ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ଆଶାରେ ଦାନବମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ତିମେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପତି ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପାର୍ବତୀ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଦାନବମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବା ଆଶାରେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅନ୍ୟଦିନ ଦାନବ ଦୃଢ଼ ଅଭିଲାଷା ଓ ମୋହରେ ଅନ୍ତିମେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପାଇବା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭିତ କରିଦେଲା। ଏଠି ଦାନବମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦାନବମାନେକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଦେଲେ। କୈଲାସରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସୂଚନା ଦିଆଗଲା। ଏହା ଶୁଣି, ଶମ୍ଭୁ କ୍ରୋଧରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଏହିପରି ଶବ୍ଦ କହିଲେ—“ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଦ୍ରୁତ ଯାଉ। ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଆସନରେ, ଭର୍ଗବ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଚୁଲ୍ ଧରି ଧରିବା; ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଦିଅ, ଭୟଭିତ ଓ ଶମ୍ଭିତ ଅବସ୍ଥାରେ।” ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନନ୍ଦିଶ୍ୱର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୈଳୀରେ କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଚୁଲ୍ ଧରି ଦାନବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଟାଣି ନେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ନନ୍ଦି, ଦେବମାନେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେ କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଚୁଲ୍ ଧରି ହରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିଗଲେ। ଶମ୍ଭୁ, ଭାର୍ଗବ—ଅସୁରମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ—କୁ କ୍ରୋଧରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁ ରୂପ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ। ଏହି ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନେତା, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ସହ ରାଗରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ସହ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବମାନେ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଏଠି ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭିତ କରିଦେଲା। ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସୁନା ଶରୀର ଓ ବିଜୁଳି ସମାନ ବାଣ, ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅଗ୍ର, ସମସ୍ତେ ଏକାପରେ ଏକା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରହାର କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ବିଜୟ ଆଶାରେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ଶରୀରକୁ ଉଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର କୌଣସି ଅଫଳ ହେଲା ନାହିଁ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବମାନେ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ କରି, ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଭରିଥିବା ବିଶାଳ ସେନାକୁ ତଳେ ପକାଇଦେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସେନାରେ ଆବୃତ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଦାନବମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ମହାଦେବ ନିଜେ ଉଦ୍ୟମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର ହେଲାପରେ ଆନ୍ଧକା, ତାଙ୍କ ଅଭିମାନ ଶମିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ନେତା କରିଦେଲେ। ପରେ ଶିବ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ; ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଭୌମ’ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ଶୁକ୍ର, ଶିବଙ୍କୁ କହି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଖୁସିରେ ଫେରିଗଲେ; ଏଭଳି ଭୌମ, ହରଙ୍କ ଅଂଶ ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୂଜା ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ମଙ୍ଗଳବାରରେ ଶୁଭ ନିୟମବାନ୍ ଲୋକମାନେ କରିବା ଉଚିତ, ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ ବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ପୀଡିତ ହେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ। ତ୍ରିକୋଣ ଓ ବୃତ୍ତରେ, ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ଗନ୍ଧରେ ଭୌମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା, ତିନି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତୁମେ ପୁନି ପୁଅ, ସୁଖ, ଓ ଖ୍ୟାତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ବ୍ୟାସ କହିଲେ—“ଏହି ଧର୍ମ ଗଳ୍ପ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଯାହା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶୁଣିଲେ, ଲୋକ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଶୁଭ ଆଶାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।" “ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଇପାରିବା; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ ଶୁଭ ଧର୍ମର ଅନେକ ରୂପ ବୁଝି, ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ନିଶ୍ଚୟ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ସତ୍ୟ ବୁଝି, ଇଚ୍ଛାମତେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।" "ଯଥାସମୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ ଗାଇ, ଲୋକମାନେକୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇ, ଜଗତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଖୁସି କର।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାଜା ନାରଦ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ଗଲେ, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ମହା ଋଷି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।” ଏହିଭଳି, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ‘ଭୌମ ଭୂମିରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପୂଜା’ ନାମକ ଏଏଁଠି ଅଠାଉଁଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଭୀଷ୍ମ ପଚ୍ଛିଲେ—“ସୂର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଭୌମଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲି; ବୁଧ—ସୋମଙ୍କ ପୁଅ—ଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ କୁହ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ବୁଧ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ, ମୃଦୁ ଓ କ୍ରୂର ଦୁଇ ଗୁଣରେ ପରିଚିତ; ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ବୁଧଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ ଆକୃତି ଶର ଆକାରରେ ଅଛି; ଏହି ମଣ୍ଡଳ ମାଣିକ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ବୁଧ ଦଶମ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ଗୋଚରରେ ଥିଲେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। କାପୁର, ମୁଙ୍ଗ ଦାଳ, ହରିତ ପୋଷାକ, ମାଣିକ୍ୟ ଓ ସମ୍ଭବାନୁସାରେ ସୁନା ଦେଇ ବୁଧଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। “ସୋମଙ୍କ ପୁଅ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ବେଦ ଓ ଉପବେଦର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା, ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କର।