯେଉଁଠାରେ ବାମନ ବସିଛନ୍ତି। ସପ୍ତମ ବିଶ୍ୱକାୟ, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଉପରେ; ଅଷ୍ଟମ ଗୌତମ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ। ନବମ ମଦୋତ୍କଟ, ଦଶମ ରଥଚୈତ୍ରକ; ଏକାଦଶ କାନ୍ୟାକୁଭ୍ଜ, ବାମନଙ୍କ ନିବାସ। ଦ୍ୱାଦଶ ମଲୟ, ପରେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକ; ତାଉପରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା କେଦାର। ବାହ୍ୟ ହିମାଳୟ ପୃଷ୍ଠରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଗୋପକ; ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର ହିମାଳୟରେ, ବିଲ୍ବକ ବିଲ୍ବପତ୍ରିକା ସହ। ଶ୍ରୀଶୈଳ, ମାଧବର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଭଦ୍ର ଭଦ୍ରେଶ୍ୱରରେ; ବାରାହରେ ବିଜୟ, ବୈଷ୍ଣବ ପାହାଡ଼ରେ ବୈଷ୍ଣବ। ରୌଦ୍ର ରୁଦ୍ରକୋଟିରେ, ପୈତ୍ର୍ୟ କାଳିଜର ପାହାଡ଼ରେ; କମ୍ପିଳାରେ କପିଳ ତୀର୍ଥ, ମୁକୁଟରେ କର୍କୋଟକ। ଶାଳଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ତୀର୍ଥ, ଗଲ୍ଲିକାରେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ; ନର୍ମଦାରେ ଶିବ, ମାୟାରେ ବିଶ୍ୱରୂପକ। ଉତ୍ପଳାକ୍ଷ ଓ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ରୈବତ ପାହାଡ଼ରେ ଉଦ୍ଭବ; ଗଙ୍ଗାରେ ପିତୃତୀର୍ଥ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଦରୁ ଉଦ୍ଭବ ତୀର୍ଥ। ବିପାଶାରେ ବିପାପା; ପାଟାଳରେ ପୁଣ୍ଡ୍ରବର୍ଦ୍ଧନ; ସୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ନାରାୟଣ, ତ୍ରିକୂଟରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର। ବିପୁଳାରେ ବିପୁଳ, ମଲୟାଚଳରେ କଳ୍ୟାଣ; କୋଟିତୀର୍ଥରେ କୌରବ, ଗନ୍ଧମାଦନରେ ସୁଗନ୍ଧ। କୁବ୍ଜାମ୍ରକରେ ତ୍ରିସଂଧ୍ୟା; ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୈଳ; ବଦରୀରେ ସାରସ୍ବତ। କାଳିଦ୍ୟାରେ କାଳରୂପ; ସହ୍ୟରେ ସାୟକ; ଚନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ରମଣ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯମୁନାରେ ମୃଗାଖ୍ୟ; କରବୀରରେ କୁରୁ ଜନ୍ମିଥିବା; ବିନାୟକ ପାହାଡ଼ରେ ଉମା ତୀର୍ଥ। ଭାସ୍କର ଭୂମିରେ ଆରୋଗ୍ୟ; ମହାକାଳରେ ମହେଶ୍ୱର; ବିନ୍ଧ୍ୟ ଢାଳରେ ଅଭୟଦା ଓ ଅମୃତ ତୀର୍ଥ। ମଣ୍ଡପରେ ବିଶ୍ୱରୂପ; ଈଶ୍ୱର ନଗରରେ ସ୍ୱାହାଖ୍ୟ; ପ୍ରଚଣ୍ଡାରେ ବୈଗଲେୟ; ମରକଣ୍ଟକରେ ଚଣ୍ଡିକା। କିଛି ତୀର୍ଥ ସୋମେଶ୍ୱର, ପ୍ରଭାସରେ ପୁଷ୍କର; ସରସ୍ବତୀ ତୀର୍ଥ ଦେବମାତ୍ର, ପାରାବତ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମହାଳୟ ମହାପଦ୍ମରେ; ପିଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର ପୟୋଷ୍ଣୀରେ; ସିଂହିକାରେ ସୌରଭେର ତୀର୍ଥ। କୃତ୍ତିକା ତୀର୍ଥରେ କାର୍ତ୍ତିକ; ଶଙ୍କର ପାହାଡ଼ରେ ଶଙ୍କର; ତାଉପରେ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପଳାଖ୍ୟ, ସିନ୍ଧୁ ସଂଗମରେ ସୁଭଦ୍ରା। ଗାଣପତ୍ୟ ଏହିପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ପାହାଡ଼; ଜାଲନ୍ଧରରେ ବିଷ୍ଣୁମୁଖ ତୀର୍ଥ। ତାରାରେ ତାରକ; ବିଷ୍ଣୁ ପାହାଡ଼ରେ; ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ପୌଣ୍ଡ୍ର ଓ ପୌଷ୍କ କଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳରେ। ହିମାଳୟରେ ପୃଥିବୀ ସ୍ନୋ, ତୁଷ୍ଟିକା ଓ ପୌଷ୍ଟିକା; ମୟାପୁରରେ କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥ। ଏହିପରେ ଶଂକୋଦ୍ଧାର, ଦେବ ଶଂକଧାରକ; ପିଣ୍ଡରେ ପିଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ, ସିଦ୍ଧରେ ବୈଖାନସ। ଅଛୋଦାରେ ବିଷ୍ଣୁକାମ, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଉତ୍ତର ତଟରେ ଔଷଧ ଜଳ, କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶୋଦକ। ହେମକୁଟରେ ମନ୍ମଥ, କୁମୁଦରେ ସତ୍ୟବାଦ; ଅବଶ୍ୱକାକୁ ତୀର୍ଥ ଭାବେ କହାଯାଏ, ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ମାତୃକା ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି। ଚିତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମମୟ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଶୁଣ, ଶୋଭାବନ୍ତୀ, ଏହି ସବୁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ। ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହିପରି ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିବ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ସୁନା ଚୋର, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଗାଉଁ ହତ୍ୟାକାରୀ ଯେଉଁ କୌଣସି ଅପରାଧୀ... (ଏଉଁ ତୀର୍ଥର ଉପକାର କଥା ଅପ୍ରତିମ)।