ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଘରେ ନିବେଶ କରୁଥିବା, ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଉପରେ ଜୀବନ ନେଇଥିବା ଏହି ଜନମଗୁଡ଼ିକୁ ବିବେକୀ ମନୁଷ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରିବେ । ଏହି ମଧ୍ୟରେ କୁକୁର, ଯାହାକୁ ହାତରେ ଧରାଯାଏ, ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷକରି ଶୂକର ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଖାଇବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି । ଏମାନେ ଅଶୁଚି ଓ ଘୃଣିତ ଜିନିଷ ଭିତରେ ଖାଇବା ଓ ପୋଷଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ପାହାଡ଼ର ଅଗ୍ନିପାଇଁ କାଠ କଢ଼ିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କୁ ସଦା ମ୍ଲେଚ୍ଛ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ । ପରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିବାରରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ଚୋର ହେଇଯାଆନ୍ତି; ସଂସ୍ପର୍ଶ, ନିକଟତା, ଏକାସାଥିରେ ଭୋଜନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପରି ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ସଂଯୋଗ କରିଲେ, ସେହି ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ । ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ନ ଦ୍ବାରା ମୁହଁ ଦେଇ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୁଏ; ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମିଥ୍ୟାରେ ଲିନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତା ରହିତ । ପୁରାଣ ଓ ଆଗମ ଶ୍ରବଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ପାପୀ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସରେ ଆସକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଖାଉଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର । ସେମାନେ ସଦା କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ୍ନ, ଧୂର୍ତ୍ତତାରେ ଆସକ୍ତ; ପୁଅ, ବାପା, ମାଁ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଦାସମାନେ ନିଜ ସଦ୍ଗୁଣୀ ମାଲିକଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ; କେତେକ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ୱଶୁର କିମ୍ବା ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଠାରେ ଲୋକେ ସଦା ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ କ୍ଲେଶ ହୁଏ; ରାଜାମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ମଦ୍ୟପ, ସେମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି । ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଲୋକ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତିର ଅଂଶ; ନେତାମାନେ ପାଖଣ୍ଡୀ, ଏଠି ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଗୁଣ ଓ ଲାଭ ଉପରେ । ପୃଥିବୀ ଧନୀ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି କୋକିଳ ଓ ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏପରି ସମୟରେ ସମସ୍ତଠାରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ କାମୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ସହର, ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଲୋକେ ଯଥାଯଥ ଓ ଅଯଥା ଖାଦ୍ୟ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଖାଇଯାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତ ପଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି ଯେଉଁଠାରୁ କେବେ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ପାପୀମାନେ ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତଳକୁ ଗଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଦେବତା ଥିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ମୃତ୍ୟୁକ, ଓ ଗୁହ୍ୟକ, ସେମାନେ ଅବମାନରେ ଆସକ୍ତ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି । ତେବେ ସଞ୍ଜୟ ପଚାରିଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଲୋକମାନେ କେମିତି ଚିହ୍ନିବେ? ମୋର ସନ୍ଦେହ କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତୁ ।" ତାହା ପ୍ରତିଉତ୍ତରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ପୂର୍ବ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ ଓ ପ୍ରେତମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ । ଏମିତି ଅସୁରମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ସଦା ବିରୋଧ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ କ୍ରୂର ଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ଏ ପୃଥିବୀରେ ରାକ୍ଷସ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ଦାନ କରି ଲୋକଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରନ୍ତି, ଭୂମିରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, କଠୋରତା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଭ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି । ପ୍ରାପ୍ତ ବଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାପ ନାଶ ହେଲେ ପୁନି ଅଗ୍ରଗତି କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଭୂମି, ସ୍ୱର୍ଗ, ନାଗଲୋକ ଓ ଯମଲୋକରେ ହୁଏ । ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କେହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଁଥାନ୍ତି; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ । ସେହିପରି, ଦାନବ ଅନ୍ଧକ ହରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କର ସଭ୍ୟ ହେଲେ; ଓ ବୃଙ୍ଗୀ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ଗଣମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ । ଏମିତି ଅନେକ ଅଛନ୍ତି—ବଳି ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ—ସେମାନେ ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ । କିଛି ଦାନବ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଧ୍ୟ, ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେମାନେ ଶତ, ସହସ୍ର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ; ଏକ ମାତ୍ର ବୈଷ୍ଣବ ପୁଅ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ । ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କଳିରେ ଧର୍ମ ଅବନତିର ସମୟରେ, ସହର କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ଥିଲେ—ସେ ଏକ ମାନ୍ୟ ଲୋକ ସହର, ଗ୍ରାମ, ଲୋକ ଓ ପରିବାରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ପୂର୍ବେ ଏଭଳି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହର ଥିଲା, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ବିଜ୍ଞାତୃମେଦୁରା । ସେଠି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା, ବେଦ ପାଠରେ ଲଗ୍ନ, ଦୃଢ଼, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ହୋମରେ ନିୟୁକ୍ତ, ଷଡ୍ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ବଡ଼ କଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ମନେ କଦାଚିତ୍ ପାପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ଦୃଢ଼ମନା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିତ୍ୟ ବ୍ରତ ଓ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ଏବଂ କେବେ କେବେ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଗୃହସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସହରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବନ କରୁଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ ତିବ୍ର ମୁତ୍ର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ । ସେ ଶୌଚକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ଗୃହଦାସୀକୁ ଦେଖାରି ପାଇଁ ରଖିଲେ; ତାଙ୍କ ଅସବଧାନତାରୁ କୁକୁର ଘୃତ ଖାଇଦେଲା । ଭୟରେ, ସେ ଦାସୀ ନିଜର ମୁତ୍ର ଦେଇ ପାତ୍ର ପୂରଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବିବେକରେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇଦେଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା: ଏକ ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାର ଗଠି, ଯାହା ଜମ୍ବୁନଦା ସୁନା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ।