ସୋମଶର୍ମାନ୍, ଏକ ମହାନ ଭକ୍ତ, ଭଗବାନ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ମିତମୁଖର ଅବସ୍ଥାରେ, ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶରଣାଗତଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ—ତେବେ ଭୟ କ’ଣ ମୋତେ ଛୁଇଁପାରିବ?” ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ—ଏଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ତିନି ଲୋକ ଓ ସାତ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ଏଠାରେ ମୋତେ ଭୟ କ’ଣ? ଯାହାଠାରୁ ଭୟରେ କୃତ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଶରଣ ନେଇଛି—ସେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପୀ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ମହାଭୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କର ସେ ରକ୍ଷକ, ସେଠି ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମହାତ୍ମା ଦାନବ ଓ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତଙ୍କର ପରମ ଗତି ଯିଏ, ସେଠି ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଭୟହୀନ, ଭୟ ନାଶକ, ପାପ ନାଶକ, ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ, ଏକାକୀ ଇନ୍ଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯିଏ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଯିଏ ରୋଗ ଦୂର କରନ୍ତି, ଔଷଧର ଦେହଧାରୀ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ, ସେଠି ମୁଁ ଶରଣ ନେଇଛି। ଅଚଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ, ସେଠି ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି—ମୋତେ ଭୟ କ’ଣ? ସମସ୍ତ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଦୁଃଖ ରହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳକ ଓ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସେଠି ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଯିଏ ସିଂହ ରୂପେ ମୋ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ଭୟ ଦେଖାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି—ନମସ୍କାର ନରସିଂହଙ୍କୁ। ବନରେ ମଧୁର ଚାଳ ଓ ମହାକାୟ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ମତ୍ତ ହାତୀ ରୂପୀ ପ୍ରଭୁ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ସେ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଗଜମୁଖ, ଜ୍ଞାନମୟ, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, କାଳମୁଖ ଓ ଗଜସୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ବଧକ ବରାହଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ବାମନ ରୂପେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଅପରିଚିତ, ବାମନ, କୁବ୍ଜ, ପିଶାଚ, ଭୂତ, ମୃତ୍ୟୁ ରୂପୀ ସମସ୍ତ ଯାହା ମୋତେ ଭୟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପାଖରେ ଅସହାୟ। ଅମର ହରିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି—ମୋତେ ଭୟ କ’ଣ? ହରି ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମଦାତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ସ୍ୱରୂପ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି—ଭୟ କ’ଣ କରିପାରିବ? ସେ ଦୁନିଆକୁ ଭୟହୀନତା ଦିଅନ୍ତି, ଭୟ ନାଶ କରନ୍ତି, ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଭୟ ଦିଅନ୍ତି। ଯିଏ ଭୟ ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି—ମୋତେ କ’ଣ ଭୟ? ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ, ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ନାଶକ। ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ମୋର ଶାଶ୍ୱତ ଗତି, ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବି। ତୀବ୍ର ବାତ୍ୟା ମୋ ଦେହକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ତଥାପି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି—ସେ ମୋର ଶାଶ୍ୱତ ଗତି। ଅତ୍ୟଧିକ ଶୀତ, ବର୍ଷା, ତିବ୍ର ତାପ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ କରିଛି। ଏହି କାଳର ଅନେକ ରୂପ ମୋ ପାଖରେ ଭୟ ଓ ବାଧା ନେଇ ଆସିଛି; ମୁଁ ଏହି ସତ୍ୟ ହରିର ରୂପକୁ ସଦା ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆଦିସିଦ୍ଧ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରନ୍ତି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଭକ୍ତିଭାବେ କେଶବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସ୍ତୁତି କରିଲେ—ସାର୍ବଦା ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଆନ୍ତର୍ଗତ କରିଲେ। ସୋମଶର୍ମାନ୍ଙ୍କ ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଓ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି, ହୃଷୀକେଶ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମଶର୍ମାନ୍, ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଶୁଣ; ମୁଁ ଭାସୁଦେବ, ତୁମେ ଏକ ଵର ମାଗ।” ଏମିତି ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବା ପରେ, ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଦୁଇ ଆଖି ଖୋଲି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଘନମେଘ ନିଭା ଦେହ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, କମଳ ନୟନ, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବରେ ଚମକୁଥିବା, ଗରୁଡ଼ାରେ ବସି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ଦାତା, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ସୀମା ଛାଡ଼ି, ନିରାକାର ଓ ଜଗତ ଗୁରୁ। ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ଦଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ସୁମନା ସହିତ ଯୋଗେ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, “ଜୟ, ଜୟ, ମାଧବ! ମାନଦାତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜୟ। ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ନାଗରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ନିତ୍ୟ ବ୍ୟାପ୍ତ ଦେବଙ୍କୁ ଜୟ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନନ୍ତ ନାଥ, ଯଜ୍ଞମୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନର ନେତା, ତୁମକୁ ଜୟ। ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୂତର ମୂଳ, ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ, ମହାତ୍ମା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ପ୍ରାଣ ଦାତା, ପାପ ନାଶକ, ପୁଣ୍ୟର ନାଥ, ମେରିଟ୍ର ମାଷ୍ଟର, ହରି, ତୁମକୁ ଜୟ। ଜ୍ଞାନମୟ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ, କମଳପତ୍ର ନୟନ, କମଳନାଭ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋପାଳକ, ଶୁଦ୍ଧ ଶଂଖଧାରୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପରାକ୍ରମର ନେତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ରୂପ, ବେଦମୟ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏଭଳି ଭାବରେ ସୋମଶର୍ମାନ୍ ଓ ସୁମନା ଦୁହେଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜୟ ଓ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ଶରଣାଗତିରେ ଅନନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦେଲେ।