ଏହି ଉତ୍କଳମଣି ପଦ୍ମପୁରାଣର ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ, ଯୁଦ୍ଧ ରଙ୍ଗରେ ଅନେକ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ । ତାରକାର ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଦ୍ଧର ଗଦାକୁ ତ୍ୱରିତ କଟାରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାରକାର ପୁତ୍ର, ବିଶାଳ ବର୍ଚ୍ଛା ନେଇ, କ୍ରଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଦେବତାକୁ ବର୍ଚ୍ଛା ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତା ସହିତ, ଏହି ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଚ୍ଛା ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ବିନାଶକାରୀ ଓ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା । ସେ ବର୍ଚ୍ଛା, ଯମର ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାରକାର ପୁତ୍ରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭିଦ୍ଧ କରି, ପୁନର୍ବାର ଗୁହାଙ୍କୁ ଫେରିଗଲା । ତାରକାର ପୁତ୍ର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି । ଏହା ପରେ ସ୍କନ୍ଦ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାରରେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ଏହି ଭାଗରେ ‘ତାରେୟ ବଧ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ପରେ ବ୍ୟାସ ଚାରିତ୍ରୀ କହିଲେ: ଦୈତ୍ୟ ଦେବାନ୍ତକ, ରୋଷରେ ତଳ ଓଠକୁ କାମି, ଧର୍ମାନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ୱୀକୃତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ: “ତୁମେ ମହାଧର୍ମକୁ ଜାଣନାହାଁ, ମୋହରେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବା ଯଥାଯଥ । କର୍ମ ଓ ପାପର ଫଳରେ ପ୍ରଭୁ ନିୟମ କରନ୍ତି; ମୁଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି । ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନାହାଁ, କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପଥ ଦେଖାଉଛି: ଏଠାରେ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦାସ ନାହିଁ । ଯେ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ, ତାଙ୍କୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖ ମିଳେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁ ଓ ଯମ ଧର୍ମର ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ ।” ଏହା ପରେ, ସେ ତିନିଟି ଅଗ୍ରଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଦେବତା ତିନିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ । ଏହା ପରେ, ଦୁଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଉ ଦୁଇଁ ବୀର ଦେବତା ଏକାପେକା ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦୁଃସାହସିକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ତାଙ୍କର ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ତିବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଥିଲା; ଏହା ସମୟରେ, ଦେବାନ୍ତକ ରୋଷରେ ବର୍ଚ୍ଛା ଦେଇ ଶାନ୍ତିକାରୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଦେବାନ୍ତକ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଭିମାନରେ ଭରି, ବର୍ଚ୍ଛା ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ଧର୍ମ ତିବ୍ର ରୋଷରେ, ସେଇ ବର୍ଚ୍ଛାକୁ ଧରିଲେ । ଏହି ବର୍ଚ୍ଛା ଦେଇ ଦେବାନ୍ତକଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କଲେ; ତାଙ୍କର ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବର୍ଷିଗଲା । ପରେ, ଦୁଃସାହସିକ ଓ ତିବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ଦେବତା ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଦାନବଙ୍କ ଶରୀରରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଲେ । ତାଙ୍କର ଘୋଡା, ରଥ, ରଥୀ, ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଅସ୍ତ୍ରସମୂହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅଭିମାନୀ ଦେବତା ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । ଦେବାନ୍ତକ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ନାମକ ଦାନବ, ବର୍ଚ୍ଛା ନେଇ, ଶାନ୍ତିକାରୀକୁ ମାରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ । ବର୍ଚ୍ଛା ନେଇ ଆସିବା ସମୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ନାକରି, ବର୍ଚ୍ଛା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ଦୁର୍ଧର୍ଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବର୍ଚ୍ଛା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ବର୍ଚ୍ଛା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଲେ । ମୃତ୍ୟୁର ବର୍ଚ୍ଛା ଆଗ୍ନିମଣ୍ଡଳ ସମାନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦାନବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭିଦ୍ଧ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା । ଦୁର୍ଧର୍ଷ ତାଙ୍କର ରଥ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଅବସ୍ଥାରେ; ପରେ, ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ଧନୁ ତାଣି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ । କାଳ, ତାଳୱାର ଓ ଢାଲ ନେଇ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁର୍ମୁଖ ଦେଖି, ଯମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତାପରେ ଦେବତା, ତ୍ୱରିତ ତାଳୱାର ଆଘାତରେ, ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ କୁଣ୍ଡଳ କାଟି ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ । ଶେଷ ଦଳ ଦିଗଦିଗାନ୍ତରେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ । ଏଠାରେ ‘ଅନ୍ତକ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଦୁର୍ମୁଖ ବଧ’ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ପରେ, ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ନମୁଚି ନାମକ ଦାନବ, ରଥରେ ଭରି, ରୋଷରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ତୁ ବିଷ ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ଥିଲା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, କିନ୍ନର, ନାଗମାନେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏହାପରେ, ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର), ମାତଲିଙ୍କୁ ରଥୀ ଭାବେ ନେଇ, ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ଘୋଡା ଯୋଗାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ର ଦେଖି, ଦାନବମୁଖ୍ୟ ନମୁଚି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ସାଧାରଣ ଅମରକୁ ମାରିବାରେ କି ମହିମା, କି ଆନନ୍ଦ, କି ବିଜୟ? ଏଠି ତୁମକୁ ମାରିଲେ ମାତ୍ର ସବୁ କିଛି ନିତ୍ୟ ହେବ; ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଦଳାଇ ଅମରମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ସୁଖ ଭୋଗିବି ।” ଏହାକୁ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: “ସାହସ କଥାରେ ସବୁଠାରେ ମିଳିଯାଏ । ତୁମେ ଯଦି ବୀରତା ରଖିଛ, ଦାନବମୁଖ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖା; ମୁଁ ସୂର୍ୟନଗର ନେବିନାହିଁ ।” ଏହାକୁ ଶୁଣି, ଦାନବମୁଖ୍ୟ ନମୁଚି ରୋଷରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତ୍ୱରିତ ପାଞ୍ଚଟି ରେଜର ମୁଣ୍ଡିଆ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ । ଦୁଇଁ ନାୟକ ବିଜୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ । ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ, ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଏକାପେକା ଅସ୍ତ୍ର କାଟିଦେଲେ; ଶରଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଦୁଇଁ ଶରୀରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ । ଦୁଇଁ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ—ଧନୁ ତାଣିବା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବାରେ ଅପୂର୍ବ ଦକ୍ଷତା । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ଦାନବ ନମୁଚି ତାଙ୍କର ମାୟାଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କଲେ । ଏହିପରି ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧର ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ପଦ୍ମପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଇଛି ।