ଏବେ ମୋ ଉପଦେଶକୁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅନ୍ୟତମ, ସଦା କେହି ମାଟି ଓ ମଲିନତାରେ ଢକା ରହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାର ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ, କେଶ ଓ ପୋଷାକ ତିଆରି ଅପବିତ୍ର ଓ ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇଛି; ସେମାନେ ଗୃହ, ଆସନ କିମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସଫା କରିବାକୁ ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଅପବିତ୍ର ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଶୋଇବା ସେମାନଙ୍କୁ ମନପସନ୍ଦ; କେବେ କେବେ ସେମାନେ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଶରୀର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ରହିପାରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଲକ୍ଷଣ ମୃତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର; ସେମାନେ କେବେ କେବେ କି ପ୍ରୟୋଜନ କି ଅପ୍ରୟୋଜନ, କି ମିତ୍ର କି ଶତ୍ରୁ, କି ଧର୍ମ କି ଅଧର୍ମ, ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ନ ମେରିଟ୍ କି ଦୋଷର ସ୍ଥାନ, ନ ନ୍ୟାନ୍, ଦେବତା କି ଦ୍ୱିଜ, ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର କି ନିର୍ପେକ୍ଷ କୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରଜ୍ଞା ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେମାନେ କିଏ ମଣିଷ ଓ ପଶୁ ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ବିଭେଦ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ପୁରୁଷମାନେ ଯକ୍ଷ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିରେ ବିଶେଷତା ଓ ଲକ୍ଷଣ କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଅନୁଯାୟୀ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଭୂମିରେ ସ୍ଥିତ, ସହରରେ ମିଥ୍ୟା ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅପବିତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ କାକ ଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି; ଅପରାଧୀ ଅଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, କୁକୁର ତ ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷରେ ଆସକ୍ତ। ସମସ୍ତ ଗୃହରେ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ପଶୁ ଜନ୍ମର ଜାତିରେ ଭୂମିରେ ଉପସ୍ଥିତ। କୁକୁର, ହାତରେ ଧରି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନରେ ଆସକ୍ତ, ବିଶେଷ କରି କୁଞ୍ଚି ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ। ଅପବିତ୍ର ଓ ନିନ୍ଦିତ ଜିନିଷରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ କାଠ ଚଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି, ଏହି ଲୋକରେ ଧର୍ମ ହାରାଇଯାଇଛି ଓ ପବିତ୍ରତା ସଦା ଅନୁପସ୍ଥିତ। ପରେ, ଉତ୍କଳ ଗୋତ୍ରରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଚୋର ହେବେ; ସଂଗ, ସମ୍ପର୍କ ଓ ସହ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭଳି ହେବେ। ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଵଭାବ ଉପଜିଥାଏ; ସେଇ ସମୟରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେବେ। ଦୁଃଖ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ଭ୍ରମିତ, ସଦା ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ; ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ମିଥ୍ୟାରେ ଲିନ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତାର ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ପୁରାଣ ଓ ଆଗମ ସଂଗ୍ରହ ସେମାନେ ଶୁଣିନାହିଁ; ଅପରାଧୀ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଭକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ଅତି କ୍ରୂର। ସେମାନେ ସଦା କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, ଚାଳାକିରେ ଆସକ୍ତ; ପୁତ୍ର, ପିତା, ମାତା କି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଦାସମାନେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମିକ ମାଲିକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; କିଛି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତି, ଶ୍ଵଶୁର କି ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ଝଗଡା ଉପଜିଥାଏ; ରାଜାମାନେ ଅସଭ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଲୋକ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ଆସେ, ମାଂସ ନ ଖାଇଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ନେତାମାନେ ଅଧର୍ମୀ, ଲୋକମାନେ ଗୁଣ ଓ ଲାଭ ଉପରେ ଆସକ୍ତ। ଭୂମି ଧନୀ ଲୋକ, ମନ୍ଦ ଜ୍ଞାନୀ କୋଇଲି ଓ ଏପରି ଲୋକରେ ଭରିଯାଇଛି; ପରେ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ମୂଢ଼ ପ୍ରେମୀମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଜଙ୍ଗଲ କି ସହର ଭିତରେ। ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଉଚିତ ଓ ଅନୁଚିତ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଖାନ୍ତି; ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏକ ଭକ୍ତ ପଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଯାହାରୁ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଅପରାଧୀମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପତନ କରିଦିଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ମୂର୍ତ୍ୟକ ଓ ଗୁହ୍ୟକ, ସେମାନେ ଅପମାନରେ ଆସକ୍ତ, ଦେବତା ନୁହଁନ୍ତି, ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ସଂଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଏହି ଲକ୍ଷଣ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିପରି ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି? ମହାପ୍ରଭୁ, ମୋ ଏହି ସନ୍ଦେହ କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କର। ବ୍ୟାସ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଅନୁଯାୟୀ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ ଓ ପ୍ରେତମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ଵଭାବ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଅସୁରମାନେ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗ୍ରହୀ, ଚାଳାକ, ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଓ କ୍ରୂର; ସେମାନେ ଭୂମିରେ ରାକ୍ଷସ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଦେବତାମାନେ ଭୂମିରେ ଉପାସନା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଉପଦ୍ରବ କରିଥିଲେ, କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶାସନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ପାପ ନାଶ କରି ଆଗେ ଯାନ୍ତି; ଏହିପରି ଭୂମିରେ, ସ୍ଵର୍ଗରେ, ନାଗ ଲୋକରେ ଓ ଯମ ନିବାସରେ ଘଟେ। ଉତ୍ତମ ତପସ୍ଵି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗରେ ଦେବତା ଭାବ ପାଇଥାଏ; ଭଗବାନ୍ ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକ ଦାନବ ହରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କର ସଭାର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ; ଭୃଙ୍ଗୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପରିଚାରକ ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ଏମିତି ବହୁ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ—ବଲି ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ—ସଦା ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଇଥାନ୍ତି, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ। କିଛି ଦାନବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂମିରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ କୁ ଶତ, ହଜାର ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କରନ୍ତି।