ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ, ଦୁଧର ସାଗର ଏହାର ଜଳ ହଂସକୁ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବକକୁ ଦେଇନାହିଁ। ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ସୁନି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାପରେ, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ନ୍ୟାୟ ଦାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ କରି ଗୀତ ଗାଇଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି—ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ।” ତିନି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ରାକ୍ଷସର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ବର୍ଷେ ପ୍ରତି ବର୍ଷେ ମାଘ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିୟମାନୁସାରେ କରିଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଧଳା ଓ କଳା ଦୁଇଟିରେ, ଏହି ଉପବାସ କରିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଗଣନା କହିବି, ଓ ରାକ୍ଷସ। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଧର୍ମ ଗୁପ୍ତରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ଉଚିତ; ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବର୍ଷା ଜଳ ସାଗରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ମେଘ କଣ ଫଳ ପାଇଥାଏ? ମୁଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅନୁଭବ କରିଛି, ଓ ରାକ୍ଷସ। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, ମିତ୍ର, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରିଦିଏ; ତାପରେ, ବସ୍ତ୍ର ଚିପି ଜଳ ତାଙ୍କର ହାତର ପଦ୍ମରେ ରଖିଲେ। ସେ ଏହି ମାଘ ଉପବାସ ଜନିତ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଲେ; ରାଜା, ଏହି ମାଘ ଉପବାସର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଶୁଣ। ସେ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବା ପରେ, ରାକ୍ଷସର ଶରୀର ମୁକ୍ତ ହେଲା; ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିତ୍ର ପରି ତେଜସ୍ଵୀ। ଦେବମାର୍ଗରେ ଚାଲି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲିଗଲା, ସେ ଆକାଶରେ ଚମକିଲେ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ପ୍ରଭାମାନ କରିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଧରି, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ; ତାପରେ ନିର୍ମଳ ମନରେ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କ୍ରିୟାର ଫଳ ଦେବା ଲୋକେଶ୍ଵର ଏହି ସବୁ ଜାଣନ୍ତି; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା କରିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଆଉ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏବେ, ଦୟାରେ, ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କର; ଓ ଦେବୀ, ମୋତେ ନ୍ୟାୟର ଶୁଭ ଉପାୟ ଶିଖାଅ। ମୋତେ ଏପରି ଦାୟିତ୍ୱ କରିବା ଶିଖାଅ ଯେ, ମୁଁ କଦାଚିତ୍ ପାପ କରିବିନାହିଁ; ତୁମଠାରୁ ଏହି ଶିଖି ଓ ତୁମ ଅନୁମତି ସହିତ, ପରେ ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ, ଏହି ଭଲ ଓ ଧର୍ମମୟ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଧର୍ମର ଉପଦେଶ କଲେ, ଓ ରାଜା। “ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଜୀବମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଛାଡ଼, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସେବା କର, ଇଚ୍ଛା ନାମକ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ କଥା କୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼, ସତ୍ୟ କହ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ। ନିଜ ହାଡ଼, ମାଂସ, ରକ୍ତର ଶରୀର ପ୍ରତି ମୋହ ଛାଡ଼, ସ୍ତ୍ରୀ, ପିଲା, ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଭାବିବା ଛାଡ଼, ଏହି ଜଗତକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବି, ବିରାଗର ସ୍ୱାଦରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଯୋଗରେ ଅବିଚଳ ରୁହ। ସ୍ନେହରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଧର୍ମର ପଥ କହିଛି; ଏହାରେ ଚିତ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର, ଭଲ ଚାଳ ରଖ; ରାକ୍ଷସ ଶରୀର ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ଆକୃତି ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମମୟ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, “ତୁମେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରୁହ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ସଦା ହେଉ। ଶିବଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ କୈଳାସରେ ଚିରକାଳ ବସ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି; ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ପ୍ରେମ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରୁହ, ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାନ୍ତିଧାରି। ମା, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସଦା ଅବିଚଳ ରୁହ; ତୁମ ଶରୀରରେ ଲୋଭ ନ ରହୁ, ତୁମେ ସଦା ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କର। ଏପରି କହି, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ସାଧ୍ବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାକ୍ଷସ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ, ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ବର୍ଷା ଫୁଲ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହମୟ ଶବ୍ଦ କହିଲେ: “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ରାକ୍ଷସର ମୋକ୍ଷ କରି ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସର ଭୟରେ କେହି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇନଥିଲେ; ଏବେ ଆମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏଠାରେ ଘୁଡ଼ିପାରିବା।" ରାଜା, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ନିଜ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷସକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ସ୍ରେଷ୍ଠ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଆନନ୍ଦରେ ହରାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ, ଅନ୍ତରେ ଦୟାର ଶୁଭ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି କଥା ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବେ, ସେ କଦାଚିତ୍ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେବେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ହେବ। ଏହାପରେ, ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ କେଉଁ କେଉଁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି? କହ, ଓ ଧର୍ମବାନ। ଏହା ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ରାଜା, ସଦା ପୃଥିବୀରେ ଅଛି। ମୋତେ ଦୟାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କହ।” ମହାଦେବ କହିଲେ: “ସେ ସବୁ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ; ସାତ ଲୋକରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା, ଓ ଦେବୀ, ମୁଁ କିଛି ଦେଖିନାହିଁ, କିମ୍ବା ଶୁଣିନାହିଁ; ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ, କେଶବ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଏଠାରେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ବସିଛନ୍ତି, ଓ ଦେବୀ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଉଁଠି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କହିବି; ଏହି ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି। ପ୍ରଥମ ପୁଷ୍କର, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ର; ଦ୍ୱିତୀୟ ବାରାଣସୀ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ର। ତୃତୀୟ ନୈମିଷ, ଋଷିମାନେ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ଦ୍ୱାର; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରୟାଗ, ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପଞ୍ଚମ କାର୍ମୁକ, ଗନ୍ଧମାଦନରେ ଉଦ୍ଭୂତ; ଏଗାର ହେଉଛି କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ, ଯେଉଁଠି ବାମନ ବସିଛନ୍ତି। ସପ୍ତମ ବିଶ୍ୱକାୟ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଉପରେ; ଅଷ୍ଟମ ଗୌତମ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମନ୍ଦର ଉପରେ ନିବିସ୍ଥିତ। ନବମ ମଦୋତ୍କଟ, ଦଶମ ରଥଚୈତ୍ରକ; ଏଗାର କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ, ବାମନ ରହିଥିବା। ଦ୍ୱାଦଶ ମଲୟ, ପରେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକ; ତାପରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣ, ଓ କେଦାର, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା।