ସୋମଶର୍ମା ଜିଏ ଜିଏ ସୁମନାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏ ଶୋଭାମୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟର ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ ଏବଂ ଏହା କ'ଣ, ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ଦୟାକରି ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।" ସୁମନା ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, "ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ନେଇଥାଏ, ଯାହାର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସଠିକ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଦୋଷରହିତ ଭାବରେ। ସେ କେବେ ନିଜ ପରିବାରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣକୁ ଛାଡିନାହାନ୍ତି; ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଏହି ଆଚରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରକାଶିତ।" ସେ କହିଲେ, "ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିବରଣା କରିଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି—ସୁନିବା। ଯିଏ ସ୍ଵୟଂ ନିୟମିତ, ସତ୍ୟବାନ୍, ସଦା ପାପର ଭୟରେ, ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତାରୁ ଦୂରେ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥିତ—ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଏହିପରି ଅଟୁଟ।" "ଏବେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିବି—ସେ ଚାହିଁ ଉଚିତ ଆଚରଣ କରିବା, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଜୀବମାନଙ୍କ ଭଲରେ ନିବେଶିତ, ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସରେ ଲିନ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟା ଆବଶ୍ୟକ।" "ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି: ଅନ୍ୟର ଧନ ଓ ଅନ୍ୟର ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଲୋଭ ନ ରଖିବା। ଯିଏ ଏହି ଦେଖି ସ୍ଥିର ମନ ରଖିପାରେ, ସେ ସତ୍ୟବାନ୍।" "ଏବେ ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି: ଯିଏ ନିଜ ସୁଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ଚାହେ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସୁଖ ଦାନ କରେ—ଏହି ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏକ ମାତ୍ର ମୁଠା ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଯଦି କେହି ଭୁକ୍କା ଅଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାନ ଦେଇ ଅମରତ୍ୱ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।" "ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ: କାଉ, ଶୟନ, ମୂଦ୍ରା ଏବଂ ଘରର ଠଣ୍ଡା ଛାୟା। ଭୂମି, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଧୁର ଭାଷା, ଆସନ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସତ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ।" "ଯିଏ ନିଜ ଜୀବିକା ପାଇଁ କାମ କରେ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ଏହିପରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ—ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରେ; ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଦିନ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ।" "ଏପରି ଏକ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ କରିଲେ, ସେ ଦେବତା ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଶିଷ୍ଟାଚାର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ। ଯିଏ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଆନନ୍ଦ ନେଇଥାଏ, ସଦା ନିୟମିତ ଏବଂ ଦାନ ଦେବାର ଉପବାସରେ ଅଟୁଟ—ଏହି ଶିଷ୍ଟାଚାର ମୂଳତଃ ଦୟା ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ।" "ଏବେ ମୁଁ କ୍ଷମା ବିଷୟରେ କହିବି: କେହି ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ କିମ୍ବା ଆଘାତ ଦେଲେ, କ୍ରୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଆଘାତ ପ୍ରତିଆଘାତ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରେ, ସେ ଧର୍ମିକ ଏବଂ ରାଗରେ ଏକତା ହୁଏନାହିଁ; ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଲାଭ କରେ।" "ଏପରି କ୍ଷମା ବିବରଣା ହେଲା; ଏବେ ଶୁଦ୍ଧି ବିଷୟରେ: ଯିଏ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ, ସ୍ନାନ, ଆଚମନ ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣ କରେ—ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ଅଟୁଟ।" "ଏବେ ଅହିଂସା ବିଷୟରେ: ଯିଏ ଜାଣିନାହିଁ, ସେ କିଛି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏକ ତିନ୍ଦୁ ଗ୍ରାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଅହିଂସାରେ ନିବେଶିତ ହେବା ଉଚିତ, ନିଜ ପ୍ରତି ଯେପରି।" "ଏବେ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି: ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ; ଶାନ୍ତି ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଏହିପରି ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା ଛାଡି ମନକୁ ଏପରି ଶାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶାନ୍ତି ବିବରଣା ହେଲା; ଏବେ ଅପହରଣ ନ କରିବା ବିଷୟରେ: ଅନ୍ୟର ଧନ ଓ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନ ନେବା; ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିବା।" "ଏବେ ମୁଁ ନିଗ୍ରହ ବିଷୟରେ କହିବି: ନିଗ୍ରହ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ମନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ। ଅଭିମାନ କୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; ତାହାପରେ ଚେତନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ।" "ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସେବା ବିଷୟରେ କହିବି: ପୁରୁଣା ଆଚାର୍ୟମାନେ ଯେପରି ଶିଖାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ କହୁଛି—ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଆଚାର୍ୟର କାମ କରିବା। ଯେଉଁଠି ଉପକୃତି ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସେବା ହେଉଛି; ଏହିପରି ଧର୍ମ ତୁମେ ଶୁଣିଛ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ କଥା କହିବି, ଯାହା ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ: ଯିଏ ଏହିପରି ଧର୍ମରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ପୁନଃ ଏହି ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରେ—ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ।" "ଏପରି ଜାଣି, ବିଶ୍ୱପ୍ରଭା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ, ଏହି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲାଭ ହୁଏ, ଏହି ଭୂମିରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ମଧ୍ୟ।" "ଏହିପରି, ଧର୍ମର କୃପାରେ, ମୋର କଥା ଅନୁସରଣ କର; ସୋମଶର୍ମା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ, ଆଉ ଏକଥା ଏହି ଧର୍ମମୟା ସୁମନାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।" ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ବିବରଣା ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଲା, ଏ ଉତ୍ତମ ନାରୀ, କେଉଁଠୁ ଶୁଣିଲା?" ସୁମନା ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, "ଭାର୍ଗବ ବଂଶରେ ମୋର ବାପା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏ ଜ୍ଞାନୀ; ତାଙ୍କର ନାମ ଚ୍ୟବନ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା, ଜୀବନରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କ୍ଷେତ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ, ଦେବମନ୍ଦିର, ଏବଂ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀରେ—ମୁଁ ସଦା ସଙ୍ଗ ଦେଇ ଖେଳି ଯାଏ।" "କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଜ୍ଞାନୀ ବେଦଶର୍ମା, ତାଙ୍କର ନିୟତିରେ, ମୋ ବାପାଙ୍କର ମିତ୍ର ଭାବରେ ଆସିଥିଲେ।" ଏହିପରି ସୁମନା ନିଜ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ବିବରଣା କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ଅପୂର୍ବ କଥା ସୋମଶର୍ମାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ।