ସୋମଶର୍ମାନ୍, ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପୀ, ଧର୍ମିକ ଲକ୍ଷଣବାନ୍, ଏହି ପଥରେ କିଏ ଯାଉଛନ୍ତି? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଘରର ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ସୋମଶର୍ମାନ୍, ସେହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୱରାପତି ଘରକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଯିବା ସମୟରେ ସେହି ପୁରୁଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ କେବଳ ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଖସିଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଆଙ୍ଗଣ ଚନ୍ଦନ, କେଶର ଓ ଅନେକ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦୂର୍ବା ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଛି। ଏଭଳି ଅଶ୍ଚର୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଘରର ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ସୋମଶର୍ମାନ୍ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର କିଏ ଦେଇଛନ୍ତି? ଏହି ଶୋଭା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅଭୂଷଣ କିପରି ଆସିଲା?" ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁମନାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୁମନା କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଏକ ଧଳା ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଦେବତା କିଏ ମୁଁ ଜାଣେନି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ରୂପାବତୀ ମହିଳାମାନେ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ସହିତ ସେହି ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଆସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଚାରିପଟି ରତ୍ନମୟ ଅସନ ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ମୋତେ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଶୁଭ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ, ଓ ବେଦମୟ ଶୁଭ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଇ ମୋତେ ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ। ପରେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତେ ମୋ ଚାରିପଟି ଦାଉଡ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ—'ଆମେ ସଦା ତୁମ ଘରେ ବାସ କରିବା। ହେ ଶୁଭେ, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ରୁହ।' ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ମୁଁ ଏହି ସବୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଛି।" ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଏହି କଥା ଶୁଣି ପୁନି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ଏହି ସମସ୍ତ କି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଛି?" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ ପାଳନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚାରରେ ନିୟୋଜିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଶୁଭ ଓ ନିୟମିତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଲା। ଏହି ଗର୍ଭରେ ସେ ଅଧିକ ପ୍ରଭା ଓ ଶୋଭାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲେ, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକ ଦେବସଦୃଶ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାହା ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟ ଢ଼ୋଳ ବଜିଲା। ମହାଦେବମାନେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଆସି ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ 'ସୁବ୍ରତ' ନାମ ଦେଲେ। ନାମକରଣ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚଲିଯାଇଥିଲେ। ସୋମଶର୍ମାନ୍ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁବ୍ରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର କ୍ରମେ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଘରରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସ କରୁଥିଲେ—ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ, ଗାଈ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। କୁବେରଙ୍କ ମହାଳ ଯେପରି ଧନରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ସେପରି ସୋମଶର୍ମାନ୍ଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ଧ୍ୟାନ, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଓ ଦାନ କରି ଜ୍ଞାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି, ପୁନିପୁନି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର କରିଥିଲେ। ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନେ ସଦା ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ସୋମଶର୍ମାନ୍ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ନାତିମାନେ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଓ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ପঁଚିଶ ବର୍ଷୀୟ ଯୁବକ ପରି ଦେହରେ ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞା ସୂର୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁଣରେ ଚମକୁଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ଦାନ, ବ୍ରତ, ଦମ ରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ବିଶାଳ ନୟନବତୀ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁଣବତୀ, ପତିବ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଏବଂ ଷୋଳ ରୁ ବୟସର ଯୁବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେହି ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତି ଶୁଭ ଓ ଶୋଭାମୟ ଥିଲେ, ସଉଭାଗ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଏକାଠି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଚରିତ୍ର ଓ ସୁବ୍ରତଙ୍କ ବ୍ରତାଚରଣର କଥା କହିବି—ସେ କିପରି ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ...