ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଯାଇଥିବା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଗଭୀର ଗଳ୍ପରେ ପରିଣତ କରିବି। ଏଠାରେ ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟର ମହିମା, ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏଠି କୁହାଯାଇଛି, ସାଧାରଣ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଦାନର ଫଳ ଏଠିଅଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳେ, ସେଇ ଦାନ ଯଦି ବିଷ୍ଣୁପଦୀରେ କରାଯାଏ ତେବେ ଏହା ଲକ୍ଷଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ, ଏବଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ତ ଏହାର ଫଳ ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁପଦୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦାତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଶୀତକାଳରେ କପାସ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ ଦେହରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଆସେ ନାହିଁ। ତୁଳା କିମ୍ବା ଶଯ୍ୟା ଦାନ କଲେ ଅମର ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟା ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ନଦୀତଟରେ ଅଗ୍ନି ଓ ପାଣି ଦାନ, ତେଲ, ପାନ, ଏବଂ ମୂଳ ଦାନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅଧିପତି ହୁଏ। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଏକ ସତ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ମିଳେ। ତିଳ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃପୂଜନ କଲେ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ। ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ଜଡିତ, ଚାଁଦି ଚରଣ ଓ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଶର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗହଣା ଦାନ କଲେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦେଶର ଲୋର୍ଡ ଓ ଧନର ମାଲିକ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ। ଧାନ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଦାସ-ଦାସୀ, ଘର ଉପକରଣ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। କେତେ ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବେଶି ଦାନ ହେଉ, ସେ ସବୁ ଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ରହେ। ଦେବତାପୂଜା, ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ କିମ୍ବା ଧର୍ମଶ୍ରବଣ—ଏସବୁ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେ ଏବଂ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୌରବ ପାଉଛନ୍ତି। ମାଘ ମାସର ତୃତୀୟ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷକୁ ମନ୍ବନ୍ତର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେଇ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧନ, ଭୋଗ, ଶାସନ ଓ ଶ୍ୱର୍ଗ ଅନନ୍ତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳେ। ଏହିପରି ଦାନ ଓ ଧର୍ମପାଳନ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଉଛି। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀକୁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିଥି ବୋଲି ପୁରାଣରେ କହାଯାଇଛି। ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମିଳିଅଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପମା ଦେଇ ପ୍ରଭା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦିନ ପାଳନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନର ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଦିନ ପରି ମହା ଫଳଦାୟକ। ଏହି ସପ୍ତମୀ ଦିନ ମୋ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱନ କରୁ, ଏମିତି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହି ସପ୍ତମୀ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମାତା, ସପ୍ତସପ୍ତମୀରେ ଉଦିତ ହୋଇଥିବା ଦେବୀକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି ଦିନ ଅର୍କ ପତ୍ର, ଯବ, ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ ଫଳ ଓ ଚାଉଳ ତାମ୍ବାର ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅର୍କପତ୍ରରେ ରଖି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସିନ୍ଦୂର ଲଗାଏଯିଥିବା ଜନ୍ୟୂ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପହାର ଦାନ କଲେ ସାତ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱନ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ନରକ, ରୋଗ ଓ ପାପରେ ପୀଡିତ, ସେମାନେ ଶୁଖିଲା ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ପାଥରେ ଘସିଥିବା ଅଦା, ଶାକ ଓ କୋରଡୂଷକ ପତ୍ର, ଛେଳି କିମ୍ବା କଦଳୀ ଭୋଜିଥିବା ଛେଳିର ଘିଅ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ। ଚୁଲି, ପୋକା, ଏବଂ ଏହାପରି ଅଶୁଦ୍ଧ ଜିନିଷ ଓ ଗରମ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର। ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ରତରେ ଛୋଟ ଚିଆଁ ବିଜ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପବାସରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦରକାର। ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ ପୁରାଣରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏପରି ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ଲକ୍ଷ-କୋଟି ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଭୋଗ ମିଳେ। ଶ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବ ଶୀଳରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ, ଜନ୍ମେ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ଯଦି ରବିବାର ପଡ଼େ, ଏହାକୁ 'ମହାଜୟା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଅନ୍ୟଥା 'ଜୟା' ବୋଲି ପରିଚିତ। 'ଜୟା' ର ପୁଣ୍ୟ ଶତକୋଟି ଗୁଣା, କିନ୍ତୁ 'ମହାଜୟା' ଅନନ୍ତ। ଏହି ବ୍ରତ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କଲେ ଜନ୍ମ-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ଅଶ୍ୱମଣି, ସୁନା, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧାନ ଦାନ କଲେ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠି ଦାନର ଭିନ୍ନତା ବିଷୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଏ—ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କୃତ ଅଶ୍ୱ ଓ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପରିବେଷ୍ଟିତ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେ ପରଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଦେଶର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ଅଶ୍ୱ ନଥାଏ କିମ୍ବା ବଳଦ କିମ୍ବା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସୁନା କିମ୍ବା ଦୁଇ ମାପ ସୁନା ଦାନ ଉଚିତ। ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମୁକ୍ତା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାର ଜିନିଷ କିମ୍ବା କେବଳ ସୁନା ଦାନ କଲେ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଧନର ଲୋର୍ଡ ହୁଅନ୍ତି। ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧାନ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ ଶ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି, ଧନ ସେମାନେ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଆରୋଗ୍ୟବାନ୍, ଆନନ୍ଦିତ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଦିତ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ମାଘ ମାସର ଆରମ୍ଭରେ ସପ୍ତମୀ କିମ୍ବା ମାୟା ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଚାହିଦା ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।