ଏହି କଥାରେ, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ଦୁଃଖମୟ ନିର୍ବାସନ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ—“ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ଥିଲେ ବି ସେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ଏଠାରେ କୃତ ପାପ ବଜ୍ରବାଣୀ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ। ସେହି ବଜ୍ରବାଣୀ ସମାନ ପାପ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଜନ୍ମ ଦାନବୀୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଏବଂ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ମୋ ପାଇଁ ହିମପର୍ବତରେ ଆସିଥିଲା। ଦୁଇଥର ଗୃଧ୍ର ବଂଶରେ, ପୂର୍ବରୁ ତିନିଥର ବାଘ ଭାବେ, ଦୁଇଥର ସର୍ପ ଭାବେ, ଏକଥର ପେଚା ଏବଂ ପରେ ଏକଥର ବନଶୁକର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି। ଏହା ମୋର ଦଶମ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ, ମହାପ୍ରଭା ଦେବୀ; ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଏଭଳି ଜନ୍ମରେ କଟିଗଲା। ମୃଦୁ ହୃଦୟ ବିଶିଷ୍ଟେ, ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଏଠାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଭ୍ରୁ ଦେବୀ, ମୁଁ ତିନି ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନସନ୍ନିହିତ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଇଛି। ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଚନ୍ଦ୍ରଭ୍ରୁ ଦେବୀ, ମୋ ମନ ସଦା ଭୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଦগ୍ଧ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅମୃତ ସ୍ପର୍ଶରେ ମୋ ମନ ଶିତଳତା ଅନୁଭବ କରୁଛି; ତୀର୍ଥ କେବଳ ସମୟରେ ଫଳ ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଭ୍ରୁ ଦେବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ମୋର ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଚନ୍ଦ୍ରଭ୍ରୁ ଦେବୀ, ଏପରି ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ଏହିପରି ଅଧିକ କିଛି କହିବି ନାହିଁ। ‘କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବି?’—ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଉପକାର। ଦୁଧର ସାଗର ହଂସକୁ ତାହାର ଜଳ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ମାଦାନ୍ତୁକୁ ନୁହେଁ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲା। ତାପରେ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଧର୍ମଦାନ କରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କରି, ଗୀତ ଗାଇଲେ: “ମୁଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି—ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ଆପଣଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି; ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୁଁ ବିଧିମତ ଭାବେ ଅନେକ ମାଘ ବ୍ରତ କରିଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଶ୍ବେତ ଓ କୃଷ୍ଣ ଉଭୟରେ କରିଛି; ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ କେତେ ହେବ ତାହା ଦେଖାଏବି, ରାକ୍ଷସ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କହିଛନ୍ତି ଧର୍ମ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ; ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ ମୁଁ ଏବେ ଉପଭୋଗ କରିଛି, ରାକ୍ଷସ; ମେଘ ଯଦି ସମୁଦ୍ରକୁ ବର୍ଷା କରେ, ତାହାର କ’ଣ ଫଳ? ଏହି ମାଘ ବ୍ରତର ଫଳ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ମିତ୍ର, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ଜଳ ଭରା ହସ୍ତକମଳରେ ଏହି ମାଘ ବ୍ରତର ମହତ୍ ଫଳ ରଖି ଦାନ କଲେ। ସେ ମାଘ ବ୍ରତ ଜନିତ ଧର୍ମ ଏହି ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ମାଘ ବ୍ରତର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖ, ରାଜନ୍। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ରାକ୍ଷସ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏକ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦେବପଥରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ବିକାଶିତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦିଗ୍ବଳୟ ଅଲୋକିତ ହେଲା। ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳିଲେ; ଏବଂ ସେ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। “ଭାଗ୍ୟଶାଳି, କର୍ମଫଳ ଦାତା ପ୍ରଭୁ ସବୁଠି ଅବଗତ; ଆପଣ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କାମ କଲେ, ତାହା ପାଇଁ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏବେ, କରୁଣାବଶତଃ, ଦୟା କରି ମୋତେ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ; ଦେବୀ, ମୋତେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଧର୍ମପଥ ଶିଖାଅ। ଏମିତି ଶିଖାଅ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ କେବେ ପାପ କରିବି ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ପରେ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି।” ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଏହିପରି ପ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କଲେ, ରାଜନ୍। “ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ପ୍ରାଣୀହିଂସା ଛାଡ଼, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସେବା କର, କାମ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କର; ଦ୍ରୁତ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ କଥା ଛାଡ଼, ସତ୍ୟ କହ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜ, ଏବଂ ଦେବଲୋକକୁ ଯିଅ। ତୁମ ବନ୍ଧନ ହାଡ଼, ମାଂସ, ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଦେହ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କର; ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ମମତା ଛାଡ଼; ଏହି ସଂସାର ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ଦେଖ, ବିରାଗର ରସରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ। ସ୍ନେହବଶତଃ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଧର୍ମପଥ କହିଛି; ଏହାରେ ମନ ଅଟୁଟ କର, ଶିଳ୍ପଶୂନ୍ୟ ହେଉ, ରାକ୍ଷସ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।” ଏହି ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦାନବ କହିଲେ: “ସଦା ଆପଣ ଆନନ୍ଦିତ ରୁହନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ସଦା ହେଉ। କୈଳାସରେ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଏଁ ବସନ୍ତୁ; ଉମା ସହ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରୁହୁ, ଶୁଭବର୍ଣ୍ଣିକା। ମାତା, ସଦା ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରୁହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ଦେହରେ କଦାଚିତ୍ ଲୋଭ ନ ହେଉ, ଏବଂ ଦୁଃଖିତଙ୍କ ଦୁଃଖ ସଦା ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ସୁନ୍ଦର ଶୋଭିତ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ, ଅନେକ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆସି, ଉଲ୍ଲାସରେ ସେଇ ସୁନ୍ଦର କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: “ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମେ ଦାନବକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଭୟରେ କେହି ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସୁନଥିଲେ; ଏବେ ଆମେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏଠାରେ ଘୁରିପାରିବୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜନ୍, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ନିଜ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ।