ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣ, ଯାହାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି କଥା ଏପରି: ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଅପ୍ସରା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ। ମାଘ ମାସରେ ସେ ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ହରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ରାଜା ପର୍ବତର ଏକ ଉଦ୍ୟାନରେ ଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ, ପାହାଡ଼ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ସେଉଁଠି ଉଡ଼ୁଥିବା କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ସେ ଅପ୍ସରା ସୁନ୍ଦର କମଳନୟନୀ, ସୁନା ରଙ୍ଗ ତ୍ୱଚା, ଆକର୍ଷକ କଟି, ବଡ଼ ଆଖି, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ସୁନ୍ଦର କେଶ ଓ ଉଚ୍ଚ-ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ପଚାରିଲା: "ତୁମେ କିଏ, ହେ କମଳନୟନୀ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ତୁମ ଅଂଶ ଓ କେଶ ଭିଜା? ଏଭଳି ଆକାଶରେ କିପରି ଚାଲୁଛ? କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏପରି ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେହ ମିଳିଛି? ମୋର କ୍ରୂର ମନ, କେବଳ ତୁମ ଭିଜା ଜଳବିନ୍ଦୁ ମୁହଁ ଉପରେ ପଡିବା ସହିତ ଶାନ୍ତିତି ହୋଇଗଲା। ଏହି ଜଳର ଏପରି ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ? ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମମୟୀ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏପରି ରୂପ ହୁଏନି।" ତେବେ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଶୁଣ, ହେ ରାକ୍ଷସ, ମୁଁ ଅପ୍ସରା, ଇଚ୍ଛାମୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ। ପ୍ରୟାଗକୁ ଆସିଛି, ମୋ ନାମ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ। ମୋ ଅଂଶ ଭିଜା କାରଣ, ମୁଁ ଏମାତ୍ରେ ଧଳା କଳା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଛି। ଏବେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛି, ସେଠାରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତି ହର ଅଛନ୍ତି, ଯିଁହାଁକୁ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି। ମୋ କେଶର ଜଳର ପ୍ରଭାବରେ, ତୁମର କ୍ରୂରତା ଶାନ୍ତି ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ କିପରି ଏପରି ଦେବୀ-ସ୍ୱରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲି, ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସୁମେଧାସଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲି, ଏହି କଥା ସବୁ କହିଦେଉଛି। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୁଁ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ନଗରରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଚତୁର୍ୟ ଥିବା ବେଶ୍ୟା ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ମୁଁ ଅହଂକାର କରୁନଥିଲି। ସେଠାର ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରତ୍ନ ଥିଲି। ଯେଉଁ ଜୀବନ ରେ ଚାହିଁଲି, ସେଉଁଠାରେ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲି। ମୋ ଯୌବନର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ନଗରକୁ ମୋହିତ କରି, ଅନେକ ମଣି, ଆଭୂଷଣ, ଧନ-ଦୌଲତ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲି। ଅନେକ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, କପୂର, ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ମୋ ଏନ୍ତି ମିଳିଥିଲା। ମୋ ଘରରେ କେତେ ସୁନା ଅଛି, ମୁଁ ଜାଣେନି। ଅନେକ ଯୁବକ, କାମନାରେ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ଚରଣ ପାଖରେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ମୋ ମାୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ନେଇଥିଲି; କିଛି ଏକାଉଁଠି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, କିଛି କାମନାରେ ହରାଇଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ ମୋ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତାହିଁ ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ପୂରଣ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ବୟସ୍କ ହେବା ସମୟରେ ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ କେବେ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, ବ୍ରତ କିଛି କରିନଥିଲି। ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଇଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲି, ଦୁଃଖ-ନାଶିନୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ମନେ କରିନଥିଲି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିନଥିଲି, କାରଣ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିଲି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବା ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପକାର କିଛି କରିନଥିଲି, କିଛି ଲାଭ କରିନଥିଲି, କାରଣ ଅବିଧାନ ଓ ଅବିଚାର। କିନ୍ତୁ ପାପ କରିଥିଲି, ଏହି ପାପରେ ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲା, ଅନେକ ଭାବରେ ଶୋକ କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଜାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି: 'ମୋ ପାପରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିବ? ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାପୀଡ଼ିତ।' 'ମୋତେ ତୁମ ଉପଦେଶର ଆଙ୍କୁସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାପର ଦଳଦଳରୁ ଉଠାଇଦିଅ, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କୃପାର ଜଳ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।' ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲୋକ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଭଲ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି। ମୋ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୋତେ ଦୟା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ତୁମ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଶୀଘ୍ର ମୋ କଥା ମାନି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କର; ଏହିଥିରେ ତୁମ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନଶ୍ୱ ହେବ। ତୁମ ଚିନ୍ତା ସବୁ ମୁଁ ବିଚାର କରିଛି। ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ। କିନ୍ତୁ, ହେ ଭୟଭିତେ, ତୁମେ ତୁମ ମନର କୁକୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ପଡିବ। ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଶ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ପ୍ରୟାଗରେ ପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଛାଡ଼ି। ଶୁଣ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଦେଖିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ମନେ କାମନା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା, ଏବଂ ଗୁପ୍ତଭାବେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଦେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗୌତମ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଅବସ୍ଥା ଦେଇଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ହଜାର ନାରୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳର କୁଳିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜକୁ ଓ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ କରି ନିନ୍ଦା କଲେ। 'ଏହି ଜଗତରେ ଏହି କାମପ୍ରବୃତ୍ତି ଉପରେ ନିନ୍ଦା ହୋଉ, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ପାପ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଜୀବନ, କୀର୍ତ୍ତି, ମହିମା, ଧର୍ମ ଓ ପରାକ୍ରମ ନଶ୍ୱ କରେ। କାମଦେବଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ନିନ୍ଦା ହୋଉ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ମୂଳ।