ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବୈଦିଶା ନଗରରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ରହୁଥିଲେ, ଯିଏ ଋତଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ଏବଂ ସୁନା ଗହଣାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସନ୍ଧ୍ୟାବଳୀ ତାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟାବଳୀଙ୍କୁ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯିଏ ପିତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଉତ୍ତମ, ପିତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋପରି ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ଖୁସି ପାଇଁ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ ମୋହିନୀଙ୍କୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଦାନ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଏବଂ ପିତୃଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମକୁ ନେଇଗଲେ। ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ ଏଠାରେ ମହାମୁନି ଭାବରେ ଧର୍ମରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ମନଅନୁସାରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଏହି ଧର୍ମର ଅଲଙ୍କାର ସେଠାରୁ ପତିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ପୁନଃ ସୁମନାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁବ୍ରତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁବ୍ରତ, ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବୈଷ୍ଣବ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ କାମ, କ୍ରୋଧ ଭଳି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଅବିରତ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହିଥିଲେ। ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାରରେ, ସେ ମନକୁ ଏକତ୍ରିକୃତ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଏହି ମହାପୁରୁଷ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ କେଶବ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହିଲେ— “ହେ ସୁବ୍ରତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ, ଉଠ; ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୋ ଠାରୁ ବର ମାଗ। ମୁଁ କୃଷ୍ଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।” ଏହି ପରମ ବାଣୀ ଶୁଣି, ସୁବ୍ରତ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ କହିଲେ— “ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଦୁଃଖର ବଡ଼ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ମୂଢ଼ତାର ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଧାରା, ଏବଂ ମୋର ଦୋଷ ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦୁଃଖିତକୁ ଦୟାକରି ଦ୍ରୁତ ଉଦ୍ଧାର କର। କର୍ମର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଘନ ମେଘରେ ଗର୍ଜନ, ବିଜୁଳି ଭଳି ସଞ୍ଚିତ ପାପ, ଏବଂ ମୂଢ଼ତାର ଅନ୍ଧକାରରେ ମୁଁ ଅନ୍ଧ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଅଶରଣକୁ ତୁମେ ହାତ ଦିଅ। ହେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଦିନରାତି ଜଳୁଥିବା ସଂସାର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଦୁଃଖର ଗଛ, ମୂଢ଼ତାର ସିଂହ, ଅନେକ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ପୁଡ଼ୁଛି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ମୁଁ ସଂସାର ରୂପୀ ପୁରୁଣା ବଡ଼ ଗଛରେ ଚଢ଼ି ଆଉ ପଡ଼ିଯାଇଛି, ଯାହାର ଶାଖା ଦୁଃଖ, ଗଠି ବାସନା ଓ ମୂଢ଼ତା, ଫଳ ପରିବାରର ବନ୍ଧନ। ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଛି, ଭ୍ରମର ଧୂଆଁରେ ଏବଂ ବିୟୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ଶୋକରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହେଉଛି; ମୋତେ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ, ଜ୍ଞାନର ଜଳରେ ସଦା ଅଭିଷିକ୍ତ କର। ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ସଂସାର ଗଡ଼ିରେ ପଡ଼ିଛି; ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୀତଙ୍କୁ ଦୟା କର, ସେଠିପାଇଁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନର ମନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଦେବତା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମକୁ ସଦା ପୂଜନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଘୋଷଣା କରେ ନାହିଁ, ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା କରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଚରଣକମଳକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେଉ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପ୍ରତିଜନ୍ମରେ ତୁମ ଦାସ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଦୁଇଟି ଚରଣକୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏହି ଉତ୍ତମ ବର ଦିଅ—ମୋର ମାତା, ପିତା ଓ ପରିବାରକୁ ତୁମ ଧାମକୁ ନେଇଯାଅ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— “ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି ଚାହିଦା ପୂରଣ ହେବ। ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପରିବାର ମୋ ସହ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" ଏହିପରି, ହୃଷୀକେଶ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସୁବ୍ରତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ବିନାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସୁବ୍ରତ, ସୁମନା ଓ ସୋମଶର୍ମା ସହିତ ଦୁଇ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବାସ କଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ମହାମୁନି ଏଠାରେ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ବସୁଦତ୍ତ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତୁମକୁ କହିଦେଲି—ସୃଷ୍ଟି ସହ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧର କାରଣ। ଏବେ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିବ, ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ କହିବି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କୃତୟୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ କିପରି, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ, ଅନ୍ୟ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ରାଜା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର? ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋତେ ହେଲା, ଦୟାକରି ଖୋଲାସା କର। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବି। ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ପାଇଁ ଅଛି, ଯେପରି ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ ଓ ଋତୁ ଅଛି। ଏହିପରି ବର୍ଷ, ମନୁ ଓ ଯୁଗ ଯାଏ, ପରେ କଳ୍ପ ଆସେ, ଏବଂ ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଯାଏ। ମୁଁ ଏକା, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ପ୍ରବେଶ କରେ; ପୁନି ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ପୂର୍ବବତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ।