ଓ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱିଜଗଣ, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅପ୍ରେମୀ, ଅନିଷ୍ଠାବାନ୍, କିମ୍ବା ଧୂର୍ତ୍ତଙ୍କୁ କଦାପି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଅତି ମୂର୍ଖ, ଭ୍ରମିତ, ଖରାପ ଶିଷ୍ୟ, ଅନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ବା ଧ୍ୱଂସକାମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକଥା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚୟ ନରକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭାବନାଶୀଳ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଏଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ମୁଁ ଏଠି ତୁମେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ପାପ ନାଶକ ଏହି କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ଏହି କଥା ସ୍ଵର୍ଗ, କୀର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ବେଦ ସମ୍ମତ। ମୁଁ ଏଠି ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଘୋଷଣା କରିବି। ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପୃଥୁ, ବେନପୁତ୍ରଙ୍କର ଚରିତ୍ର ପାଠ କରିଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କ କୃତ କିମ୍ବା ଅକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ। ସପ୍ତଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ନାଶ ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦଜ୍ଞ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ, ବୈଶ୍ୟ ଧନୀ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖୀ ହୁଏ। ଏପରି ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ପାଠ କରିଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ପୃଥୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ, ସେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା, ବେଦାର୍ଥ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଏହି ଅତ୍ରିବଂଶଜ ଅତ୍ରି ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅଙ୍ଗ, ସେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବେନ, ସେଉଁଠି ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସଦା ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଯମର କନ୍ୟା ସୁନିଥାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଯମତନୟା ସୁନିଥାରୁ ବେନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କ ଦୋଷରୁ ଧର୍ମ ନାଶ ହେଲା; ବେନ, କାଳାତ୍ମଜର ପୁତ୍ର। ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ହେଲେ; କାମ, ଲୋଭ ଓ ମହାଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ମାତ୍ର ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଦାଚାର ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ରାଜା ଅହଂକାର, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପାପର ପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଲୋକମାନେ ବେଦ ପାଠ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ; ଲୋକମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ବଷଟ୍-ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ବନ୍ଦ କଲେ। ଦୀକ୍ଷିତମାନେ ସୋମପାନ କରୁନଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ହବି ନ ପାଇଥିଲେ; ଏପରି ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ବେନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କହିଥିଲେ— "ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହବି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ହବି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ସେ ଏପରି କ୍ରୁର ସଂକଳ୍ପ କଲେ— "ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜ୍ୟ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ଯଜ୍ଞ"। "ମୋତେ ଯଜ୍ଞ କର, ମୋତେ ହବି ଦେ"—ଏପରି ବେନ ସଦା କହୁଥିଲେ— "ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ନିତ୍ୟ"। "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ରୁଦ୍ର, ମିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚଳମାନ; ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ହବି ଓ ପିତୃତର୍ପଣର ଭୋକ୍ତା"। ଏହାଦେଖି ସେଇ ମହାମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦୁଷ୍ଟମନା ବେନଙ୍କୁ କହିଲେ— "ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉଛି। ଆମେ ଦ୍ୱାଦଶବର୍ଷୀୟ ବ୍ରତରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ଯଜ୍ଞରେ ଅଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଧର୍ମମାର୍ଗ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଆମକୁ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦିଅ।" ମହାମୁନିମାନେ ଏପରି କହିଲେ, ବେନ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିରେ ହସି, ନିରାର୍ଥକ କଥା କହିଲେ— "ଅନ୍ୟ କିଏ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା? କାହାର କଥା ଶୁଣିବି? ଶିକ୍ଷା, ବଳ, ତପ, ସତ୍ୟରେ ମୋ ସମାନ କିଏ ଅଛି? ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମୂଳ, ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମର; ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିନାହାଁ, ତୁମେ ଭ୍ରମିତ। ମୁଁ ଚାହିଲେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଦେଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଜଳାଇଦେଇପାରିବି, ମୁଁ ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅବରୋଧ କରିପାରିବି—ଏଠି କୌଣସି ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।" ଏପରି ମୋହ ଓ ଅହଂକାରରେ ବେନ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ, ତେବେ ସେଇ ମହାମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେମାନେ ବେନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଧରି, ତାଙ୍କ ବାମ ପାଦ ଘୁଳେଇଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ଛୋଟ, ବିଚିତ୍ର, କଳିମାନ୍ଦିତ, ଲମ୍ବାମୁଣ୍ଡ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, କଳା ବସ୍ତ୍ରପରିଧାନ କରିଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହା ପିଂଗୁଳ ଉଦର, ଆଗୁ ଛୋଟ, ଭୟଭୀତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖି "ବସ" ବୋଲି କହିଲେ। ଭୟରେ ଏହା ବସିଗଲା। ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ଏହାର ବଂଶ ପ୍ରସ୍ତାପିତ ହେଲା। ଏହାପରି ନିଷାଦ, କିରାତ, ଭିଲ୍, ଆହଳକ, ଭ୍ରମର, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଳିତ ଯାତ୍ରିକ ଜାତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର ଏହି ଅଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାପରେ ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏପରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରି, ସେମାନେ ବେନଙ୍କ ଦଖିଣ ହାତ ଘୁଳେଇଲେ। ଘୁଳେଇବା ସମୟରେ ସେଉଁଠି ଘମ ଆସିଲା; ପୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦଖିଣ ହାତ ଘୁଳେଇଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁଥି ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିତ; ସୂର୍ୟସ୍ୟାମ କିରୀଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।