ଏହି ଉତ୍କଳିତ କଥା ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଆନ୍ଧକ ଦ୍ୱାରା ଆମର ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ବଳି ଉତ୍ସବ ଦখଳ ହୋଇଯାଇଛି।" ତେଣୁ, ତାଙ୍କ ନାଶର ଉପାୟ କହିବା ଓ ସଂପାଦନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଏଖଣି ନିକଟରେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପା ନାହିଁ, ନା ଅମୃତ ପାନ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଦେମନୀୟ ଶରମ ନିଶ୍ଚିତ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଆସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି, ଯାହା ଚେଷ୍ଟାରେ ଅନୁରାଗ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା ରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।" ପାର୍ବତୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା ପରେ, ଆନ୍ଧକଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଃଖରେ, ଜଗତ୍ର ନାଥ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେବେ। ଏହିପରେ, ଆନ୍ଧକ ତାଙ୍କର ଦେମନୀୟ ଶଭାବକୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଶିବଙ୍କର ଗଣରେ ପରିଣତ ହେବେ। ଏଭଳି କଥା କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଆସ୍ଥାକୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ସନ୍ଦେହ ଓ ମାୟାକୁ ଆନ୍ଧକଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅନୁରାଗରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସନ୍ଦେହରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଜଣା ହେଲା ନାହିଁ; ମାୟାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଗଲେ। ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକାରେ ତିନି ଜଗତର ରତ୍ନ ସ୍ତ୍ରୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେମନ ଅନ୍ୟତମ ଅନୁରାଗରେ ପଡିଗଲେ। ଜ୍ଞାନ ହାରାଇ, ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଉମା ନିଜକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବୃଦ୍ଧା ରୂପରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଉଡ଼ି ଆସି, ଆନ୍ଧକ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଅନୁରାଗରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ମନ ପାଗଳ ହେଲା। ତଥାପି, ଦେମନମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନ୍ଧକ ପାର୍ବତୀ ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରେ, ତାଙ୍କର ପତି ଧ୍ୟାନରେ ପାର୍ବତୀ ସହ ଯୋଗ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେମନମାନେର ନାଥ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ; ନିଜ ଯୋଧ୍ୟମାନେକୁ ତୟାରି କରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଅନୁରାଗ ଓ ମୋହରେ ଅନ୍ଧକ ତାଙ୍କୁ ଗୌରୀକୁ ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଗଲେ। ତାଁଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା; ଦେମନମାନେର ଅଧ୍ୟାପକ ମୃତ ଦେମନମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କୈଳାସରେ ଘଟିଥିବା ଖବର ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏହିପରେ, ରୂଷ୍ଟ ଶମ୍ଭୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଏହି ଦିଆ କଥା କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଦେମନମାନେର ଗୃହକୁ ଯାଅ; ସମସ୍ତ ଦେମନ ଓ ତାଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଅସେମ୍ବ୍ଲିରେ, ଭାର୍ଗବ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଚୁଳି ଧରି ଶକ୍ତି ଦେଇ ଆଣ। ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ, ଭ୍ରମିତ ଓ ବଶୀଭୂତ କରି।" ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ମହାନ ନନ୍ଦିଶ୍ୱର କାବ୍ୟକୁ ଚୁଳି ଧରି ଦେମନମାନେର ସମ୍ମୁଖରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଟାଣି ଆଣିଲେ। ଏହିପରେ, ଦେମନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାବଳୀ ନନ୍ଦିକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ନନ୍ଦି, ଦେବତାମାନେର ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ, କାବ୍ୟକୁ ଚୁଳି ଧରି ହରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଶମ୍ଭୁ, ଭାର୍ଗବ—ଅସୁରମାନେର ଗୁରୁ—କୁ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଧରି, ତୀବ୍ର ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁ ରୂପ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ। ତାପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥ, ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଆଦି ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହିପରେ, ଦେବତାମାନେ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦାନବମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ। ସୁନା ଶରୀର ଓ ବିଜୁଳୀ ସମ ଅସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନ ଶିର୍ଷ ଦେଇ ସଜିତ, ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରି ଜୟ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକାଶ ଓ ଶରୀରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଏକଟି ମିସ୍ ହେଲା ନାହିଁ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବତାମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ବିଶ୍ଵକୁ ଆଛାଦିତ କରିଥିବା ବିଶାଳ ସେନାକୁ ନିମ୍ନ କରିଦେଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦାନବମାନେକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ମହାଦେବ ନିଜେ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଉତ୍ତଳ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନ୍ଧକକୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଦମିଗଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ନିମ୍ନ କରିଦେଲେ; ଶିବଙ୍କର ଗଣପତି ଭାବରେ ପରିଣତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ଶିବ, ଦେବତାମାନେକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶୁକ୍ର ମାନେକୁ ଦେଇ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ; ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ଭୌମ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି। ଶୁକ୍ର, ଶିବଙ୍କୁ କଥା କହି ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଫେରିଗଲେ; ଏଭଳି ଭୌମ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ହରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଭୂମିରୁ ଉଦ୍ଭବ। ତାଙ୍କର ପୂଜା ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ମଙ୍ଗଳବାରରେ ଶୁଭବ୍ରତୀମାନେ କରିବା ଉଚିତ, ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ ବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଅପରାଧ ହେଲେ। ତ୍ରିକୋଣ ଓ ଚକ୍ରରେ, ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ଭୌମ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। "ତୁମେ ପୁତ୍ର, ସୁଖ ଓ ଖ୍ୟାତି ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ବ୍ୟାସ କହିଲେ: "ଏହା ହେଉଛି ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ କଥା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଶୁଭ ମିଳେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥାଏ ଓ ଶୁଭ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଉଚିତ। "ମୋ ଆଦେଶରେ, ତୁମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯାଅ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ଏଭଳି କଥା ପ୍ରକାଶ କରି, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଧର୍ମର ଅନେକ ରୂପ ବୁଝି ଶାମ୍ୟାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।