ଏହି ସମୟରେ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ପିତା କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିଥିଲେ। କଶ୍ୟପ ମହାର୍ଷି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ସହଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ଦେଖାଯାଏ—ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଧର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟ ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ଲାଭ କରିଥିଲ। ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ, ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଛାଡ଼ି, କେବଳ ଶକ୍ତି, ମାନ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେ ବି ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ। ଯଦି ଅପରାଧି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପାଇଁ, କିଛିଦିନ ପରେ ତାହାରୁ ତଳକୁ ଢଳିଯାଏ। ତେଣୁ, ପୁଅମାନେ, ତପସ୍ୟା କର।" "ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ, କେଶବଙ୍କ ସହ କେବେ ଶତ୍ରୁତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏପରି ହେଲେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଲାଭିବ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଧ୍ଧିକୁ ପାଇବ।" ଏପରି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ମନୋଯୋଗରେ ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ। ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିସହିତ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ବସିଲେ। ତେବେ ଦାନବ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ, "ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବା—ଏହା ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ।" ତାଙ୍କ ଭାଇ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କହିଲେ, "ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବି, ତାହାର ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକ ଅଧିକାର କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିକୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ଲାଭ କରିବି।" ତେବେ ବଳି କହିଲେ, "ଦାନବନାୟକମାନେ, ଏପରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ଆମ ନାଶର କାରଣ ହେବ ନାହିଁ। ଦାନ, ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ, "ମୁଁ କେବେ ବି ଏପରି କାମ କରିବି ନାହିଁ, ନ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବି; ମୋ ସ୍ୱଭାବ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେବା କରିବି କିପରି?" ସେଉଁଠି ଆଉ କହିଲେ, "ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରାଯିବ; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବା ମୋ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ କରିବେ ନାହିଁ।" ଏହିପରେ ବଳି ପୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ନୀତି ଦୃଷ୍ଟିଗତ ହୁଏ, ତାହା କ’ଣ?" ବଳି କହିଲେ, "ଶତ୍ରୁ ବିଷୟରେ ନୀତି ଏହା—ନିଜ ଦୁର୍ବଳତା ଓ ପକ୍ଷଶକ୍ତି ଜାଣିବା। ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯାଇ, ଯଥାସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରି ଜୟ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ; ଦୀପର ଛାୟା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକାର ରହିଥାଏ। ତେଣୁ ତେଉଁଠି ତେଲ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଦୀପ ଆଲୋକ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼େ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହିପରି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରେମ ଦେଖାଇ ମନ୍ଦିର କରିବା ଉଚିତ; ଦେବଶତ୍ରୁ ଅସୁରମାନେ ଏପରି ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଚାଲନ୍ତି। ମହାର୍ଷି କଶ୍ୟପ ଯେଉଁପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ରାଜା, ତାହା ଅନୁସରଣ କର।" ଏହି ଶୁଣି ଦାନବ ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହିପରି କାମ କରିବି ନାହିଁ, ନ ନିଜକୁ ଅପମାନିତ କରିବି।" ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବ କହିଲେ, "ବଳି ଯେଉଁ ମହାପୁଣ୍ୟର କଥା କହିଲେ, ତାହା ଦେବତାମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିବା।" ଏପରି ଆଲୋଚନା କରି, ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରି, ନିଜ ସ୍ଥାନ ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ବଳିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଦୃଢ଼ ଶତ୍ରୁତା ଧରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ, କାମ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି, ଉପବାସରେ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତି ଜୟ କରି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମହାବୁଧିମାନ, ଆପଣ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ କଥା କହିଛନ୍ତି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ସୁବ୍ରତ ନାମକ ଧନ୍ୟ ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। ସେ କାହା ପୁଅ, କେଉଁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ? ସେ କେମିତି ତପସ୍ୟା କରି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ?" ତେବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: "ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଛି, ସେଉଁଠି ଯେପରି ଜଣାଯାଏ, ମୁଁ ଏହି ସୁବ୍ରତଙ୍କ କଥା କହିବି, ଯାହା ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂତ, ଦିବ୍ୟ, ବୈଷ୍ଣବ ଆଚରଣ ବିବର୍ଣ୍ତନ କରିବି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।" "ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକମାନେ, ପାପ ନାଶକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ, ରେବା ନଦୀ ତଟରେ, ବାମନ ତୀର୍ଥରେ, କୌଶିକ ବଂଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୋମଶର୍ମା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେ ସନ୍ତାନହୀନ ଓ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ। ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଦୁଃଖରେ ସେ ସଦା ଦগ୍ଧ ହେଉଥିଲେ, ଦିନ ରାତି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ କିପରି ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ଲାଭ କରିବି।" "ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁମନା, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପତିଭକ୍ତା ଥିଲେ, ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ତଳମୁଣ୍ଡ କରି ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଛନ୍ତି। ପତିଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମ ମନ ଅନେକ ଦୁଃଖର ଜାଲରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି। ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼, ମୋତେ ତୁମ ଦୁଃଖ କହ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଉ, ସୁଖ ଲାଭ କର।'" "ଚିନ୍ତା ପରି ଦୁଃଖ କିଛି ନାହିଁ, ଏହା ଶରୀରକୁ କ୍ଷୟ କରେ; ଯିଏ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ସେ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରେ। ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତୁମ ଚିନ୍ତାର କାରଣ କହ।" ସେପରି ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ନେହଭରା କଥା ଶୁଣି, ସୋମଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ଆମ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି; ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖର କାରଣ। ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ଶୁଣି ଏବଂ ବୁଝ।