ଏକ ଦିନ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଚମକିଲେ । ସେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବତୀ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଧନ କରି କହିଲେ, “ଓ ଧନ୍ୟା, ମହାପ୍ରଭୁ କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଛନ୍ତି । ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଏବେ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବାକି ରହିନାହିଁ ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ଏବେ ଦୟା କରି, ମୋ ପାଇଁ କୃପା କର; ଓ ଦେବୀ, ନିୟମର ଶୁଭ ମାର୍ଗଗୁଡିକ ମୋତେ ଶିଖାଇ ଦିଅ । ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିପରି କରିବି, ଯେଉଁପରି ମୁଁ କେବେ ପାପ କରିବିନାହିଁ—ଏହା ମୋତେ ଶିଖାଇ ଦିଅ । ତୁମର ଅନୁମତି ଓ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପରେ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯିବି ।” ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ, “ଏପରି ପ୍ରିୟ ଓ ଧର୍ମମୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ । ସେ ଧର୍ମ ଉପରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।” ସେ କହିଲେ, “ସଦା ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କର, ଜୀବମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଛାଡିଦିଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ସେବା କର, ଅଭିଲାଷ ନାମକ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କର; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ବିଷୟରେ କଥା କହିବା ଛାଡିଦିଅ, ସତ୍ୟ କଥା କହ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ଏବଂ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ ।” “ଏହି ହାଡ଼, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ତିଆରି ଶରୀରରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡିଦିଅ; ଜନାନୀ, ଶିଶୁ, ଆଦି ଉପରେ ମୋର ମନ୍ତ୍ରଣା ଛାଡିଦିଅ; ଏହି ଜଗତକୁ ସଦା ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଦେଖ, ବିରାଗର ସ୍ୱାଦରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଯୋଗରେ ଅଟୁଟ ରୁହ ।” “ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଧର୍ମର ମାର୍ଗ କହିଛି; ଏହି ଉପରେ ମନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କର, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଅନୁସୂଚିତ ହୁଅ; ରାକ୍ଷସ ଶରୀରକୁ ବିଦାୟ କରି, ଦିବ୍ୟ ଚାୟାର ରୂପ ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ।” ତାଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ରୁହ, ସଦା ମଙ୍ଗଳ ହେଉ ।” “ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କୈଳାସରେ ଚିରକାଳ ବସ; ଉମାଙ୍କ ସହ ତୁମର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ରୁହୁ, ଓ ଉତ୍ତମ ଚାୟାର ମହିଳା ।” “ମା, ସଦା ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ; ତୁମର ଶରୀରରେ ଲୋଭ ଦୂର ରହୁ, ଏବଂ ଦୁଃଖିମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ସଦା ଦୂର କର ।” ଏପରି କହି, ସେ ଶୁଭ ଶ୍ରୀମୟା ନାରୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ । ରାକ୍ଷସ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ, ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ । ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆସି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ । ସେମାନେ ଜଡ଼ି ଧରି କହିଲେ, “ଓ ଧନ୍ୟେ, ତୁମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ରାକ୍ଷସକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ ।” “ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଭୟରୁ, କେହି ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିନଥିଲେ; ଏବେ ଆମେ ଏଠି ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଚାଲିପାରିବା ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ନିଜ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ । ରାକ୍ଷସକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ହରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ । ଏହି ଉତ୍ତମ ମହିଳାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଏବଂ ଆଲୋଚନା ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିବେ, ସେ କେବେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହେବେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମନ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ହେବ । ଏହି ଉତ୍ତମ କାହାଣୀ ପରେ, ପାର୍ବତୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଦ୍ବୀପରେ କେଉଁ କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି? ଏହି ଦ୍ବୀପ ଦ୍ବୀପମାନଙ୍କର ରାଜା, ସଦା ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଦୟା କରି, ମହାଶୟ, ଏହାର ସଂଖ୍ୟା କହ ।” ମହାଦେବ କହିଲେ, “ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ; ଏହି ଭୂମିରେ ଏବଂ ସପ୍ତ ଲୋକରେ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଚଳିତ ବା ଅଚଳ ।” “ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଛଡି, ଓ ଦେବୀ, ମୁଁ କିଛି ଦେଖିନାହିଁ, କିଛି ଶୁଣିନାହିଁ; ଏହି ଲୋକରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ, କେଶବ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ତୀର୍ଥର ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି ।” “ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ କହିବି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ପୁଷ୍କର, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବାରାଣସୀ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ ।” “ତୃତୀୟ ନୈମିଷ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରୟାଗ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।” “ପଞ୍ଚମ କାର୍ମୁକ, ଗନ୍ଧମାଦନରେ ଉଦ୍ଭବ; ଏଗାର ହେଉଛି କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜ, ଯେଉଁଠି ବାମନ ବସନ୍ତି ।” “ସପ୍ତମ ବିଶ୍ୱକାୟ, ଏକ ଶୁଭ ପାହାଡ଼ ତଳେ; ଅଷ୍ଟମ ଗୌତମ, ମନ୍ଦରରେ ପ୍ରାଚୀନ ।” “ନବମ ମଦୋତ୍କଟ, ଦଶମ ରଥଚୈତ୍ରକ; ଏଗାର କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜ, ବାମନଙ୍କ ନିବାସ ।” “ବାର କ୍ଷୀର ମଲୟ, ପରେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକ; ତାପରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣ, କେଦାର, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ।” “ହିମାଳୟର ପଛ ଭାଗରେ ବାହ୍ୟ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗୋପକ; ହିମାଳୟରେ ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର, ବିଲ୍ବକ, ବିଲ୍ବପତ୍ରିକା ।” “ଶ୍ରୀଶୈଳ, ମାଧବର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଭଦ୍ରେଶ୍ୱରରେ ଭଦ୍ର; ବାରାହରେ ବିଜୟ, ବୈଷ୍ଣବ ପର୍ବତରେ ବୈଷ୍ଣବ ।” “ରୁଦ୍ରକୋଟିରେ ରୌଦ୍ର, କାଲିଜର ପାହାଡ଼ରେ ପୈତ୍ର୍ୟ; କମ୍ପିଳାରେ କପିଳ, ମୁକୁଟରେ କର୍କୋଟକ ।” “ଶାଳଗ୍ରାମରେ ଜନିତ ତୀର୍ଥ, ଗଲ୍ଲିକାରେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ; ନର୍ମଦାରେ ଶିବ, ମାୟାରେ ବିଶ୍ୱରୂପକ ।” “ରୈବତ ପାହାଡ଼ରେ ଉତ୍ପଲାକ୍ଷ ଓ ସହସ୍ରାକ୍ଷ; ଗଙ୍ଗାରେ ପିତୃତୀର୍ଥ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଜନିତ ତୀର୍ଥ ।” “ବିପାଶାରେ ବିପାପା; ପାଟଳରେ ପୁଣ୍ଡ୍ରବର୍ଧନ; ସୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ନାରାୟଣ, ତ୍ରିକୂଟରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ।” “ବିପୁଳାରେ ବିପୁଳ; ମଲୟାଚଳରେ କଳ୍ୟାଣ; କୋଟିତୀର୍ଥରେ କୌରବ; ଗନ୍ଧମାଦନରେ ସୁଗନ୍ଧ ।” “କୁବ୍ଜାମ୍ରକରେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା; ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ; ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୈଳ; ବଦରୀରେ ସାରସ୍ବତ ।” “କାଳିଦ୍ୟାରେ କାଳରୂପ; ସହ୍ୟରେ ସାୟକ; ଚନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ରମଣ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।” “ୟମୁନାରେ ମୃଗାଖ୍ୟ; କରବୀରରେ କୁରୁ ଜନିତ; ବିନାୟକ ପାହାଡ଼ରେ ଉମା ତୀର୍ଥ ।” “ଭାସ୍କର ଭୂମିରେ ଆରୋଗ୍ୟ; ମହାକାଳରେ ମହେଶ୍ୱର; ବିନ୍ଧ୍ୟ ଉତ୍ତରରେ ଅଭୟଦା, ଅମୃତ ତୀର୍ଥ ।